Ελεγκτικό Συνέδριο: Έρχεται ο «εικονικός βοηθός δικαστή»

Το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο είναι το πρώτο ελληνικό δικαστήριο που εντάσσει στο πληροφοριακό του σύστημα σύγχρονα ηλεκτρονικά εργαλεία ΑΙ, τα οποία θα συμβάλουν στην υποβοήθηση του έργου των δικαστών. Για τον σκοπό αυτόν αναπτύσσει ένα σύστημα «Εικονικού Βοηθού Δικαστή» με τις εξής λειτουργίες:

 Α) Πρόταση κατηγοριοποίησης όμοιων υποθέσεων.

Ο «Εικονικός Βοηθός Δικαστή» (ΕΒΔ) θα προβαίνει σε μηχανική ανάγνωση των ηλεκτρονικών δικογράφων, ώστε να προτείνει τη δημιουργία ομάδων όμοιων υποθέσεων βάσει των ισχυρισμών που αναπτύσσονται στα δικόγραφα. Παράλληλα, θα αντλεί σχετική νομολογία από την Τράπεζα Νομικού Περιεχομένου (ΤΝΠ) του Ελεγκτικού Συνεδρίου. Ετσι θα κατηγοριοποιούνται ταχύτερα ομοειδείς υποθέσεις και ο αρμόδιος δικαστικός λειτουργός θα εισηγείται σχετικά με τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί για την εκδίκαση των υποθέσεων.

 Β) Πρόταση σχεδίου δικαστικής απόφασης-δικαστικής πράξης. 

Κατόπιν μηχανικής ανάγνωσης του δικογράφου, καθώς και άλλων εγγράφων του φακέλου που θα μπορεί να συσχετίσει ο δικαστικός λειτουργός, ο ΕΒΔ, τροφοδοτούμενος αποκλειστικά από την ΤΝΠ του Ελεγκτικού Συνεδρίου, θα προτείνει, σε τμήματα, σχέδιο δικαστικής απόφασης-δικαστικής πράξης. Σε παράθυρο διαλόγου θα υπάρχουν παραπομπές στη νομολογία, ώστε ο χρήστης-δικαστικός λειτουργός να μπορεί να ανατρέχει άμεσα και ευχερώς σε αυτήν.
Κάθε τμήμα του σχεδίου θα συνοδεύεται από αποτύπωση των ενεργειών του χρήστη (ιδίως τις εντολές που υπέβαλε στο chatbot πριν από την εξαγωγή των σχετικών αποτελεσμάτων) και θα επιτρέπει την επέμβαση του χρήστη για διορθώσεις/συμπληρώσεις. Το παραγόμενο σχέδιο, το οποίο θα υπόκειται σε ουσιαστικό έλεγχο, επεξεργασία και αναμόρφωση από τον αρμόδιο δικαστικό λειτουργό, θα αποτελεί αφετηρία εργασίας προς διευκόλυνση του δικαστικού έργου.
Ο ρόλος του ΕΒΔ θα παραμένει υποβοηθητικός, ενώ τον τελευταίο λόγο θα τον έχει πάντα ο δικαστής, ο οποίος παραμένει αποκλειστικά υπεύθυνος για το έργο του.

Η τελική κρίση

Οπως σημειώνει το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο, «η θεσμική ευθύνη του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν απαλλάσσει κάθε δικαστικό λειτουργό από την ατομική του ευθύνη για νόμιμη και δίκαιη κρίση κάθε υπόθεσης. Ο ΕΒΔ θα εξακολουθεί να είναι ο βοηθός, η μηχανή, όχι όμως ο φυσικός δικαστής που κρίνει με βάση τον νόμο και τη συνείδησή του».

Η χρηματοδότηση του ΕΒΔ προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ενώ για την υλοποίηση του έργου υπάρχει συνεργασία των υπουργείων Δικαιοσύνης και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και της Κοινωνίας της Πληροφορίας.

Ηδη, όπως αναφέρεται στη σχετική έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου, έχουν ξεκινήσει η επίδειξη του αρχικού προτύπου του ΕΒΔ (demo) και η εκπαίδευση των μελών της ομάδας εργασίας του δικαστηρίου και σύντομα το έργο θα τεθεί σε παραγωγική λειτουργία.