Γιατί «χτυπήθηκε» από διπλό σεισμό η Βενεζουέλα - Εκατοντάδες νεκροί και τραυματίες

Οι δύο ισχυροί σεισμοί έπληξαν τη χώρα με διαφορά ενός λεπτού μεταξύ τους, λίγο μετά τις 6 μ.μ. τοπική ώρα την Τετάρτη (24/06). Ο πρώτος είχε μέγεθος 7,2 Ρίχτερ και σημειώθηκε κοντά στο Σαν Φελίπε, την πρωτεύουσα της πολιτείας Γιαρακούι. Μόλις 39 δευτερόλεπτα αργότερα, ένας άλλος σεισμός 7,5 Ρίχτερ έπληξε την περιοχή κοντά στην πόλη Γιουμάρε, σε απόσταση 5 έως 10 χιλιομέτρων από τον πρώτο. Οι σεισμοί αυτοί είναι ισχυρότεροι που έχουν πλήξει τη χώρα από το 1900, σύμφωνα με την Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ (USGS).

Οι ισχυρές δονήσεις έγιναν αισθητές σε ολόκληρη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας της Βενεζουέλας, Καράκας, περίπου 150 χιλιόμετρα ανατολικά των επικέντρων. Κτίρια κατέρρευσαν και οι Αρχές αναφέρουν ότι ο αριθμός των θυμάτων ενδέχεται να ανέρχεται σε χιλιάδες.

Εκτός από τις έντονες δονήσεις, εκτιμάται ότι σε ολόκληρη την περιοχή έχουν σημειωθεί φαινόμενα αστάθειας του εδάφους, όπως κατολισθήσεις και υγροποίηση. Οι σεισμοί σημειώθηκαν σε μια ορεινή περιοχή όπου οι κατολισθήσεις είναι συχνές. Επιπλέον, το είδος των ιζημάτων που βρίσκονται κάτω από το Καράκας ενισχύει τα σεισμικά κύματα και επιδεινώνει τις ζημιές που προκαλούν οι σεισμοί.

Σύμφωνα με το Γεωλογικό Ινστιτούτο των ΗΠΑ (USGS), οι σεισμοί αποτελούσαν ένα «δίδυμο» ή «διπλό» φαινόμενο: Ένας προσεισμός μεγέθους 7,2 βαθμών, τον οποίο ακολούθησε 39 δευτερόλεπτα αργότερα ο κύριος σεισμός, μεγέθους 7,5 βαθμών.

Τι είναι ο «διπλός» σεισμός

Ένας διπλός σεισμός είναι ένα «ζευγάρι» σεισμών που συμβαίνουν μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα και σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους, εξηγεί με άρθρο του στο The Conversation ο Μαρκ Κουίγκλι, αναπληρωτής καθηγητής Σεισμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης.

Σε αντίθεση με μια τυπική σεισμική ακολουθία, όπου ένας μεγαλύτερος σεισμός ακολουθείται από σημαντικά μικρότερους μετασεισμούς, οι διπλοί σεισμοί είναι δονήσεις παρόμοιου μεγέθους που συνδέονται αιτιωδώς, αλλά είναι σεισμολογικά διακριτοί. Αυτό σημαίνει ότι τα σεισμικά κύματα από κάθε σεισμό χωρίζονται από ένα χρονικό κενό ή/και προέρχονται από διαφορετικές εστίες.

Αν και τα επίκεντρα των σεισμών στη Βενεζουέλα απείχαν μόλις λίγα χιλιόμετρα μεταξύ τους, τα δεδομένα των σεισμικών κυμάτων από το USGS υποδηλώνουν ότι πιθανότατα προήλθαν από διαφορετικά ρήγματα με διαφορετικό τρόπο διάρρηξης.

Αυτό είναι σύμφωνο με τους χάρτες ενεργών ρηγμάτων που έχουν δημιουργηθεί στο παρελθόν για τη συγκεκριμένη περιοχή. Αυτοί δείχνουν μεγάλα ρήγματα οριζόντιας ολίσθησης, όπου τα πετρώματα γλιστρούν το ένα δίπλα στο άλλο σε κατεύθυνση ανατολής-δύσης, συνδεδεμένα με συστήματα μικρότερων ρηγμάτων σε διάφορους προσανατολισμούς.

Είναι πιθανό ο πρώτος σεισμός να πυροδότησε τον δεύτερο. Αυτό θα μπορούσε να έχει συμβεί επειδή η μετατόπιση του φλοιού της Γης στο ρήγμα του πρώτου σεισμού αύξησε την τάση στο ρήγμα-εστία του δεύτερου σεισμού. Επιπλέον, η διέλευση των σεισμικών κυμάτων από τον πρώτο σεισμό θα μπορούσε να έχει κλονίσει κοντινά ρήγματα που ήταν ήδη επιρρεπή σε διάρρηξη, προκαλώντας την αστοχία τους.

