Γιάννης Σκοπελίτης: Ο γιος του μιλά στον ΕΤ για τον καπετάνιο - σύμβολο

Ο θάνατος του Γιάννη Σκοπελίτη στα 68 του χρόνια αφήνει πίσω του ένα δυσαναπλήρωτο κενό στα νησιά του Αιγαίου, εκεί όπου για δεκαετίες το όνομά του ήταν συνώνυμο της ασφάλειας, της προσφοράς και της ανθρώπινης παρουσίας.

Όταν ο καιρός αγρίευε στο Αιγαίο και τα περισσότερα πλοία έμεναν δεμένα στα λιμάνια, στα μικρά νησιά των Κυκλάδων υπήρχε πάντα η ίδια απορία. Όχι αν θα φυσήξει περισσότερο, ούτε αν θα παραταθεί το απαγορευτικό. Το ερώτημα ήταν ένα: «Θα περάσει ο Σκοπελίτης;».

Για τους κατοίκους της Δονούσας, της Σχοινούσας, της Ηρακλειάς, των Κουφονησίων, της Αμοργού και της Νάξου, το όνομα δεν παρέπεμπε απλώς σε ένα πλοίο. Ήταν ένας άνθρωπος. Ένας καπετάνιος που επί δεκαετίες είχε ταυτίσει τη ζωή του με τη σύνδεση των μικρών νησιών με τον υπόλοιπο κόσμο. Ένας άνθρωπος που είχε κερδίσει τον σεβασμό των νησιωτών όχι μέσα από λόγια, αλλά μέσα από πράξεις. Γιατί όπως έχουν αναφέρει σε αφιέρωμα τους οι Financial Times «Ο Σκοπελίτης είναι το ταχυδρομικό τους σκάφος, το ασθενοφόρο τους, η μόνη τους σανίδα σωτηρίας όταν οι τουρίστες έχουν φύγει, παίρνοντας μαζί τους τις ναυτιλιακές εταιρείες που εξυπηρετούν τις Μικρές Κυκλάδες το καλοκαίρι».

Η είδηση του θανάτου του Γιάννη Σκοπελίτη σε ηλικία 68 ετών σκόρπισε συγκίνηση σε ολόκληρο το Αιγαίο. Για τις Μικρές Κυκλάδες, όμως, η απώλεια είχε διαφορετικές διαστάσεις. Γιατί μαζί με τον άνθρωπο που έφυγε, έκλεισε και ένα μεγάλο κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας των νησιών.

Η σχέση της οικογένειας Σκοπελίτη με τη θάλασσα και τις Κυκλάδες μετρά πολλές δεκαετίες. Οι πρόγονοί της κατάγονταν από τη Σκόπελο, ωστόσο μέσα με τα χρόνια εγκαταστάθηκαν τελικά στην Αμοργό. Εκεί ξεκίνησε μια πορεία που έμελλε να συνδεθεί όσο λίγες με τη θαλάσσια συγκοινωνία των Μικρών Κυκλάδων.

Το 1958 ο πατέρας του Γιάννη, ο καπετάν Δημήτρης Σκοπελίτης, απέκτησε το καΐκι «Πανορμίτης» και άρχισε να εξυπηρετεί τα μικρά νησιά μεταφέροντας το ταχυδρομείο, τρόφιμα, νερό, φάρμακα αλλά και επιβάτες. Σε μια εποχή που οι συγκοινωνίες ήταν περιορισμένες και οι αποστάσεις έμοιαζαν μεγαλύτερες από ό,τι σήμερα, η παρουσία του αποτελούσε βασική προϋπόθεση για την καθημερινότητα των κατοίκων.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον μεγάλωσε ο Γιάννης Σκοπελίτης. Από παιδί βρέθηκε πάνω στα ξύλινα καΐκια του πατέρα του, μαθαίνοντας τη θάλασσα από πρώτο χέρι. Δεν χρειάστηκε ποτέ να αποφασίσει τι θα κάνει στη ζωή του. Η πορεία του είχε χαραχθεί από νωρίς, μέσα από τα ταξίδια, τα λιμάνια και τις ανάγκες των ανθρώπων που περίμεναν κάθε μέρα να δουν το καΐκι να εμφανίζεται στον ορίζοντα.
Το 1985 ανέλαβε ο ίδιος πλέον την ευθύνη της γραμμής. Ήταν η χρονιά που ένα από τα πλοία της οικογένειας πήρε επισήμως το όνομα «Σκοπελίτης». Στην πραγματικότητα, όμως, οι νησιώτες χρησιμοποιούσαν ήδη αυτό το όνομα εδώ και χρόνια. Όποιο πλοίο κι αν βρισκόταν στη γραμμή, για τους κατοίκους ήταν απλώς «ο Σκοπελίτης».

