Ο Ελευθέριος Βενιζέλος θεωρεί ότι το συμφέρον της χώρας είναι να στηρίξει, στον μαινόμενο Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τις δυνάμεις της Αντάντ, ενώ ο γερμανόφιλος βασιλιάς Κωνσταντίνος υιοθετεί την πολιτική της ουδετερότητας.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις προχωρούν σε ναυτικό αποκλεισμό των εδαφών της κυβέρνησης της νότιας Ελλάδας, η οποία αντιμετωπίζει πλέον σοβαρό επισιτιστικό πρόβλημα. Ο πρωθυπουργός Σπυρίδων Λάμπρου συγκαλεί, τη Μεγάλη Εβδομάδα, έκτακτο υπουργικό συμβούλιο για την αντιμετώπιση του αδιεξόδου. Παράλληλα, τις άγιες αυτές ημέρες, στρατός των Μεγάλων Δυνάμεων καταλαμβάνει τα νησιά της Κεφαλλονιάς, της Ιθάκης και της Σκοπέλου, ενώ οι φήμες περί κατάληψης του Ισθμού και παρουσίας 15 αγγλικών πλοίων στους Ωρεούς της Εύβοιας διαψεύδονται από την κυβέρνηση.

Γαλλικά πολεμικά πλοία πραγματοποιούν ασκήσεις με πραγματικά πυρά στον Σαρωνικό και τον Κορινθιακό Κόλπο, ενώ στον Πειραιά φτάνουν οι ναυαγοί δύο εμπορικών πλοίων που βυθίστηκαν από συμμαχικά πολεμικά πλοία, επειδή μετέφεραν επισιτισμό στην αποκλεισμένη χώρα. Την Κυριακή των Βαΐων, ελληνικό φορτηγό δέχεται επίθεση από υποβρύχιο, 80 μίλια έξω από τις Οινούσσες. Οι πρώτες βολές κατά του επιταγμένου από την ελληνική κυβέρνηση πλοίου είναι άστοχες, αλλά σπέρνουν τον πανικό στους ναύτες, οι οποίοι το εγκαταλείπουν. Ο ναυτικός αποκλεισμός του νότιου μέρους της χώρας είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, τα οποία ήταν εμφανέστερα στις μεγάλες πόλεις και ιδίως στην πρωτεύουσα.

Ελλείψεις

Η έλλειψη πρώτων υλών διαφοροποιεί σημαντικά το πασχαλινό τραπέζι, αφού μόνο όσοι κατάφεραν να βρουν «λάθρα και υπούλως» λίγο αλεύρι μπόρεσαν να φτιάξουν τα πατροπαράδοτα τσουρέκια, ενώ αντίστοιχες ήταν οι ελλείψεις στα ζαχαροπλαστεία. Η περιγραφή της εφημερίδας για το κλίμα στην αγορά είναι χαρακτηριστική: «Κανείς εορτασμός, καμία ένδειξη του εξαιρετικού της ημέρας. Ούτε τα καταστήματα ούτε τα κρεοπωλεία ούτε τα οπωροπωλεία είχαν διακοσμηθεί καν με σημαίες, εικόνες και άνθη, διότι δεν έλειπε μόνον η πυκνή πελατεία, αλλά και τα πασχαλινά είδη, τα οποία προσέλκυαν άλλοτε την πελατεία».

Τα μόνα που… ανθούσαν εκείνες τις ημέρες ήταν η ακρίβεια και η αισχροκέρδεια: «Ενόμιζε κανείς την εσπέρα του Σαββάτου ότι οι πλείστοι των πωλητών ήσαν λησταί. Από στιγμής εις στιγμήν προσέθεταν νέα τιμή εις τα είδη». Το αρνί κόστιζε 3,80 η οκά, τα πουλερικά 6-10 το κομμάτι, τα μήλα 3,20 η οκά, τα πορτοκάλια 20-30 λεπτά το κομμάτι και η μαρίδα 4 δραχμές. Η προσωρινή λύση έρχεται από την επαρχία και τις συνεχείς αποστολές συγγενών και φίλων σε άλευρα, ψωμιά και αρνιά, με τον σιδηρόδρομο ή με τα πλοία της γραμμής, ώστε το πασχαλινό τραπέζι της πρωτεύουσας να έχει κάτι από την ατμόσφαιρα των ημερών.

Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι συνολικά στην Αθήνα, από τη Μεγάλη Τρίτη μέχρι την ημέρα της Λαμπρής, στάλθηκαν 173 άμαξες με αρνιά. Στους δρόμους των συνοικιών ξεχώριζαν οι κραυγές των πλανόδιων σφαγέων (π.χ. «ποιος έχει αρνιά για σφάξιμο;»), οι οποίοι δεν πληρώνονταν με χρήματα, αλλά παίρνοντας τα δέρματα των αμνοεριφίων.

Ο Τύπος

Μέρος του Εθνικού Διχασμού αποτελεί ο Τύπος της περιόδου, που, ξεφεύγοντας από το κατανυκτικό πλαίσιο των ημερών, δίνει σαφές πολιτικό περιεχόμενο ακόμη και στη λειτουργία της Αναστάσεως στη Μητρόπολη Αθηνών. Η παρουσία του βασιλιά Κωνσταντίνου εκεί ξεσηκώνει τους οπαδούς του, που αφήνουν τη λειτουργία και τον ακολουθούν στους δρόμους: «Ο λαός δεν γνωρίζει πώς να εκδηλώσει εμφανέστερον τον ενθουσιασμόν του. Μετά τη διέλευση του Βασιλέως, χιλιάδες λαού ακολουθούν τη βασιλική άμαξα, βαίνουσα προς τα ανάκτορα. Μίαν ακόμη φοράν ο ελληνικός λαός εξεδήλωσε την πίστην, την αφοσίωσίν και την λατρείαν του προς τον ενσαρκούντα τον Ελληνισμόν και τα εθνικά ιδεώδη».

