ΝΑΤΟ: Βοήθεια προς την Ουκρανία και δέσμευση για εξοπλιστικές συμφωνίες δισεκατομμυρίων στο τραπέζι της Συνόδου Κορυφής στην Άγκυρα

Παρά το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επικρίνει επανειλημμένα το ΝΑΤΟ από τότε που επέστρεψε στα καθήκοντά του πέρυσι, οι χώρες-μέλη αναμένεται επίσης να επαναβεβαιώσουν τη δέσμευσή τους στο Άρθρο 5 της Συμμαχίας για την αμοιβαία άμυνα στην κοινή διακήρυξη, ανέφεραν οι ίδιοι — και να περιγράψουν εκ νέου τη Ρωσία ως μακροπρόθεσμη απειλή.

Οι ηγέτες του ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ, θα συγκεντρωθούν στην τουρκική πρωτεύουσα στις 7-8 Ιουλίου, εν μέσω αμερικανικών επικρίσεων ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεν έχουν στηρίξει την Ουάσιγκτον στον πόλεμο κατά του Ιράν. Όπως και πέρυσι, η κοινή δήλωση θα είναι σύντομη, δήλωσαν πέντε διπλωμάτες του ΝΑΤΟ στο POLITICO, εκθέτοντας λεπτομερώς το περιεχόμενο του προσχεδίου της δήλωσης.

Οι πρεσβευτές του ΝΑΤΟ διαπραγματεύονται επί του παρόντος τις λεπτομέρειες της διακήρυξης των ηγετών, η οποία ενδέχεται να υποστεί αλλαγές μέχρι την τελευταία στιγμή. Στη συνέχεια, οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων των χωρών θα εγκρίνουν τη δήλωση στην Άγκυρα. Το ακριβές ποσό για τα εξοπλιστικά συμβόλαια δεν έχει ακόμη καθοριστεί, και τουλάχιστον ορισμένες από τις συμφωνίες προμηθειών είναι πιθανό να έχουν συμφωνηθεί εκ των προτέρων και να παρουσιαστούν εκ νέου.

Ο Γενικός Γραμματέας της συμμαχίας, Μαρκ Ρούτε, θέλει να επικεντρώσει τη σύνοδο κορυφής πρωτίστως στην ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής, εν μέρει επειδή αναζητά ένα ενωτικό θέμα που μπορεί να βοηθήσει στην προκάλυψη των εσωτερικών ρηγμάτων του ΝΑΤΟ.

Η εστίαση στην κλιμάκωση της παραγωγής σε ολόκληρη τη συμμαχία αντανακλά την πρόκληση του να στραφεί η ευρωπαϊκή βιομηχανία μακριά από τα οπλικά συστήματα υψηλής αξίας και προς την κατεύθυνση της ταχείας μαζικής παραγωγής. Όμως, η υπόσχεση για νέες αμυντικές συμφωνίες που ωφελούν τις ΗΠΑ θα επιτρέψει επίσης στον Ρούτε να παρουσιάσει ένα οικονομικό επιχείρημα υπέρ του ΝΑΤΟ που θα έχει απήχηση στον Τραμπ.

Την περασμένη εβδομάδα, ο Ρούτε δήλωσε ότι συνολικά, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και ο Καναδάς διοχέτευσαν 139 δισεκατομμύρια δολάρια περισσότερα στην άμυνά τους πέρυσι σε σχέση με το 2024, αφότου οι σύμμαχοι συμφώνησαν να δαπανήσουν το 3,5% του ΑΕΠ τους για την άμυνα έως το 2035.

Στο προσχέδιο της δήλωσης, οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ δεσμεύονται επίσης να ενισχύσουν την Ουκρανία με στρατιωτική υποστήριξη ύψους 70 δισεκατομμυρίων ευρώ και υπόσχονται ένα ποσό τουλάχιστον ισοδύναμο για το επόμενο έτος, δήλωσαν οι διπλωμάτες.

