Στο τελικό κείμενο συμπερασμάτων του το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο απευθύνει έκκληση για αποκλιμάκωση και μέγιστη αυτοσυγκράτηση, προστασία των αμάχων και των μη στρατιωτικών υποδομών, και πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου από όλα τα μέρη. Σε αυτό το πλαίσιο, ζητά μορατόριουμ στα πλήγματα εναντίον εγκαταστάσεων ενέργειας και ύδρευσης.

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες τονίζουν τη σημασία της συντονισμένης δράσης για να βοηθηθούν οι εταίροι να ενισχύσουν τις ικανότητές τους στον τομέα της αντιμετώπισης των μη επανδρωμένων αεροσκαφών και της αεροπορικής άμυνας. Στο πλαίσιο αυτό, χαιρετίζει την ετοιμότητα της Ουκρανίας να παράσχει υποστήριξη και εμπειρογνωμοσύνη σε συστήματα αεροπορικής άμυνας και αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στις χώρες του Κόλπου.

Τονίζει ακόμη πως στηρίζει σταθερά και κατηγορηματικά τα κράτη μέλη που βρίσκονται κοντά στην περιοχή της έντασης. Χαιρετίζει τη στήριξη που παρέχουν τα κράτη μέλη στο πλαίσιο αυτό, ιδίως μέσω της ανάπτυξης στρατιωτικών δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο και προς υποστήριξη της Κύπρου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο αναγνωρίζει την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει συζητήσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις στρατιωτικές βάσεις και είναι έτοιμο να παράσχει βοήθεια, όποτε αυτό κριθεί αναγκαίο.

Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει την ανάγκη να προστατευθεί ο περιφερειακός εναέριος χώρος και να διασφαλιστεί η θαλάσσια ασφάλεια και ο σεβασμός της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, και καταδικάζει κάθε πράξη που απειλεί τη ναυσιπλοΐα ή εμποδίζει τα πλοία να εισέρχονται και να εξέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.

Μάλιστα υπογραμμίζει τον ρόλο των ναυτικών αμυντικών επιχειρήσεων της «Ασπίδες» και «Αταλάντη» και ζητεί την ενίσχυσή τους με περισσότερα μέσα, σύμφωνα με τις αντίστοιχες εντολές τους.

Με «οδηγό» το 2015 η αντιμετώπιση ενδεχόμενης μεταναστευτικής κρίσης

Αν και η σύγκρουση δεν έχει μεταφραστεί σε άμεσες μεταναστευτικές ροές προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζει τη σημασία της διατήρησης υψηλού επιπέδου επαγρύπνησης και της εξασφάλισης του απαραίτητου επιπέδου ετοιμότητας, με βάση τα εργαλεία και τις πολιτικές που ανέπτυξε η ΕΕ τα τελευταία χρόνια.

Με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τη μεταναστευτική κρίση του 2015 και προκειμένου να αποφευχθεί μια παρόμοια κατάσταση, η ΕΕ είναι έτοιμη να κινητοποιήσει πλήρως τα διπλωματικά, νομικά, επιχειρησιακά και χρηματοδοτικά της εργαλεία για να αποτρέψει ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές κινήσεις προς την ΕΕ και να διαφυλάξει την ασφάλεια στην Ευρώπη.

Η ασφάλεια και ο έλεγχος των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συνεχίσουν να ενισχύονται. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο τονίζει τη σημασία της συνεργασίας με τους εταίρους στην περιοχή, ώστε να διασφαλιστεί ότι θα λάβουν την απαραίτητη βοήθεια και στήριξη.

Στο μεταναστευτικό αναφέρθηκε μεταξύ άλλων προσερχόμενος στη Σύνοδο Κορυφής και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, σημειώνοντας πως «η κρίση δεν πρέπει να οδηγήσει την Ευρώπη να αντιμετωπίσει μια νέα προσφυγική κρίση. Η Ευρώπη δεν μπορεί να ανεχθεί και πάλι μια επανάληψη της κρίσης του 2015. Πρέπει να είμαστε έτοιμοι όλα τα ενδεχόμενα. Θέλουμε ένα μήνυμα ότι η Ευρώπη θα πρέπει να προστατεύσει τα εξωτερικά της σύνορα», είπε.

