Η αβεβαιότητα στις διπλωματικές επαφές στο Κατάρ θολώνει τις προοπτικές για μια συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν

Αντ’ αυτού, αυτή την εβδομάδα θα πραγματοποιηθούν τεχνικές συνομιλίες για θέματα όπως η περιφερειακή ασφάλεια, οι οποίες θα μπορούσαν αργότερα να αναβαθμιστούν σε ανώτερο επίπεδο, όπως δήλωσε ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών του Κατάρ, Ματζέντ Αλ Ανσάρι, σε συνέντευξη Τύπου.

Οι συζητήσεις θα αφορούν το σύνολο των περιφερειακών θεμάτων συμπεριλαμβανομένων, φυσικά, των διαπραγματεύσεων με το Ιράν αλλά επίσης και τον Λίβανο, είπε σύμφωνα με το Reuters ο αλ-Ανσάρι, ο οποίος διευκρίνισε πως οι Αμερικανοί απεσταλμένοι «δεν βρίσκονται εδώ και τις διαπραγματεύσεις τους με τους Ιρανούς», για να προσθέσει: «Εξ όσων γνωρίζω, καμία απευθείας συνάντηση δεν έχει προγραμματιστεί μεταξύ των δύο πλευρών (αμερικανική και ιρανική) τις επόμενες ημέρες, ούτε συνάντηση σε υψηλό επίπεδο».

Σύμφωνα με την Τεχεράνη, η οποία διέψευσε κάθε πιθανή συνάντηση με τις ΗΠΑ, η ιρανική πλευρά θα έχει συζητήσεις πιθανόν αύριο (01/07) στο Κατάρ για τα «παγωμένα» περιουσιακά του στοιχεία. «Αυτό που αναμένεται να γίνει στην Ντόχα, πιθανόν αύριο, είναι συζητήσεις με την πλευρά του Κατάρ που θα αφορούν κυρίως την αποδέσμευση των παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ.

Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι σήμερα, Τρίτη (30/06), αναμένονταν να πραγματοποιηθούν συνομιλίες μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης. «Το Ιράν ζήτησε συνάντηση. Θα γίνει αύριο (σ.σ. σήμερα Τρίτη) στην Ντόχα», δήλωσε. Η εκπρόσωπος του Λευκοί Οίκου Καρολάιν Λέβιτ, από την πλευρά της, είχε κάνει λόγο για «συναντήσεις υψηλού επιπέδου» αυτή την εβδομάδα στην Ντόχα.

Η άφιξη του γαμπρού του Τραμπ Τζάρετ Κούσνερ, και του απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ στη Ντόχα ακολούθησε τις ανταλλαγές πυρών που σημειώθηκαν το Σαββατοκύριακο (27-28/06) και έθεσαν σε δοκιμασία την προσωρινή συμφωνία της 17ης Ιουνίου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.

Η συμφωνία των 14 σημείων έδινε 60 ημέρες στις δύο πλευρές για να διαπραγματευτούν μια μόνιμη εκεχειρία στη σύγκρουση που ξεκίνησε με τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου και να επιλύσουν δύσκολα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένου του μέλλοντος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν.

Ο πόλεμος διέκοψε το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και άλλων αγαθών, εξέθεσε τα κράτη του Κόλπου σε πυρά από ιρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πυραύλους και προκάλεσε τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων, η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων στο Ιράν και τον Λίβανο.

Αβεβαιότητα στη διπλωματική οδό

Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, δήλωσε ότι ο διάλογος με τον μεσολαβητή, το Κατάρ, σχετικά με την εφαρμογή της προσωρινής συμφωνίας —συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης των δεσμευμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων— αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Ντόχα την Τετάρτη (01/07). «Δεν έχει προγραμματιστεί καμία συνάντηση σε κανένα επίπεδο με την αμερικανική πλευρά για τις επόμενες ημέρες», ανέφερε.

Ο Λευκός Οίκος είχε δηλώσει τη Δευτέρα (29/06) ότι οι Κούσνερ και Γουίτκοφ θα πραγματοποιούσαν «συναντήσεις υψηλού επιπέδου», ενώ παράλληλα θα συνεχίζονταν οι τεχνικές συζητήσεις. Ο ακριβής χρόνος διεξαγωγής των τεχνικών συνομιλιών δεν είχε γίνει αμέσως σαφής.

