Συνήθως κάθε εποχή η λογοτεχνική περίοδος έχει τα δικά της στέκια συνάντησης και προβληματισμού. Στα τέλη του 19ου αιώνα, η λεγόμενη γενιά του 80, αλλά και οι επόμενες προπολεμικές, συγκεντρώνονται στα καφενεία “Ζαχαράτου”, “Μαύρος Γάτος” και “Δεξαμενή”.
Ο τελευταίος χώρος, στην ομώνυμη περιοχή της πρωτεύουσας στους πρόποδες του Λυκαβηττού, αποτελεί για πολλά χρόνια την αθηναϊκή Μονμάρτρη, ή κατά τον Κώστα Βάρναλη την «πνευματική κορυφή της Ρωμιοσύνης». Εκεί, στέκει αριστερά το καφενείο του Μπαρμπα-Γιάννη που δίνει τον καφέ 10 λεπτά ανταγωνιζόμενο το “Τέρψις” του Σωτήρη Αργυρόπουλου που τον δίνει 15 λεπτά. Η Δεξαμενή, όπου «Ως αργά τη νύχτα εκρατούσαν οι ζωηρές φιλοσοφικές συζητήσεις και οι απαγγελίες στίχων κάτω από τα φιλόξενα δένδρα», κατά τον Τίμο Μωραιτίνη «…δεν ήταν μόνον η μεγάλη υδαταποθήκη για την άρδευση της πόλεως, αλλά και η κολυμβήθρα, όπου οι παλαιοί λόγιοι εβάφτιζαν τους νέους έχοντες μέλλον. Από εκεί επάνω διοχετεύοντο εις την πόλιν το νερό και οι νέες ιδέες».
Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, έχοντας πάντα χαμηλά το κεφάλι, σε φωτογραφία που τραβάει ο Παύλος Νιρβάνας στο καφενεδάκι της Δεξαμενής.
Θαμώνες της οι Γεώργιος Σουρής, την περίοδο που μένει στη Νεάπολη, Γιάννης Βλαχογιάννης, Ιωάννης Κονδυλάκης, Ζαχαρίας Παπαντωνίου, Κλεάνθης Τριαντάφυλλος, που συμπληρώνονται στη συνέχεια από τους Κώστα Βάρναλη, Σωτήρη Σκίπη, Μάρκο Αυγέρη, Σπύρο Ματσούκα, Μιλτιάδη Μαλακάση. Έλλη Αλεξίου, Γαλάτεια Καζαντζάκη και τους ανθρώπους των λογοτεχνικών περιοδικών “Προπύλαια” και “Ηγησώ”. Εμβληματική μορφή του χώρου, ο «άγιος» των ελληνικών γραμμάτων Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης. Στέκεται πάντα σιωπηλός και φορώντας ένα φτωχικό σκούρο πουκάμισο με μαυριδερό κετσεδένιο γιλέκο μιλά ελάχιστα ή ψέλνει. Την ασκητική του παρουσία περιγράφει ο Κώστας Βάρναλης το 1939 στο βιβλίο του «Ζωντανοί άνθρωποι»:«Μακριά από όλους τους πελάτες, απομονωμένος, σταύρωνε τα χέρια του, έφερνε δίπλα το ιερατικό του κεφάλι και βυθιζόταν στα δημιουργικά του ονειροπολήματα : στην πραγματική του ζωή. Απόφευγε και να κοιτάει τον κόσμο. Τόνε φοβότανε; Ίσως, Περισσότερο όμως τον περιφρονούσε…».
Γαλάτεια Καζαντζάκη, Έλλη Αλεξίου και Κωνσταντίνος Θεοτόκης στο καφενείο της Δεξαμενής το 1921.