Αντίδραση στην ενεργειακή κρίση

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να συνεχίσει να υποβάλλει εκθέσεις στο Συμβούλιο σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις των πρόσφατων εξελίξεων για την ΕΕ όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές της ενέργειας, τις αλυσίδες εφοδιασμού και τη μετανάστευση, καθώς και να προτείνει τα κατάλληλα μέτρα. Ζητεί επίσης συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ, μεταξύ άλλων όσον αφορά τις πιθανές επιπτώσεις στην εσωτερική ασφάλεια.

Το ίδιο έγγραφο επισημαίνει επίσης ότι τα όποια μέτρα θα πρέπει να διατηρούν τα κίνητρα για μακροπρόθεσμες επενδύσεις, να στηρίζουν την ταχύτερη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και να διασφαλίζουν τον θεμιτό ανταγωνισμό στην ενιαία αγορά της ΕΕ.

Οι ηγέτες φαίνεται πως είναι χωρισμένοι στα δύο αναφορικά με τη λήψη άμεσων μέτρων με τους μεν να χαρακτηρίζουν μια τέτοια κίνηση βιαστική και τους δε να υπενθυμίζουν τα «διδάγματα της περιόδου της πανδημίας», τονίζοντας πως θα πρέπει να ανακουφιστούν και οι πολίτες, αλλά και η αγορά να συνεχίσει να λειτουργεί κανονικά.

Οι μικρότερες χώρες είχαν εκφράσει την ανησυχία τους ότι ορισμένα από τα μέτρα που προτάθηκαν — όπως η χαλάρωση των κανόνων για τις κρατικές ενισχύσεις, ώστε να επιτραπούν μεγάλες επιδοτήσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν δυσκολίες — θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε στρέβλωση της εσωτερικής αγοράς από τις μεγαλύτερες και πλουσιότερες χώρες που διαθέτουν μεγαλύτερη οικονομική ισχύ.

Το σχέδιο καλεί επίσης την ΕΕ να συνεργαστεί «στενά» με τα κράτη μέλη για τον σχεδιασμό των μέτρων αντιμετώπισης της κρίσης. Τα μέτρα θα πρέπει επίσης να «υποστηρίξουν την επιτάχυνση της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και χαμηλών εκπομπών άνθρακα», μια προφανής παραχώρηση προς τις χώρες που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ανησυχούν για οπισθοδρόμηση στον τομέα της πράσινης ενέργειας.

Ελλάδα και Κύπρος ζήτησαν οδικό χάρτη για την αμοιβαία άμυνα στην ΕΕ

Ο πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ζήτησαν από την ΕΕ να εξετάσει το ενδεχόμενο κατάρτισης ενός οδικού χάρτη για την εφαρμογή της ρήτρας αμοιβαίας άμυνας της Ένωσης, σύμφωνα με δύο διπλωμάτες της ΕΕ και έναν ανώτερο αξιωματούχο ευρωπαϊκής κυβέρνησης, που επικαλείται το POLITICO. Η ύπατη εκπρόσωπος της ΕΕ για θέματα εξωτερικής πολιτικής Κάγια Κάλας ανέφερε επίσης τη ρήτρα κατά τη διάρκεια της συζήτησης.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είχαν προηγουμένως προτείνει να διευκρινιστεί πώς θα λειτουργούσε στην πράξη το άρθρο 42.7 — το αντίστοιχο της ρήτρας άμυνας του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ — και να «τεθεί σε εφαρμογή» η διάταξη.

