Στενές επαφές τρίτου τύπου: Γιατί η κλασική ταινία του 1977 του Σπίλμπεργκ με τις θεωρίες συνωμοσίας είναι τόσο επίκαιρη το 2026

Οι εικασίες έγιναν τόσο ανεξέλεγκτες που οι πλέον οι αναφορές στον Τύπο για τη νέα ταινία τονίζουν σκωπτικά ότι «δεν πρόκειται για σίκουελ των Στενών Επαφών».

Έχει όμως πολύ άμεσους δεσμούς. Η Έμιλι Μπλαντ, μία από τις πρωταγωνίστριες του Disclosure Day, το περιέγραψε ως κάτι που μοιάζει με «μια τρίτη πράξη» μαζί με τις Στενές Επαφές και τον Ε.Τ. τον Εξωγήινο (1982).

Ο ίδιος ο Σπίλμπεργκ συνέδεσε τις ταινίες σε ένα από τα τρέιλερ, λέγοντας: «Είμαι ακόμη πιο διατεθειμένος τώρα, απ’ ό,τι ήμουν όταν έκανα τις Στενές Επαφές, να πιστέψω πραγματικά ότι δεν είμαστε ο μόνος ευφυής πολιτισμός στο Σύμπαν».

Ορισμένοι από τους απόηχους είναι προφανείς, με φιλικά πλάσματα από άλλους πλανήτες να φτάνουν εδώ. Υπάρχει όμως μια λιγότερο προφανής σύνδεση μεταξύ των Στενών Επαφών και του Disclosure Day, καθώς και οι δύο ταινίες βασίζονται σε θεωρίες συνωμοσίας σχετικά με την κυβέρνηση των ΗΠΑ που κρύβει αποδεικτικά στοιχεία για UFO ή, για να χρησιμοποιήσουμε τον επικαιροποιημένο όρο, UAP (Unidentified Anomalous Phenomena / Αγνώστου Ταυτότητας Ανώμαλα Φαινόμενα).

Αυτές οι θεωρίες ανάγονται στη θρυλική υποτιθέμενη συντριβή ενός UFO στο Ρόσγουελ του Νέου Μεξικού το 1947, και με την πάροδο των ετών μόνο εντάθηκαν, βρίσκοντας τον δρόμο τους προς το ευρύ κοινό. Σήμερα έχουν απήχηση υπό το φως της πρόσφατης, μη ικανοποιητικής δημοσιοποίησης πληροφοριών από το Πεντάγωνο σχετικά με αναφορές για θεάσεις UFO. Πιο επίκαιρες από ποτέ, οι Στενές Επαφές αποτελούν κλειδί για το Disclosure Day, το οποίο αφορά αποκλειστικά την αποκάλυψη της αλήθειας για τα UAP.

Με τα τολμηρά, εκτενή οπτικά του εφέ, τα θέματα της οικογενειακής δυσπραγίας και την τρομερή επίσκεψη όντων από κάποιον άλλο πλανήτη, οι Στενές Επαφές αντέχουν στον χρόνο ως μία από τις πιο φιλόδοξες και εντυπωσιακές ταινίες του Σπίλμπεργκ. Οι περισσότεροι θεατές είναι πιθανό να θυμούνται τουλάχιστον μερικές ανεξίτηλες εικόνες, σημειώνει το BBC. Τον Ρίτσαρντ Ντρέιφους ως Ρόι Νίρι, έναν συνηθισμένο οικογενειάρχη που βλέπει ένα UFO, να κάθεται στο τραπέζι του δείπνου δίνοντας στον πουρέ πατάτας το σχήμα ενός γιγαντιαίου βράχου.

Αυτός ο βράχος είναι το σημείο όπου θα προσγειωθεί το UFO, αν και ο ίδιος δεν το γνωρίζει ακόμα. Μπορεί κανείς να θυμηθεί την άφιξη του λαμπερού μητρικού σκάφους, τα αδύνατα, με μεγάλα κεφάλια, απόκοσμα λευκά πλάσματα που βγαίνουν έξω, και τον Ρόι να επιβιβάζεται χαρούμενος μαζί τους καθώς κατευθύνεται στο διάστημα. Οι πέντε μουσικές νότες που χρησιμοποιούν οι επιστήμονες για να επικοινωνήσουν με τους εξωγήινους είναι δύσκολο να ξεχαστούν.

UFO και Γουότεργκεϊτ

Αλλά αυτό που ξεχωρίζει παρακολουθώντας τις Στενές Επαφές σήμερα είναι ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση προσπαθεί να εμποδίσει το κοινό να μάθει αυτό που εμείς έχουμε δει ότι είναι αληθινό. Σε μια κοινοτική συγκέντρωση, ο Ρόι και η Τζίλιαν (Μελίντα Ντίλον), η μητέρα ενός τρίχρονου παιδιού που έχουν απαγάγει οι εξωγήινοι, ενώνονται με άλλους που έχουν δει τα UFO. Ένας αξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ λέει ότι αυτό που είδαν σίγουρα δεν ήταν από το διάστημα. Και η επίσημη εξαπάτηση ξεπερνά κατά πολύ αυτό το ψέμα. Σε όλη τη διάρκεια, ο Σπίλμπεργκ δείχνει στο κοινό αποδείξεις μιας συγκάλυψης που παραμένει άγνωστη στους χαρακτήρες.

