Που, βέβαια, μέσω της στρατιωτικής κι οικονομικής δύναμης της χώρας του μπορεί να επιβάλλει. Μια τέτοια λογική, όμως, αντιτίθεται στην ουσία αυτού που θα ονομάζαμε ορθολογικό κράτος. Κι εξηγούμαι χρησιμοποιώντας κάποιες έννοιες του σπουδαίου διαφωτιστή, κοινωνικού φιλοσόφου του Ζαν Ζακ Ρουσό. Κατά τον Ρουσό στο έργο του οποίου «Κοινωνικό συμβόλαιο» στηρίχτηκε η βασική αντίληψη κι το αίτημα μίας σύγχρονης ισορροπημένης κοινωνίας, αναφέρεται μεταξύ άλλων ότι η ισχύς δεν παράγει δίκαιο. Που σημαίνει ότι αν διοικηθεί ένα κοινωνικό σύνολο μόνο με κανόνες ισχύος, τότε και στην εσωτερική και την εξωτερική του πολιτική δεν θα συμπεριφέρεται δίκαια, δηλαδή ισορροπημένα.

Είναι όμως ευνόητο ότι η Δικαιοσύνη ως αναλογία δημιουργεί τις βάσεις μίας προσωπικής ή κοινωνικής ισορροπίας, ικανής να βοηθήσει στη λειτουργία ενός φυσιολογικού κράτους. Γιατί αλλιώς η καθημερινότητα των πολιτών θα μετατρεπόταν σε ζούγκλα, σε σχέσεις βίας, αλληλοεξόντωσης και παρανομίας. Χάρις στην έννοια της Δικαιοσύνης ψηφίζονται νόμοι ή νομοσχέδια που βοηθούν στη λειτουργία ενός κοινωνικού συνόλου. Χωρίς βέβαια να σημαίνει ότι πάντα στην πράξη δεν υπάρχουν πολλές ατέλειες και παθήσεις λειτουργικότητας του δικαιικού συστήματος.

Ο Τραμπ δείχνει να αδιαφορεί για όλα αυτά με τρόπο επιδεικτικά απρόβλεπτο, προκλητικό και ωμό. Οι πολιτικές του αποφάσεις στο εσωτερικό και το εξωτερικό της χώρας του το επιβεβαιώνουν. Μια τέτοια κατάσταση προφανώς κρύβει κινδύνους ιδιαίτερα στη σχέση με την Κίνα, όπου μια ενδεχόμενη (μελλοντική;) σύγκρουση πολλαπλών επιπέδων διαγράφεται στον ορίζοντα. Αν όμως ο Αμερικανός πρόεδρος ανησυχεί με την «φαρ ουέστ» πολιτική στάση του, αυτό που ανησυχεί πιο πολύ κατ’ εμέ είναι η εμφάνιση τόσων και τόσων ανθρώπων που επικροτούν αυτή την πολιτική του «τσαμπουκά». Τους ακούω να λένε «βάρα, πρόεδρε» ή άλλοι πιο σοφιστικέ να χρησιμοποιούν Θουκυδίδη (τρομάρα τους!), για να πουν ότι «ας μην κρυβόμαστε. Ετσι ήταν πάντα. Το δίκαιο του ισχυρού επικρατούσε πάντα..».

Ε, λοιπόν, όχι. Το δίκαιο του ισχυρού που στηρίζεται μόνο στην ισχύ κι όχι σε μια αίσθηση δικαιοσύνης γεννά υποτελείς. Γεννά «δούλους», φοβισμένους, τρομαγμένους πολίτες που ανά πάσα στιγμή μπορούν να αντιδράσουν βίαια. Γεννά ασταμάτητα πολέμους. Το δίκαιο του ισχυρού που δεν στηρίζεται σε κοινωνικούς κανόνες αλλά στο προσωπικό moral ενός προέδρου γεννά αίσθημα αδικίας κι αυτό προκαλεί εξέγερση. Το θέμα είναι ότι οι πρόεδροι αλλάζουν. Οι θιασώτες, όμως, λάτρεις της ισχύος δίχως δικαιοσύνη θα παραμένουν.