Με το πέρασμα των χρόνων, το όνομα έγινε συνώνυμο της ίδιας της συγκοινωνίας των Μικρών Κυκλάδων. Ο γιος του, Δημήτρης Σκοπελίτης, ο οποίος συνεχίζει σήμερα την οικογενειακή παράδοση, περιγράφει στον ΕΤ της Κυριακής έναν άνθρωπο που είχε αφιερώσει ολόκληρη τη ζωή του στην εξυπηρέτηση των νησιών.

«Ο πατέρας μου ήταν ένας άνθρωπος που είχε αφιερωθεί από τα παιδικά του χρόνια στην εξυπηρέτηση των Μικρών Κυκλάδων, τη Νάξο και την Αμοργό. Η αφοσίωσή του ήταν τέτοια που δεν δεχόταν έστω και μια μέρα τα νησιά να μείνουν χωρίς συγκοινωνία και να μην εξυπηρετηθούν για τις βασικές τους ανάγκες όπως η τροφοδοσία, τα φάρμακα, η ιατρική περίθαλψη των νησιωτών και πολλά άλλα».
Όσοι συνεργάστηκαν μαζί του αναφέρουν ότι ακόμη και κατά τη διάρκεια της ετήσιας συντήρησης του πλοίου δεν σταματούσε να ενδιαφέρεται για το πότε θα επιστρέψει ξανά στα δρομολόγια.

«Το χρονικό διάστημα της ετήσιας συντήρησης ένιωθε χρέος του η επισκευή να τελειώσει το συντομότερο δυνατόν και με την καλύτερη δουλειά, για να είναι το πλοίο αξιόπλοο και να εξυπηρετεί τα νησιά με ασφάλεια χωρίς καθυστερήσεις», λέει ο γιος του.

Η αίσθηση καθήκοντος ήταν ίσως το βασικό χαρακτηριστικό της προσωπικότητάς του. Για τον Γιάννη Σκοπελίτη η γραμμή δεν ήταν μια επαγγελματική δραστηριότητα. Ήταν μια αποστολή που είχε αναλάβει απέναντι στους ανθρώπους των νησιών.

«Ο δρόμος του ήταν δύσκολος. Ξεκίνησε με ξύλινα καΐκια σε εποχές που το κέρδος ήταν ανύπαρκτο αλλά η ανθρωπιά μεγάλη. Από τα παιδικά του χρόνια αλλά πάντα με πυξίδα τη συνέπεια, την εντιμότητα, την ανθρωπιά, την αγάπη για τη δουλειά του και για τους ανθρώπους, την αισιοδοξία, την αποφασιστικότητά του και με τη βοήθεια της Παναγίας κατάφερε διαχρονικά να παραμείνει το οξυγόνο και ο σύνδεσμος των νησιών», αναφέρει ο Δημήτρης Σκοπελίτης.