«Έχουμε μια διαδρομή όσον αφορά το πυρηνικό ζήτημα, έχετε μια διαδρομή όσον αφορά το οικονομικό ζήτημα και την απόδοση του κράτους, έχετε μια διαδρομή όσον αφορά την ασφάλεια και την περιφερειακή ασφάλεια», δήλωσε ο Ανσάρι. Παρά την αβεβαιότητα σχετικά με τις διπλωματικές κινήσεις, οι τιμές του πετρελαίου έχουν υποχωρήσει λόγω της αποκλιμάκωσης της έντασης από το Σαββατοκύριακο και αναμένεται να καταγράψουν τη μεγαλύτερη τριμηνιαία πτώση τους από την πανδημία του COVID-19 το 2020.

Το Ιράν προσπαθεί να πάρει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ

Μετά την έναρξη του πολέμου πριν από τέσσερις μήνες, η θαλάσσια κυκλοφορία μέσω των Στενών, από τα οποία προηγουμένως διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, σχεδόν σταμάτησε.

Έκτοτε, το Ιράν επιδίωξε να ασκήσει έλεγχο στα Στενά μαζί με το Ομάν, το οποίο βρίσκεται στην απέναντι πλευρά της θαλάσσιας διόδου, δηλώνοντας ότι σχεδιάζει να επιβάλλει τέλη στα πλοία για τη χρήση τους και παρεμποδίζοντας όσα σκάφη παρεκκλίνουν από τις καθορισμένες πορείες.

Από την Πέμπτη (25/06), οι ΗΠΑ κατηγορούν το Ιράν ότι έπληξε τουλάχιστον δύο εμπορικά πλοία με πυραύλους ή drones, και βομβάρδισαν ιρανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις ως απάντηση.

Το Ιράν, με τη σειρά του, εκτόξευσε πυραύλους και drones εναντίον στρατιωτικών εγκαταστάσεων των ΗΠΑ στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν την Κυριακή (28/06), με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση της εκεχειρίας.

Ο πόλεμος αύξησε τον παγκόσμιο πληθωρισμό και έχει θέσει τον Τραμπ υπό πολιτική πίεση στο εσωτερικό της χώρας του ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, οι οποίες θα κρίνουν τον έλεγχο του Κογκρέσου των ΗΠΑ.

Τη Δευτέρα (29/06), ο Λευκός Οίκος ανακοίνωσε ότι ο Τραμπ ενέκρινε την προσωρινή αναστολή ορισμένων δασμών στις εισαγωγές φωσφορικών λιπασμάτων από το Μαρόκο, καθώς οι Αμερικανοί αγρότες βρίσκονται αντιμέτωποι με ελλείψεις και οι αποστολές λιπασμάτων μέσω των Στενών του Ορμούζ αναμένεται να επανέλθουν στα προ της σύγκρουσης επίπεδα μόνο σταδιακά.

«Η συνάντηση στην Ντόχα θα είναι ίσως σημαντική, ίσως και όχι», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο. «Θα το μάθουμε σύντομα».

Στο Ιράν, όπου η θεοκρατική ηγεσία επιβίωσε του πολέμου αλλά αντιμετωπίζει την εγχώρια οργή για την πληγείσα οικονομία, δύο μέλη των Φρουρών της Επανάστασης σκοτώθηκαν σε αυτό που η επίλεκτη δύναμη περιέγραψε ως «τρομοκρατική» επίθεση με όπλο σε δυτική επαρχία.

Η ενδιάμεση συμφωνία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν προβλέπει επίσης τον τερματισμό της σύγκρουσης μεταξύ του Ισραήλ και της υποστηριζόμενης από το Ιράν οργάνωσης Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Ωστόσο, ο ισχυρός πρόεδρος του κοινοβουλίου του Λιβάνου, Ναμπίχ Μπέρι, σύμμαχος της Χεζμπολάχ, εξέφρασε αμφιβολίες για μια ξεχωριστή συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ, με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, για τον τερματισμό αυτού του πολέμου.

Αναλυτές ανέφεραν ότι η συμφωνία κινδυνεύει να παγιώσει ένα αδιέξοδο, συνδέοντας την αποχώρηση του Ισραήλ από τον νότιο Λίβανο με τον αφοπλισμό της Χεζμπολάχ.