Διαφορετικοί τόνοι για το ETS – Μυστηριώδες «μέτρο ενίσχυσης των επενδύσεων» πρότεινε η φον ντερ Λάιεν

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα παρουσιάσει μια αναθεώρηση του συστήματος εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ETS) με στόχο τον περιορισμό της μεταβλητότητας της τιμής του άνθρακα και τον μετριασμό των επιπτώσεών της στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, διατηρώντας παράλληλα τον ρόλο του ETS στην προώθηση των επενδύσεων για το κλίμα. Τα κράτη μέλη της ΕΕ είναι διχασμένα, με ορισμένα να πιέζουν για σημαντικές αλλαγές και άλλα να επιθυμούν τη διατήρηση του συστήματος.

Οι χώρες χωρίζονται γενικά σε δύο στρατόπεδα — το ένα με επικεφαλής την Ισπανία και τις σκανδιναβικές χώρες, που υπερασπίζονται το ETS και δεν επιθυμούν σημαντικές αλλαγές, και το άλλο με επικεφαλής την Ιταλία και την Πολωνία, που επιθυμούν τη μείωση της τιμής.

Αρκετές χώρες — ιδίως η Ιταλία, η Αυστρία και η Ουγγαρία — έχουν προτείνει την εξαίρεση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από φυσικό αέριο από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ETS), την αγορά άνθρακα της ΕΕ, με στόχο τη μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος.

Ωστόσο, η πρόταση της Τσεχικής Δημοκρατίας για αναστολή έως το 2034 αποσκοπεί στην προστασία της ενεργοβόρας βιομηχανίας, όπως δήλωσε διπλωμάτης στο POLITICO. Οι Τσέχοι επιθυμούν επίσης η Επιτροπή να επιταχύνει την προγραμματισμένη αναθεώρηση του ETS, ζητώντας η μεταρρύθμιση να υποβληθεί έως τον Ιούνιο και όχι τον Ιούλιο.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν δήλωσε στους ηγέτες της ΕΕ σύμφωνα με το POLITICO ότι θα παρουσιάσει ένα «πακέτο τόνωσης των επενδύσεων» ύψους 30 δισ. ευρώ, βασισμένο στην αγορά άνθρακα της Ένωσης.

Οι ηγέτες της ΕΕ συζήτησαν το ενδεχόμενο τροποποίησης του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS) της Ένωσης, το οποίο υποχρεώνει τα εργοστάσια και τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας να πληρώνουν για κάθε τόνο CO2 που εκπέμπουν, στο πλαίσιο μιας συζήτησης για τις τιμές της ενέργειας.

Η φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε το ETS, το οποίο αντιπροσωπεύει περίπου το 11% του μέσου ευρωπαϊκού λογαριασμού ενέργειας και αποτελεί το κύριο εργαλείο της Ένωσης για τη μείωση των εκπομπών που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη, ενώ παράλληλα ανέφερε ότι η πολιτική πρέπει να «εκσυγχρονιστεί», σύμφωνα με δύο από τους διπλωμάτες.

Επίσης, ενημέρωσε τους ηγέτες ότι θα προτείνει ένα «μέτρο ενίσχυσης των επενδύσεων» αξίας 400 εκατομμυρίων δικαιωμάτων εκπομπών που διαπραγματεύονται στην αγορά άνθρακα, ή περίπου 30 δισεκατομμύρια ευρώ, ανέφεραν οι τρεις διπλωμάτες. Ένας διπλωμάτης ανέφερε ότι στα κράτη μέλη με χαμηλότερο εισόδημα θα παραχωρηθεί προνομιακή πρόσβαση στα κεφάλαια. Άλλες λεπτομέρειες παραμένουν ασαφείς, ανέφεραν οι διπλωμάτες.

Ενιαία ευρωπαϊκή αγορά

Οι κυβερνήσεις και οι θεσμοί της ΕΕ πρέπει να επιτύχουν συγκεκριμένη πρόοδο στην άρση των εμποδίων που παρεμποδίζουν την πλήρη λειτουργία της Ενιαίας Αγοράς της ΕΕ, με βάση τα εμπόδια που εντοπίστηκαν από την Επιτροπή στη Στρατηγική της για την Ενιαία Αγορά τον Μάιο του 2025. Αυτά, σύμφωνα με το Reuters περιλάμβαναν τα «δέκα χειρότερα» εμπόδια που εντοπίστηκαν από τις επιχειρήσεις, όπως οι περίπλοκοι κανόνες της ΕΕ και η περιορισμένη αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων, καθώς και μια προσπάθεια για την ενίσχυση των διασυνοριακών δραστηριοτήτων παροχής υπηρεσιών.