Στην τηλεόραση, οι βραδινές ειδήσεις αναφέρουν ότι ένας εκτροχιασμός τρένου προκάλεσε χημική διαρροή, απαιτώντας μια εκκένωση σε ακτίνα 483 χλμ. κοντά στο Devil’s Tower, τον μνημειώδη βράχο στο Ουαϊόμινγκ που έχει ακριβώς το σχήμα που σκάλιζε ο Ρόι στις πατάτες. Αυτή η αναφορά είναι απλώς μια ιστορία κάλυψης που έχουμε δει να επινοούν οι αξιωματούχοι. Έχουμε επίσης δει μια τεράστια στρατιωτική επιχείρηση να κατευθύνεται προς το Ουαϊόμινγκ για να προετοιμάσει την εκκενωμένη περιοχή ως σημείο προσγείωσης για το διαστημόπλοιο, και τον εξοπλισμό για την επιχείρηση να φορτώνεται σε φορτηγά με σήμανση για τα παγωτά Baskin-Robbins και την αλυσίδα σούπερ μάρκετ Piggly Wiggly.

Καθώς ο Ρόι και η Τζίλιαν κατευθύνονται μαζί προς το Devil’s Tower, βλέπουν νεκρά ζώα στην άκρη του δρόμου – όχι νεκρά, όπως ανακαλύπτουμε, αλλά ναρκωμένα από την κυβέρνηση για να γίνει πιστευτή η ιστορία της χημικής διαρροής. Οι Στενές Επαφές γίνονται η προσπάθεια ενός απλού ανθρώπου να βρει την αλήθεια απέναντι στην τεράστια κυβερνητική μυστικότητα και τα ψέματα.

Μάλιστα, όταν ο Σπίλμπεργκ συνέλαβε για πρώτη φορά την ιδέα της ταινίας, την περιέγραψε ως «UFO και Γουότεργκεϊτ». Μέσα από πολλές εκδοχές του σεναρίου, μεταμορφώθηκε σε μια οικογενειακή ιστορία: ο Ρόι εγκαταλείπει τη σύζυγο και τα παιδιά του για το διάστημα, και η Τζίλιαν προσπαθεί να βρει τον χαμένο της γιο. Ωστόσο, η πλοκή του θρίλερ συνωμοσίας παραμένει ισχυρή. Αν δεν μπορείς να εμπιστευτείς ότι ένα φορτηγό παντοπωλείου κατευθύνεται σε ένα κατάστημα αντί για μια προσγείωση εξωγήινων, τι μπορείς να εμπιστευτείς;

Ακόμα και στον Ε.Τ., μέσα σε όλη τη συναισθηματική φόρτιση εκείνης της ταινίας, ο Σπίλμπεργκ απεικονίζει με έμφαση την κυβέρνηση να προσπαθεί να κρατήσει τις γνώσεις της για τους εξωγήινους μακριά από το κοινό. Επιστήμονες της NASA και κυβερνητικοί πράκτορες κατακλύζουν το σπίτι όπου ο μικρός Έλιοτ και η οικογένειά του προστατεύουν τον Ε.Τ., προκειμένου να τον πάρουν και να τον μελετήσουν. Και όταν ο Ε.Τ. κατευθύνεται προς το σπίτι του, με την εμβληματική εικόνα του Έλιοτ και των φίλων του να κάνουν ποδήλατο στον ουρανό για να τον οδηγήσουν στην ασφάλεια, τρέχουν για να ξεφύγουν από αυτοκίνητα της κυβέρνησης των ΗΠΑ.

Η τέχνη μιμείται τη ζωή

Όπως συμβαίνει συχνά, οι ταινίες φαντασίας του Σπίλμπεργκ αντανακλούν πτυχές της πραγματικής ζωής. Ο Τζον Τάουλσον, στο βιβλίο του το 2016 για τις Στενές Επαφές, γράφει ότι μετά την κυκλοφορία της ταινίας υπήρξε «μια εντυπωσιακή αύξηση στις αναφερόμενες θεάσεις UFO, αν και αυτές δεν ήταν νέες περιπτώσεις όπως θα περίμενε κανείς, αλλά παλαιότερες αναφορές που έγιναν από ανθρώπους που προηγουμένως φοβούνταν να εμφανιστούν».

Γνωρίζουμε τώρα ότι οι έρευνες της κυβέρνησης των ΗΠΑ για τα UFO ανάγονται στο 1947 και το Ρόσγουελ, και ότι παρόμοιες μελέτες ακολούθησαν κατά διαστήματα έκτοτε. Μέρος αυτού του παρασκηνίου ήρθε στο φως το 2017, όταν οι New York Times δημοσίευσαν ένα θέμα για το «Μυστηριώδες Πρόγραμμα UFO του Πενταγώνου», αποκαλύπτοντας ότι το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ χρηματοδοτούσε κρυφά μελέτες για δηλωμένες θεάσεις. Η κυβέρνηση όντως έκρυβε κάτι. Είτε πρόκειται για αποδείξεις για UFO είτε απλώς για το γεγονός ότι μελετούσε τις πιθανότητες, αυτό θα ήταν αρκετό για να τροφοδοτήσει περισσότερες θεωρίες συνωμοσίας.