Ένας από τους διπλωμάτες δήλωσε ότι η υποστήριξη προς την Ουκρανία θα είναι πιθανότατα το πιο ακανθώδες σημείο. Συνολικά όμως, οι συνομιλίες για το προσχέδιο της διακήρυξης «εξελίσσονται ομαλά», δήλωσε ένας έκτος ανώτερος διπλωμάτης του ΝΑΤΟ.

Διατλαντική αντιπαράθεση

Η προσπάθεια της Ευρώπης να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την αποτροπή και την άμυνα της ηπείρου, καθώς οι ΗΠΑ στρέφονται σε άλλες προτεραιότητες —κάτι που χαρακτηρίζεται ως μετατόπιση βαρών— πρόκειται επίσης να βρεθεί στο επίκεντρο της διακήρυξης.

Την περασμένη εβδομάδα, ο επικεφαλής της αμυντικής πολιτικής των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, ανακοίνωσε μια εξάμηνη αναθεώρηση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη, σε μια προσπάθεια να πιέσει τις χώρες να δαπανήσουν περισσότερα για την άμυνα. Η αξιολόγηση αυτή έγινε μόλις λίγες εβδομάδες αφότου η Ουάσιγκτον ανακοίνωσε στους συμμάχους της ότι θα διέθετε άμεσα λιγότερο εξοπλισμό πεδίου μάχης, όπως αεροσκάφη, υποβρύχια και drones, στο σύνολο των δυνατοτήτων από τις οποίες μπορεί να αντλήσει το ΝΑΤΟ σε περιόδους πολέμου.

Στο προσχέδιο της δήλωσης, οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι δεσμεύονται για μεγαλύτερη συμμετοχή στην άμυνα της ηπείρου, αναφέροντας συγκεκριμένα τις επενδύσεις σε δυνατότητες πληγμάτων σε μεγάλο βάθος, συστήματα αεράμυνας και drones, δήλωσαν οι διπλωμάτες.

Οι δυνατότητες πληγμάτων σε μεγάλο βάθος —πύραυλοι μεγάλου βεληνεκούς ικανοί να πλήξουν τον εχθρό πίσω από την πρώτη γραμμή του μετώπου— έχουν γίνει σημείο τριβής μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης. Ενώ οι Ευρωπαίοι επιθυμούν διακαώς να αναπτύξουν αυτές τις δυνατότητες προκειμένου να αποτρέψουν τη Ρωσία, η Ουάσιγκτον είναι απρόθυμη να τους επιτρέψει να χειρίζονται τέτοια όπλα. Το Πεντάγωνο αρνήθηκε πρόσφατα να στείλει πυραύλους τόμαχοκ στη Γερμανία, υποστηρίζοντας ότι η Μόσχα θα μπορούσε να εκλάβει την κίνηση αυτή ως κλιμάκωση.

Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ επιδιώκουν επίσης να αμβλύνουν μια άλλη βασική πηγή έντασης μεταξύ της Ευρώπης και της Ουάσιγκτον: Τον πόλεμο στο Ιράν. Αν και οι ΗΠΑ έχουν υπογράψει μια προκαταρκτική συμφωνία για τον τερματισμό της σύγκρουσης, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν φόβους ότι εκκρεμή ζητήματα, όπως το εκ νέου άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, θα μπορούσαν να βρεθούν στο επίκεντρο της συνάντησης στην Άγκυρα.

Σε μια κίνηση που πιθανότατα θα εκληφθεί ως κλάδος ελαίας προς τον Τραμπ, παρά τον έντονο εσωτερικό διχασμό σχετικά με τον πόλεμο, οι σύμμαχοι καλούν το Ιράν στο προσχέδιο της δήλωσης να σεβαστεί την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στην κρίσιμη αυτή εμπορική αρτηρία, ανέφεραν οι διπλωμάτες του ΝΑΤΟ. Το κείμενο σημειώνει επίσης ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, πρόσθεσαν οι ίδιοι.