Έντονη ανησυχία για τον Λίβανο

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει έντονη ανησυχία για την κλιμάκωση των εχθροπραξιών στον Λίβανο και τις σοβαρές επιπτώσεις στους αμάχους, με εκτεταμένο εκτοπισμό, απώλειες και ανθρωπιστική κρίση. Καλεί σε άμεση αποκλιμάκωση, προστασία των αμάχων και σεβασμό του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου.

Η ΕΕ δηλώνει ότι θα συνεχίσει να στηρίζει τον Λίβανο και τον πληθυσμό του, παρέχοντας ανθρωπιστική βοήθεια και ενισχύοντας την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Παράλληλα, καταδικάζει την απόφαση της Χεζμπολάχ να επιτεθεί στο Ισραήλ και ζητά την άμεση παύση των ενεργειών της, χαιρετίζοντας την απόφαση των λιβανικών αρχών να απαγορεύσουν τις στρατιωτικές της δραστηριότητες. Στηρίζει επίσης τις προσπάθειες ενίσχυσης των ενόπλων δυνάμεων του Λιβάνου για τον πλήρη έλεγχο της επικράτειας.

Το Συμβούλιο καλεί όλα τα μέρη να τηρήσουν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός της 27ης Νοεμβρίου 2024 και το ψήφισμα 1701 του ΟΗΕ, ενώ ζητά από το Ισραήλ να αποφύγει περαιτέρω κλιμάκωση και να σεβαστεί την κυριαρχία του Λιβάνου.

Τέλος, η ΕΕ επαναβεβαιώνει τη στήριξή της στην αποστολή UNIFIL, καταδικάζει τις επιθέσεις κατά των κυανόκρανων και ζητά άμεση διερεύνηση, τονίζοντας ότι τέτοιες ενέργειες παραβιάζουν σοβαρά το διεθνές δίκαιο.

Ανησυχία για Γάζα και Δυτική Όχθη

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε την επιδεινούμενη κατάσταση στη Γάζα και τη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, η οποία προκαλεί σοβαρή ανησυχία.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για τη συνεχιζόμενη καταστροφική ανθρωπιστική κατάσταση στη Γάζα και καλεί το Ισραήλ να επιτρέψει την άμεση, ανεμπόδιστη πρόσβαση και τη συνεχή διανομή ανθρωπιστικής βοήθειας σε μεγάλη κλίμακα και σε ολόκληρη την περιοχή, μεταξύ άλλων μέσω του Θαλάσσιου Διαδρόμου της Κύπρου για τη συμπλήρωση των χερσαίων οδών.

Η ΕΕ θα συνεργαστεί με διεθνείς και περιφερειακούς φορείς για να συμβάλει στην ανοικοδόμηση και την ανασυγκρότηση της Γάζας, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Θα συνεχίσει επίσης να υποστηρίζει την Παλαιστινιακή Αρχή, συμπεριλαμβανομένου του μεταρρυθμιστικού της προγράμματος, ώστε να μπορέσει να ανακτήσει με ασφάλεια και αποτελεσματικότητα τον έλεγχο της Γάζας.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδικάζει έντονα τις μονομερείς ενέργειες του Ισραήλ που αποσκοπούν στην επέκταση της παρουσίας του στη Δυτική Όχθη, συμπεριλαμβανομένης της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, τις οποίες η συμβουλευτική γνώμη του Διεθνούς Δικαστηρίου της 19ης Ιουλίου 2024 χαρακτήρισε παράνομες, και προτρέπει την κυβέρνηση του Ισραήλ να ανακαλέσει αυτές τις αποφάσεις, να τηρήσει τις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς δικαίου και να προστατεύσει τον παλαιστινιακό πληθυσμό των κατεχόμενων εδαφών.