Το ενδιαφέρον συνεχίζει να αυξάνεται, την ίδια στιγμή που οι απαντήσεις παραμένουν λιγοστές. Δεν προέκυψε κάτι σπουδαίο από τις ακροάσεις στο Κογκρέσο το 2023, οι οποίες εξέταζαν αν τα UAP αποτελούσαν απειλή για την εθνική ασφάλεια. Πιο εντυπωσιακές πληροφορίες αποκαλύφθηκαν σε ένα δημοσίευμα της Wall Street Journal το 2025 σχετικά με μια έκθεση που εξέδωσε το Υπουργείο Άμυνας. Η Journal έγραψε ότι η έκθεση παρέλειπε το γεγονός ότι ένα πρόγραμμα παραπληροφόρησης είχε διαδώσει φήμες για UFO, προκειμένου να συγκαλύψει πληροφορίες που η Ρωσία ενδέχεται να είχε συγκεντρώσει από μια στρατιωτική εγκατάσταση.

Τίποτα από αυτά δεν προσέφερε πειστικές αποδείξεις για UAP ή επισκέψεις εξωγήινων. Ούτε η έκθεση που δημοσίευσε το Πεντάγωνο τον περασμένο μήνα, με πολλές εικόνες να εξηγούνται εύκολα ως φώτα που αναβοσβήνουν. Αυτό όμως δεν σταμάτησε τους πιστούς των θεωριών συνωμοσίας. «Αυτά που δημοσιοποιούν είναι πράγματα που γνωρίζουμε εδώ και… πάντα», δήλωσε ένας από αυτούς στο BBC εκείνη την εποχή, προσθέτοντας: «Αλλά είμαι πολύ αισιόδοξος ότι κινούμαστε προς τη σωστή κατεύθυνση».

Το Disclosure Day προσγειώνεται σε αυτό το πραγματικό πλαίσιο, σε μια εποχή υποψιών όχι μόνο για την εντιμότητα της κυβέρνησης αλλά και για την ίδια την αλήθεια και τα γεγονότα. Είναι μια ταινία δράσης και μια ιστορία επιστημονικής φαντασίας, αλλά πάνω απ’ όλα ένα θρίλερ συνωμοσίας στο πνεύμα των ταινιών της μετα-Γουότεργκεϊτ εποχής των Στενών Επαφών.

Ο χαρακτήρας του Τζος Ο’Κόνορ, ο Ντάνιελ, είναι ένας πληροφοριοδότης δημοσίου συμφέροντος που εργάζεται για την φανταστική αλλά υπερβολικά πιστευτή Wardex, μια μυστική υπηρεσία που συνεργάζεται με το Υπουργείο Άμυνας, η οποία είναι ανεπίσημη ώστε να μην χρειάζεται να παίζει με κανόνες. Όπως αποκάλυψαν τα τρέιλερ, η κυβέρνηση φυλάσσει αποδεικτικά στοιχεία δεκαετιών για εξωγήινες επισκέψεις. Ο Ντάνιελ, ο ήρωας που προσπαθεί να αποκαλύψει την αλήθεια, πρέπει να τραπεί σε φυγή, καταδιωκόμενος από δολοφόνους της Wardex που είναι αποφασισμένοι να τον σταματήσουν.

Οι απόηχοι των θρίλερ της δεκαετίας του 1970 είναι σαφείς. Στις Τρεις Μέρες του Κόνδορα (1975), για παράδειγμα, ο Ρόμπερτ Ρέντφορντ είναι ένας ερευνητής της CIA που καταδιώκεται από ένοπλους εξαιτίας των όσων γνωρίζει. «Εγώ απλώς διαβάζω βιβλία», διαμαρτύρεται στα αφεντικά του στη CIA, ακριβώς όπως ο Ντάνιελ διαμαρτύρεται: «Δεν είμαι άνθρωπος του πεδίου, Χιούγκο. Την τεχνική υποστήριξη έκανα, αυτό είναι όλο». Ο Χιούγκο (Κόλμαν Ντομίνγκο) είναι ένας άλλος πληροφοριοδότης της Wardex που λέει αυτό που ίσως είναι η πιο επίκαιρη ατάκα της ταινίας, εκστομίζοντάς την με πάθος: «Αυτή η εκστρατεία τρόμου 79 ετών με ασάφειες, ψέματα και συγκάλυψη πρέπει να τελειώσει!».

Ο Σπίλμπεργκ έχει τονίσει το ίδιο σε ένα teaser για την ταινία. Λέει ότι υπάρχει πλέον μια «κρίσιμη μάζα» ανθρώπων που γοητεύονται από το ερώτημα αν είμαστε μόνοι στο Σύμπαν. «Και αν κάποιος γνωρίζει ότι δεν είμαστε μόνοι, γιατί δεν μας το έχουν πει;»