Η πιο δύσκολη πραγματικότητα είναι ότι -ενώ οι Ιρανοί πολίτες συνεχίζουν να επιδεικνύουν ηρωικό θάρρος διαμαρτυρόμενοι για τον σκοπό τους- ο μηχανισμός εσωτερικής ασφάλειας του θεοκρατικού καθεστώτος έχει πολύ υψηλή ανοχή στη βία.

Πρόκειται για μια δύναμη με επικεφαλής βετεράνους που έχουν σκληραγωγηθεί από τον άγριο πόλεμο με το Ιράκ. Κάθε μηχανισμός εσωτερικής ασφάλειας έχει ένα σημείο θραύσης, αλλά γι’ αυτόν της Ισλαμικής Δημοκρατίας πιθανότατα θα χρειαστεί να χυθεί πολύ αίμα. Οι ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας δεν είναι μια ενιαία οντότητα, αλλά αρκετές και διαφορετικές.

Πίστη στο καθεστώς

Υπάρχει επίσης η Ιρανική Επαναστατική Φρουρά, η οποία είναι παράλληλη με τη στρατιωτική δομή, αλλά δημιουργήθηκε για να είναι πιστή στο καθεστώς. Και το σημαντικό, για τις εσωτερικές αναταραχές υπάρχει η Μπασίτζ, μια οντότητα που μοιάζει με πολιτοφυλακή και είναι επίσης πιστή στο καθεστώς. Μέχρι στιγμής, δεν έχουμε δει ακόμη σημάδια διάσπασης μεταξύ αυτών των διαφορετικών οντοτήτων.

Σε αντίθεση με προηγούμενες εξεγέρσεις, τα συνθήματα υποστήριξης στον Ρεζά Παχλεβί -τον 65χρονο γιο του έκπτωτου σάχη, ο οποίος ζει στην εξορία- φέρεται να είναι πλέον συνηθισμένα στις διαμαρτυρίες. Πόσο σημαντική είναι αυτή η μετατόπιση; Το ιρανικό καθεστώς έχει περάσει σχεδόν πέντε δεκαετίες καταστέλλοντας τα κινήματα της αντιπολίτευσης.

Ο Παχλεβί θα μπορούσε να αντιπροσωπεύει μια προσωπικότητα χωρίς διασυνδέσεις με το τρέχον καθεστώς και μια ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα. Ωστόσο, με μια έντονα διασπασμένη και καταπιεσμένη αντιπολίτευση εντός του Ιράν, σε συνδυασμό με την έλλειψη παρουσίας του στο Ιράν για δεκαετίες, είναι απίθανο να αποτελέσει μια μακροπρόθεσμη ενοποιητική προσωπικότητα για τη χώρα.

Η πραγματική υποστήριξη του Παχλεβί επιτόπου μπορεί να μην είναι τόσο βαθιά όσο φαίνεται, ειδικά αν το καθεστώς καταρρεύσει και δεν υπάρχει ένας κοινός εχθρός που να ενώσει την ιρανική κοινωνία. Οι Δυτικοί διπλωμάτες είναι επιφυλακτικοί ως προς την πρόβλεψη περί τελευταίων ημερών για το καθεστώς του Ιράν. Η αποτυχία πρόβλεψης της πτώσης του σάχη το 1979 ήταν διπλωματική καταστροφή, αλλά οι ειδικοί βλέπουν ελάχιστες ενδείξεις μαζικών αποστασιών τώρα.

Λάθος εκτιμήσεις

Πριν από την πτώση του σάχη, τον Ιανουάριο του 1979, οι ανέμελοι διπλωμάτες με έδρα την Τεχεράνη έστελναν τηλεγραφήματα στις πρωτεύουσές τους προσφέροντας απόλυτη διαβεβαίωση ότι η εξουσία του Μοχάμεντ Ρεζά Παχλεβί ήταν απολύτως ασφαλής. Για παράδειγμα, τον Σεπτέμβριο του 1978 η DIA ανέφερε ότι «ο σάχης αναμένεται να παραμείνει ενεργά στην εξουσία τα επόμενα δέκα χρόνια». Επίσης, μια έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπέδειξε ότι «ο σάχης δεν θα χρειαστεί να παραιτηθεί μέχρι το 1985 το νωρίτερο».

Τον Μάιο του 1978, ο σερ Αντονι Πάρσονς, τότε πρέσβης του Ηνωμένου Βασιλείου στην Τεχεράνη, έστειλε μήνυμα στο βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών, όπου ανέφερε: «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ανατροπής του καθεστώτος όσο ο σάχης βρίσκεται στο τιμόνι». Αργότερα, ο Πάρσονς επεσήμανε ότι η αδυναμία του να προβλέψει ένα γεγονός που συνέκρινε σε σημασία με τη Γαλλική Επανάσταση δεν οφειλόταν στην έλλειψη πληροφοριών, αλλά στην αδυναμία της σωστής ερμηνείας τους.

Η εμπειρία του 1979 δείχνει ότι οι εκτιμήσεις των μυστικών υπηρεσιών που προέρχονται τώρα από τις δυτικές πρεσβείες θα ξεκινούν με μια προειδοποίηση και πιθανότατα θα καταλήγουν με ένα ερωτηματικό.