Την ίδια περίοδο το «κοσμικό» στέκι των ίδιων περίπου λογοτεχνικών παρεών, αποτελεί το καφενείο “Ζαχαράτου” στη πλατεία Συντάγματος, που ενώ αποκαλείται «δεύτερη βουλή» λόγω της κυριαρχίας των πολιτικών, δεν απουσιάζει όμως η, σκληρή «αντιπολίτευση» του πνευματικού κόσμου. Παρ’ ότι το καφενείο βρίσκεται στο κέντρο της πόλης, η παρέα της “Δεξαμενής” με «αρχηγούς» τους Γιάννη Γρυπάρη και Γιάννη Βλαχογιάννη, τους Γεώργιο Δροσίνη, Γρηγόριο Ξενόπουλο, Ανδρέα Καρκαβίτσα και πολλούς άλλους λόγιους, επιλέγει ως χώρο συνάθροισης μια απομονωμένη και ήσυχη γωνία στην αριστερή σάλα του παταριού. Φυσικά, εκτός από συζητήσεις και φιλοσοφικές διαφωνίες οι χώροι αυτοί αποτελούν πεδία δημιουργικής έκφρασης. Παρακάτω, ο Εμμανουήλ Ροΐδης περιγράφει τον δημιουργικό οίστρο του έτερου θαμώνα, ζωγράφου Γεωργίου Χατζόπουλου :«Ο κύπτων υπεράνω του ώμου του, όταν κάθηται παρά τράπεζαν του καφενείου Ζαχαράτου, βλέπει το μάρμαρον αυτής σκεπασμένον με παντός είδους σχεδιάσματα και μελετήματα σχετικά προς την εικόνα, την οποίαν εκάστοτε ετοιμάζει».
Ο εξωτερικός χώρος στο καφενείο “Ζαχαράτου” στις αρχές του προηγούμενου αιώνα.
Εστίες φιλοσοφικών αναζητήσεων της περιόδου αποτελούν και τα καφενεία “Νέον Κέντρον” που βρίσκεται στη διασταύρωση Εμμανουήλ Μπενάκη και Σταδίου φιλοξενώντας τον καθαρευουσιάνο ποιητή Φωκίων Πανά τους δημοτικιστές Άγγελο Σικελιανό, Νίκο Καρβούνη, Αρίστο Καμπάνη και Σωτήρη Σκίπη, καθώς και αντιμαχόμενες ποιητικές σχολές, και ο αιρετικός “Μαύρος Γάτος” στη γωνία των οδών Ιπποκράτους και Ακαδημίας. Στον τελευταίο κυριαρχεί η μορφή του ιδιοκτήτη Κερκυραίου ποιητή Γεράσιμου Σπαταλά με το μακρύ μούσι, την πλούσια κόμη και την μπέρτα του, ενώ στα γεμάτα από λογοτεχνικά έντυπα τραπέζια, συζητούν, απαγγέλλουν στίχους και …τσακώνονται οι Δημήτριος Ταγκόπουλος, Τέλλος Άγρας, Δημοσθένης Βουτηράς και Μένος Φιλήντας.
Ακολούθησε το eleftherostypos.gr στο Google News και μάθε πρώτος όλες τις ειδήσεις
Ειδήσεις σήμερα
- Αιματηρό επεισόδιο με πυροβολισμούς έξω από ΚΕΠ στο Κορωπί – Αναφορές για έναν τραυματία
- Αποκάλυψη- Συντάξεις: «Πακέτο» επιστροφών πάνω από 3.000 ευρώ και για τις επικουρικές φέρνει νέα απόφαση
- Κορονοϊός: Διήμερο αποφάσεων – Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για την επιστράτευση γιατρών
- Πολυτεχνείο: Ανοιχτές οι πύλες για τον εορτασμό – Τα μέτρα ασφαλείας και οι δρόμοι που θα κλείσουν
- Επίδομα θέρμανσης: «Τρέχουν» οι αιτήσεις στην ιστοσελίδα MyΘέρμανση – Οι δικαιούχοι, τα ποσά και οι ημερομηνίες
- Τετ α τετ Μητσοτάκη – Τζόνσον στο Λονδίνο για τα Γλυπτά του Παρθενώνα, τις επενδύσεις και το Brexit
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, ανά πάσα στιγμή στο EleftherosTypos.gr
