Γενικά τα χρυσόψαρα περνούσαν απαρατήρητα, μέχρι τη στιγμή που κάποιος παρατήρησε πως η γυάλα στην οποία ήταν τοποθετημένα ήταν εκτεθειμένη στον ήλιο και τον θόρυβο του δρόμου, μια διαπίστωση που στάθηκε αφορμή για να αλλάξει η μοίρα των Φέντε και Μάγκι, όπως ονομάστηκαν αργότερα τα δύο χρυσόψαρα.
Η οργάνωση Jaulas Vacías (άδεια κλουβιά) αποφάσισε να καταθέσει καταγγελία στα δικαστήρια, υποστηρίζοντας ότι οι συνθήκες διαβίωσης αυτών των ψαριών παραβίαζαν τον Νόμο 14.346, ο οποίος ποινικοποιεί την κακοποίηση ζώων στην Αργεντινή.
«Οποιοσδήποτε περνούσε και σταματούσε να κοιτάξει, μπορούσε να δει ότι αυτό δεν ήταν κατάλληλο μέρος για τα ψάρια», δήλωσε ο Ματίας Τρουφέρο, δικηγόρος της ΜΚΟ Jaulas Vacías, ενός καταφυγίου κατά του σπισισμού (κοινωνικό δόγμα που ισχυρίζεται την ανωτερότητα του ανθρώπου από τα υπόλοιπα ζώα) που φιλοξενεί περισσότερα από 200 διασωθέντα ζώα.
Με τη βοήθεια ειδικών, έχτισαν μια νομική υπόθεση και σχεδόν αμέσως έπεισαν το δικαστήριο να αποφασίσει τη μεταφορά των χρυσόψαρων σε ένα πιο κατάλληλο μέρος. Ο Τρουφέρο, ο κύριος υποστηρικτής αυτής της αλλαγής, δήλωσε ότι το προσωπικό του εστιατορίου δεν έφερε αντίρρηση στην απόφαση.
Το να έχεις δύο ψάρια σε μια γυάλινη βιτρίνα είναι «σχεδόν το ίδιο με το να βάζεις δύο πολικές αρκούδες σε ένα κλουβί μέσα σε σάουνα», δήλωσε σύμφωνα με το CNN ο Κάρλος Χοσέ Άγκα, ένας από τους ειδικούς που βοήθησαν στη διάσωση και προσφέρθηκε να τα υιοθετήσει.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Η Μάγκι και ο Φέντε μεταφέρθηκαν από τη βιτρίνα των 40 λίτρων σε ένα ενυδρείο 2.500 λίτρων στο σπίτι του Άγκα. Το δικαστήριο έκρινε ότι τα ψάρια θα παρέμεναν υπό τη φροντίδα του ανθρώπου που τα υιοθέτησε.
«Τα ψάρια είναι σαν τους αστροναύτες, ταξιδεύουν στο δικό τους περιβάλλον με προσεκτική παρακολούθηση όλων των ζωτικών τους παραμέτρων, και όταν φτάνουν σε ένα μέρος, αυτές οι συνθήκες πρέπει να αναπαράγονται με μεγάλη ακρίβεια για να αποφευχθούν ανισορροπίες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μείωση της ανοσίας τους», εξήγησε ο Άγκα, προσθέτοντας πως τώρα τα δύο χρυσόψαρα είναι πολύ καλά.
Αλλά η διάσωση των ψαριών ήταν μόνο ένα μέρος της διαδικασίας.
«Συναισθανόμενα όντα»
«Στην αρχή της υπόθεσης, ζητήσαμε, εκτός από τη μεταφορά των ψαριών σε μια ασφαλή και κατάλληλη τοποθεσία, να ανακηρυχθούν υποκείμενα δικαίου» ή «συναισθανόμενα όντα», εξήγησε ο Τρουφέρο.
Με άλλα λόγια, ήθελαν τα ψάρια να πάψουν να αναγνωρίζονται απλώς ως «αντικείμενα» βάσει του νόμου και να γίνουν όντα με δικαιώματα.