Οι άνθρωποι που έζησαν στα μικρά νησιά γνωρίζουν καλά τι σημαίνουν αυτά τα λόγια. Οι ιστορίες που συνοδεύουν το όνομά του είναι αμέτρητες. Ιστορίες για νύχτες με θυελλώδεις ανέμους, για δρομολόγια που φάνταζαν αδύνατα, για ασθενείς που έπρεπε να μεταφερθούν επειγόντως στη Νάξο ή στην Αθήνα, για νησιά που κινδύνευαν να ξεμείνουν από βασικά αγαθά. Σε πολλές περιπτώσεις, όταν τα μεγάλα πλοία δεν μπορούσαν να προσεγγίσουν τα λιμάνια λόγω των καιρικών συνθηκών, ο Σκοπελίτης επιχειρούσε να κρατήσει ζωντανή τη σύνδεση των νησιών. Δεν ήταν πάντα εύκολο. Ήταν όμως μια ευθύνη που θεωρούσε αδιαπραγμάτευτη. Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Πληρωμάτων Ιδιωτικών και Επαγγελματικών Θαλαμηγών και φίλος του, καπετάνιος Γιώργος Βάλλης, περιγράφει με χαρακτηριστικό τρόπο τη σημασία της παρουσίας του. «Ο Σκοπελίτης, τόσο ο ίδιος όσο και η υπηρεσία του πλοίου του, διαδραμάτισε έναν απολύτως ζωτικό και αναντικατάστατο ρόλο για τις Μικρές Κυκλάδες, λειτουργώντας ως η πραγματική πνοή και η ένωση των νησιών».

Σύμφωνα με τον ίδιο, η προσφορά του ξεπερνούσε κατά πολύ τα όρια ενός συμβατικού ακτοπλοϊκού δρομολογίου. «Ήταν ο άνθρωπος που έδινε ζωή στα νησιά, μεταφέροντας τρόφιμα και εξυπηρετώντας τις ανάγκες υγείας των κατοίκων. Πραγματοποιούσε τα δρομολόγια ακόμη και σε απαγορευτικούς καιρούς, με 7 και 8 μποφόρ ή και περισσότερο, όταν κανείς άλλος δεν μπορούσε να εξυπηρετήσει. Έβαζε σε κίνδυνο την περιουσία του και τη ζωή του χωρίς να υπολογίζει το κόστος».

Παρά την αναγνώριση που είχε κερδίσει, ο ίδιος παρέμεινε μέχρι το τέλος άνθρωπος χαμηλών τόνων. Δεν επιδίωξε ποτέ δημοσιότητα ούτε αναζητούσε τίτλους. «Έχω χρέος απέναντι στα νησιά», έλεγε συχνά στους δικούς του ανθρώπους. Ο γιος του θυμάται ότι η οικονομική διάσταση της δουλειάς δεν βρισκόταν ποτέ στην κορυφή των προτεραιοτήτων του. «Η κερδοφορία δεν τον ενδιέφερε αλλά η πίστη και η αφοσίωσή του σε αυτό που κάνει.

Αυτό φαίνεται εξάλλου και από το ότι μετά από πολλές δεκαετίες δραστηριότητας παρέμεινε μόνο με ένα σκάφος, το οποίο αγαπήθηκε από τον κόσμο». Πίσω από τον καπετάνιο υπήρχε ένας άνθρωπος που αγαπούσε τις παρέες, τα πανηγύρια και τους φίλους του. Ένας άνθρωπος που βοηθούσε διακριτικά, χωρίς να περιμένει ανταλλάγματα. «Σαν άνθρωπος της προσφοράς ήταν δοτικός, εξυπηρετικός, γενναιόδωρος, αγαπούσε τους ανθρώπους και τους φίλους του και ήταν άνθρωπος της παρέας και του γλεντιού.

Βοηθούσε όπου μπορούσε χωρίς να λέει τίποτα», αναφέρει ο Δημήτρης Σκοπελίτης. «Δεν με νοιάζει να με αγαπάτε, θέλω να γίνετε σωστοί άνθρωποι», έλεγε στα παιδιά του, μια φράση που όσοι τον γνώριζαν θεωρούν ότι συμπυκνώνει τη φιλοσοφία της ζωής του. Σήμερα, η σκυτάλη έχει περάσει στην επόμενη γενιά. Το πλοίο συνεχίζει να διασχίζει το ίδιο πέλαγος, να προσεγγίζει τα ίδια λιμάνια και να εξυπηρετεί τις ίδιες ανάγκες. Ωστόσο, για τους ανθρώπους των Μικρών Κυκλάδων τίποτα δεν είναι ακριβώς το ίδιο.