Παραπλήσια αποθεωτική για το στέμμα είναι η περιγραφή του Πάσχα στον Βόλο: «Σήμερον ο Βόλος τρώγει το Πάσχα με φασολόψωμο, διότι επτά βαγόνια αλεύρων καθυστερούνται εις Δεμερλή, ζητωκραυγάζει όμως υπέρ του Βασιλέως. Τα συσσίτια της Βασιλίσσης διεμοίρασαν χιλιάδες μερίδες κρέατος».

Στις εξοχές

Παρά το βαρύ πολιτικό κλίμα, το Πάσχα γιορτάζεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Οσοι δεν κάθονται στο σπίτι επωφελούνται από την καλοκαιρία και κατακλύζουν τις εξοχές, με κερδισμένους τα ταξί της εποχής και τους αμαξηλάτες, που κάνουν χρυσές δουλειές βάζοντας εορταστικό καπέλο στις τιμές τους.

Το αστυνομικό δελτίο της Λαμπρής περιλαμβάνει μία μεγάλη φωτιά στο δάσος του Σκαραμαγκά, δίπλα στο Κερατσίνι, που καίει 200 στρέμματα, πολλές κλοπές από τον συνωστισμό στις εκκλησίες, αλλά και ένα αιματηρό επεισόδιο, που αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα της τεταμένης αυτής περιόδου. Ανήμερα το Πάσχα, σε καφενείο της Καλλιθέας, ένας δικηγόρος αρνείται το κέρασμα παρέας, αποκαλώντας έναν ανθυπολοχαγό της παρέας «βενιζελικό», με αποτέλεσμα ο τελευταίος να του επιτεθεί και να τον τραυματίσει με το ξίφος του.

Εθνικός διχασμός και στις εκκλησίες

Από τη δίνη του διχασμού δεν ξεφεύγει ούτε ο χώρος της Εκκλησίας, που παραμένει όλη αυτή την περίοδο διχασμένος, όπως και οι πιστοί, με τη Μεγάλη Εβδομάδα όχι μόνο να μην καταπραΰνει τα πάθη, αλλά να τα οξύνει. Κορυφαίο ζήτημα των ημερών είναι αν στους ύμνους της Μεγάλης Παρασκευής οι ιερείς πρέπει να μνημονεύουν το όνομα του βασιλιά Κωνσταντίνου. Οι ιερείς του Αργοστολίου δηλώνουν ότι, αν τους απαγορευόταν, θα έκλειναν τις εκκλησίες τη Μεγάλη Εβδομάδα.

Στην αναστάσιμη τελετή στην Κέρκυρα, όταν ο αρχιδιάκονος μνημόνευσε το όνομα του βασιλιά Κωνσταντίνου, ένας ναύτης από το πλήθος φώναξε: «Ζήτω ο Βενιζέλος, κάτω ο βασιλιάς». Το τι ακολουθεί φαίνεται από τις φιλοβασιλικές εφημερίδες: «Δεν επρόφθασε, όμως, να αποτελειώσει τη φράση του και ο κόσμος, έξαλλος, ερρίφθη εναντίον του και τον εξυλοκόπησε αγρίως, αφήνοντάς τον ημιθανή». Αλλη συμπληρώνει: «Εις μόνος, μεταξύ του μαινομένου κατά του προδότου πλήθους, ναύτης, εργαζόμενος εις πλοίον της Εταιρίας Γιαννουλάτου, είχε το θράσος να ζητωκραυγάζει υπέρ του προδότου της Θεσσαλονίκης. Αλλ’ ο λαός εφήρμοσε πάραυτα εναντίον του τον νόμον του Λυντς».

Αντίστοιχο πρόβλημα υπήρξε στο Μετόχι του Παναγίου Τάφου στην Πλάκα, με τις αντιδράσεις να αναγκάζουν το Μετόχι, σε επίσημη απάντηση, να τονίζει ότι αυτό συνέβη, διότι υπάγεται στους κανόνες του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων: «Συνεπεία της ανωτέρω αρχής και των τοιούτων πολιτικωτάτων σκέψεων, έχει καθοριστεί, Συνοδική του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων αποφάσει, ίνα τόσον εν τω κεντρικώ Ναώ της Αναστάσεως, όσον και εν τοις Ναοίς των απανταχού Μετοχίων του Παναγίου Τάφου, γίνεται χρήσις του τύπου: Υπέρ των Θεοσεβαστάτων και Θεοφυλάκτων Βασιλέων ημών, άνευ προσθήκης ονόματος, τύπου δι’ ου απευθύνεται μεν η ευχή υπέρ των Βασιλέων του Εθνους, παρακάμπτεται δε όμως η εκ της εκφωνήσεως του ονόματος δυναμένη να προκύψει πολιτική προστριβή προς την αντίληψη του κυριαρχούντος των Πατριαρχείων Κράτους».