Μια τέτοια απόφαση δημιουργεί δεδικασμένο, ώστε κι άλλα ζώα που βρίσκονται σε ακατάλληλες συνθήκες να μπορούν να ζήσουν μια αξιοπρεπή ζωή.
Για όποιον αναρωτιέται αν είναι παράνομο να έχει χρυσόψαρα στο σπίτι, ο Τρουφέρο είπε, ότι η απάντηση εξαρτάται από την κατάσταση.
«Δεν είναι παράνομο από μόνο του να έχεις ένα ψάρι σε μια γυάλα. Ωστόσο, είναι παράνομο να τα κρατάς σε συνθήκες που συνιστούν κακομεταχείριση ή σκληρότητα, όπως είναι για παράδειγμα, ο ανεπαρκής χώρος, η ελλιπής τροφή και άλλες πράξεις που τιμωρούνται από τον νόμο», δήλωσε ο Τρουφέρο σχετικά με τη νομοθεσία στην Αργεντινή.
«Επιπλέον, εάν πρόκειται για εξωτικό είδος, η κατοχή του θα μπορούσε να απαγορευτεί εάν εμπίπτει στους τοπικούς νόμους για την άγρια ζωή», κανονισμοί που υπάρχουν επίσης σε πολλές άλλες χώρες, πρόσθεσε.
Από τους ουρακοτάγκους στα ψάρια
Η πρώτη αίτηση habeas corpus (ένταλμα προστασίας προσωπικής ελευθερίας) που κατατέθηκε εκ μέρους ενός μη ανθρώπινου ζώου έγινε το 2005 για τη Σουίζα, έναν χιμπατζή στη Βραζιλία, η οποία πέθανε πριν προλάβει να μεταφερθεί σε καταφύγιο.
Από τότε, παρόμοιες υποθέσεις άρχισαν να εμφανίζονται και σε άλλες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Αργεντινής. Μία από τις πιο γνωστές ήταν αυτή της Σάντρα, ενός ουρακοτάγκου που γεννήθηκε στη Γερμανία και έζησε στον ζωολογικό κήπο του Μπουένος Άιρες για 20 χρόνια μέχρι το 2014, όταν ανακηρύχθηκε «μη ανθρώπινο πρόσωπο» από έναν δικαστή, χάρη σε νομικές ενέργειες περιβαλλοντολόγων.
Η απόφαση στήριξε ότι η αιχμαλωσία και η έκθεσή της παραβίαζαν τα δικαιώματά της, παρόλο που τρεφόταν καλά και δεν υφίστατο κακοποίηση.
Το 2016, ο ζωολογικός κήπος του Μπουένος Άιρες μετατράπηκε σε οικολογικό πάρκο, αποσύροντας τα ζώα από την έκθεση και μεταφέροντας πολλά από αυτά σε καταφύγια. Η Σάντρα στάλθηκε στο Κέντρο Μεγάλων Πιθήκων στο Γουατσούλα της Φλόριντα το 2019.
«Η σημασία της ανακήρυξης αυτών των ζώων σε υποκείμενα δικαίου έγκειται στο γεγονός ότι παύουν να θεωρούνται πράγμα, αντικείμενο», εξήγησε ο Τρουφέρο.
Σε περιπτώσεις σκληρότητας και κακοποίησης, μπορούν να θεωρηθούν θύματα και όχι αντικείμενα, κάτι που αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο καθορίζεται το μέλλον των ζώων.
Η υπόθεση του Φέντε και της Μάγκι ανοίγει μια πόρτα ώστε αυτού του είδους τα ψάρια, τα οποία είναι πολύ κοινά σε σπίτια και επιχειρήσεις, να προστατεύονται νομικά.
«Ένα υποκείμενο με νόμιμο δικαίωμα μπορεί να κάνει ελάχιστα ή τίποτα για τον εαυτό του, εκτός εάν υπάρχουν άνθρωποι που μιλούν εκ μέρους εκείνων που δεν μπορούν να μιλήσουν και επιβάλλουν τον νόμο», τόνισε ο Άγκα, προσθέτοντας ότι ο Φέντε και η Μάγκι έχουν ήδη εγκλιματιστεί στο νέο τους σπίτι.

