Πολλοί μαθητές υποφέρουν από χαμηλή αυτοεκτίμηση. Φράσεις όπως «δεν είμαι ικανός», «δεν τα καταφέρνω», «οι άλλοι είναι καλύτεροι από μένα» ακούγονται από παιδιά στο σχολείο και στο σπίτι. Ο μαθητής πιστεύει ότι μάλλον δεν αξίζει ή πιθανότατα δεν μπορεί. Επόμενο στάδιο είναι η αποθάρρυνση που συνοδεύεται από αίσθημα αδυναμίας και απροθυμία του παιδιού να προσπαθήσει : «τέλος, τα παρατάω», «βαρέθηκα να προσπαθώ».
Γράφει ο Νίκος Κοτοπούλης Εκπαιδευτικός MSc
Οι λόγοι που οδηγούν σε χαμηλή αυτοεκτίμηση και αποθάρρυνση είναι πολλοί, όπως και οι τρόποι ενθάρρυνσης. Ας δούμε προτάσεις ενθάρρυνσης, «αναδυόμενες» από τον λόγο των Τριών Ιεραρχών που σε λίγο γιορτάζουμε σαν προστάτες των Γραμμάτων και της Παιδείας.
Ο Μέγας Βασίλειος απευθυνόμενος στα παιδιά, βεβαιώνει για την βαθιά του αγάπη, προτρέποντας να έχουν «θάρρος στις δυσκολίες» και «ο κόπος να μην τα εμποδίζει να προσπαθούν» (users.uoa.gr). Παρακινεί τους γονείς να επανορθώνουν τα λάθη των παιδιών με «πατρική ευσπλαχνία» και «έμπειρη συνομιλία» (ΕΠΕ, 8, 256). Τονίζει πως «πρέπει κι εμείς να συμμετέχουμε στην επιτυχία των παιδιών, αυτοπροσφερόμενοι και να τα βοηθούμε» (Μigne, 31, 825).
Ο Γρηγόριος Θεολόγος σημειώνει: «.. έτσι και τις ψυχές (και των παιδιών) πρέπει να φροντίζουμε με διαφορετικό λόγο και αγωγή» (Ε.Π.Ε. 35, 453). Ενθαρρύνει τα παιδιά να «μη υποχωρούν στις αντιξοότητες» επικεντρώνοντας στην αλήθεια και την ουσία (ΕΠΕ, 10, 291).
Ο Ιωάννης Χρυσόστομος τονίζει: «όταν το παιδί αγανακτεί κατά του υπηρέτη, να του λες ότι και αυτό κάνει λάθη, και πώς θα ήθελε να του φέρονται οι άλλοι αν ήταν στη θέση τους» (ΑΑΕΣ, 85, 40). Υπογραμμίζει: «όταν το παιδί θελήσει να πλύνει τα πόδια του, να μην του τα πλύνει άλλος, αλλά μόνο του. Και τα ρούχα του να μην περιμένει να του τα δώσει άλλος. Και στο λουτρό, όταν είναι, να μην περιμένει να το υπηρετούν άλλοι, αλλά σε όλα μόνο του, κυρίως, να υπηρετείται» (ΑΑΕΣ, 85, 86).
Συμβουλεύει τους γονείς να μιλούν στα παιδιά με αγάπη και στοργή για σημαντικά ωραία πράγματα: «όταν του τα λέμε όλα αυτά, να του δίνουμε πολλά φιλιά και να το αγκαλιάζουμε σφιχτά, για να του δείξουμε την μεγάλη αγάπη μας γι’ αυτό» (ΑΑΕΣ, 85, 86). Παροτρύνει να δίνουν σταδιακή αυτονομία στα παιδιά όπως κάνουν τα πουλιά που «…δεν διδάσκουν τους νεογνούς τους την τέλεια πτήση σε μια ημέρα…και έτσι ήσυχα και σιγά σιγά τα οδηγούν στο ύψος που πρέπει» (ΕΠΕ, 12, 672).
Διαβάστε Επίσης
Από τις προτροπές των Τριών Ιεραρχών αναδύονται τρόποι ενθάρρυνσης των παιδιών, εκφράζοντας έμμεσα παιδαγωγικές αξίες και δεξιότητες όπως: αντοχή στις δυσκολίες, υπομονή, επιμονή, συνεργασία, ενεργή συμμετοχή, διαφοροποιημένη μάθηση, αυτονομία, ενσυναίσθηση, κατανόηση, αυτοεξυπηρέτηση, συμπόρευση, αυτογνωσία, υπευθυνότητα, σταδιακή ανάπτυξη δεξιοτήτων, αυτοσεβασμός, σεβασμός του άλλου, τοποθέτηση ορίων και αγάπη προς το παιδί.
Οι παιδαγωγικές αυτές αρχές συνάδουν με στόχους σύγχρονων θεωριών μάθησης και παιδαγωγικής, (Κοινωνικής Μάθησης – Albert Bandura, Aνθρωπιστικής αυτοπραγμάτωσης – Carl Rogers, Βιωματικής Εκπαίδευσης – John Dewey, Γνωστικής Ανάπτυξης – Jean Piaget , Ζώνης Επικείμενης Ανάπτυξης – Lev Vygotsky, Παιδαγωγικής της Ελευθερίας και Αυθόρμητης Ανάπτυξης – Maria Montessori, Παιδαγωγικής της Απελευθέρωσης και Αγάπης – Paulo Freire) προσφέροντας γέφυρα μεταξύ της Πατερικής σοφίας και της σύγχρονης Επιστημονικής τεκμηρίωσης.
Από Θεολογικής πλευράς οι Τρεις Ιεράρχες ενθαρρύνουν « την συμπλήρωση και προέκταση της Παιδείας προς το «αρχέτυπον», που είναι ο Θεάνθρωπος και ο θεωμένος κατά Χάριν άνθρωπος» (Αρχ. Κύριλλος Κωστόπουλος).