Οι διπλοί σεισμοί είναι ασυνήθιστοι, αλλά συμβαίνουν. Το 2023, ένας διπλός σεισμός έπληξε την Τουρκία και τη Συρία, με μεγέθη 7,8 και 7,7 βαθμών. Αυτοί σημειώθηκαν με διαφορά μόλις 95 χιλιομέτρων και εννέα ωρών, επηρεάζοντας 14 εκατομμύρια ανθρώπους και προκαλώντας εκτεταμένες καταστροφές.

Το 1988, ένας «τριπλός» σεισμός –μια σειρά τριών σεισμών με διαφορά μόλις μισής ώρας μεταξύ τους– σημειώθηκε στο Τέναντ Κρικ της Αυστραλίας.

Γιατί η Βενεζουέλα είναι τόσο επιρρεπής στους σεισμούς

Οι διπλοί σεισμοί στη Βενεζουέλα σημειώθηκαν κατά μήκος του διάχυτου χερσαίου ορίου μεταξύ της τεκτονικής πλάκας της Καραϊβικής και της Νότιας Αμερικής.

Στη βόρεια Βενεζουέλα, αυτές οι πλάκες ολισθαίνουν η μία δίπλα στην άλλη με ρυθμό περίπου 20 χιλιοστών ανά έτος, καθώς η πλάκα της Καραϊβικής κινείται ανατολικά σε σχέση με την πλάκα της Νότιας Αμερικής. Αυτό δημιουργεί μεγάλα ρήγματα οριζόντιας ολίσθησης, συμπεριλαμβανομένων των συστημάτων ρηγμάτων Boconó, San Sebastián και El Pilar.

Αυτό το ενεργό όριο πλακών προκαλεί συχνούς επιφανειακούς σεισμούς, ορισμένοι από τους οποίους μπορεί να είναι καταστροφικοί.

Η περιοχή έχει βιώσει αρκετούς σημαντικούς σεισμούς στο παρελθόν. Σε αυτούς περιλαμβάνονται ο σεισμός του Καράκας μεγέθους 7,7 βαθμών το 1900 και ένας σεισμός μεγέθους 6,5 βαθμών το 1967.

Δυτικά του πρόσφατου σεισμού, το όριο των πλακών γίνεται ευρύτερο και πιο περίπλοκο, και είναι επιρρεπές σε εκτεταμένη σεισμική δραστηριότητα, με πολλούς σεισμούς μικρού έως ενδιάμεσου βάθους.

Δεκάδες μετασεισμοί και ανυπολόγιστες καταστροφές

Σύμφωνα με την υπηρεσιακή πρόεδρο της χώρας, σημειώθηκαν περίπου 30 μετασεισμοί. Μιλώντας σε τηλεοπτική εκπομπή προέτρεψε τους πολίτες να εκκενώσουν τα κτήρια που έχουν υποστεί ζημιές. «Ζητάμε από τον πληθυσμό να παραμείνει ψύχραιμος και ενωμένος», είπε.

Οι σεισμοί έγιναν αισθητοί σε πολλά μέρη της χώρας, αλλά η χειρότερη καταστροφή φαίνεται να έχει σημειωθεί στην πρωτεύουσα, το Καράκας, και στα περίχωρά της, όπου βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδειχναν σκηνές πανικού, καθώς οι επιβάτες έτρεχαν στους διαδρόμους του διεθνούς αεροδρομίου «Σιμόν Μπολιβάρ» αναζητώντας καταφύγιο από τα συντρίμμια που έπεφταν.

Η Ντέλσι Ροντρίγκες δήλωσε ότι το αεροδρόμιο είχε κλείσει μετά από «σοβαρές ζημιές» και ανακοίνωσε ότι η λειτουργία του μετρό και των τρένων είχε διακοπεί. «Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια σε όσους έχασαν συγγενείς», είπε η πρόεδρος.

Ένας δημοσιογράφος της εφημερίδας Guardian είδε τουλάχιστον τρία κτήρια που είχαν καταρρεύσει στην Αλταμίρα, μια αριστοκρατική περιοχή του Καράκας όπου βρίσκονται πολλές ξένες πρεσβείες.

Σύμφωνα με πληροφορίες, ορισμένοι άνθρωποι είχαν παγιδευτεί κάτω από τα ερείπια. Έξω από ένα κτήριο, παρατηρήθηκε ένα άτομο να κλαίει και να φωνάζει την γιαγιά του, την οποία φοβόταν ότι βρισκόταν μέσα. Κοντά εκεί, διασώστες και εθελοντές έψαχναν για επιζώντες.