
Ωστόσο, αυτή η επιλογή μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στα οστά τους. Αυτό δεν ισχύει μόνο για τους μεσήλικες και ηλικιωμένους, οι οποίοι έχουν και άλλους παράγοντες κινδύνου που θα μπορούσαν να εξηγήσουν τους λόγους των καταγμάτων, αλλά ακόμη και για τους λιποβαρείς εφήβους.
Χαμηλός Δείκτης Μάζας Σώματος, υψηλός κίνδυνος κατάγματος
Για την αυξημένη πιθανότητα να υποστούν κάταγμα τα λιποβαρή άτομα, ανεξαρτήτως ηλικίας, σπανίως γίνεται λόγος. Μα και αυτά αντιμετωπίζουν εξίσου σοβαρό κίνδυνο. Ο χαμηλός Δείκτης Μάζας Σώματος μπορεί να οδηγήσει σε κακή μυοσκελετική υγεία, δηλαδή σε μειωμένη οστική πυκνότητα, απώλεια μαλακών ιστών και μυϊκή αδυναμία και να αυξήσει έτσι τον κίνδυνο καταγμάτων.
Η απώλεια βάρους φαίνεται ότι έχει στενή σχέση με τα κατάγματα στα άνω και κάτω άκρα όπως και στον κορμό. Ο κίνδυνος κατάγματος ισχίου είναι υψηλότερος σε εκείνους με φυσιολογικό βάρος που χάνουν βάρος, ακολουθούμενος από τα άτομα που δεν έχουν διακυμάνσεις στο βάρος τους, αλλά είναι σταθερά λιποβαρείς.
Ο επικίνδυνος υποσιτισμός
Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό; Η έρευνα δείχνει ότι οι λιποβαρείς υποσιτίζονται. Ο υποσιτισμός μπορεί να προκαλέσει εκφύλιση των οστών και οστεοπόρωση. Επιπλέον, το χαμηλό σωματικό βάρος σχετίζεται έντονα με την ανάπτυξη σαρκοπενίας, η οποία μειώνει τη σωματική δύναμη και τη μυϊκή λειτουργία, με αποτέλεσμα τραυματισμούς που αυξάνουν την πιθανότητα κατάγματος. Ο μειωμένος ΔΜΣ σχετίζεται με χαμηλότερη οστική πυκνότητα και μειωμένη μυϊκή δύναμη.
Η επανάκτηση βάρους δεν σημαίνει ότι… γλιτώνει κανείς το κάταγμα
Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη, όταν το χαμηλό σωματικό βάρος επανέρχεται στο φυσιολογικό, υπάρχει αύξηση της λιπώδους μάζας σε σχέση με τη μυϊκή. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στη συσσώρευση λίπους, το οποίο μπορεί να μειώσει περαιτέρω την οστική μάζα και τη δύναμη, αυξάνοντας έτσι τον κίνδυνο κατάγματος.
Οι επικίνδυνοι κραδασμοί
Τα άτομα με χαμηλό σωματικό βάρος είναι πιο ευάλωτα σε κατάγματα και λόγω ελλιπούς απορρόφησης των κραδασμών, αλλά και της μείωσης της μηχανικής απαίτησης για μεταφορά του σωματικού βάρους, η οποία μπορεί να επηρεάσει την πυκνότητα των οστών.
Χαμηλό βάρος, χαμηλά επίπεδα ασβεστίου και πρωτεΐνης
Αλλος ένας πιθανός λόγος είναι ότι το χαμηλό σωματικό βάρους μπορεί να είναι αποτέλεσμα μικρότερης πρόσληψης τροφής ή φτωχότερου διαιτολογίου με ανεπαρκείς ποσότητες ασβεστίου και πρωτεΐνης. Η έλλειψη ασβεστίου μπορεί να μειώσει την οστική πυκνότητα και η ανεπάρκεια πρωτεΐνης να περιορίσει την παραγωγή του ινσουλινοειδούς αυξητικού παράγοντα, διαταράσσοντας έτσι τη διαδικασία αναδιαμόρφωσης των οστών.
Κινδυνεύουν περισσότερο οι αδύνατοι ηλικιωμένοι άνδρες
Τα ηλικιωμένα άτομα ωστόσο παραμένουν τα πιο επιρρεπή σε κατάγματα -κυρίως του ισχίου- λόγω διαταραχών όπως μυϊκή αδυναμία και μειωμένη ισορροπία. Υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία κατά τα οποία η συσχέτιση μεταξύ του κινδύνου κατάγματος και της μείωσης του σωματικού βάρους είναι μεγαλύτερη στους άνδρες από ό,τι στις γυναίκες. Σύμφωνα με μεγάλης κλίμακας μελέτη που διεξήχθη στη Νορβηγία, οι άνδρες με ΔΜΣ κάτω από 22 kg/m έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο κατάγματος από τις γυναίκες, ιδίως όταν έχουν υψηλή αρτηριακή πίεση ή χρόνια νεφρική νόσο εξαιτίας της συνεχούς απώλειας ασβεστίου στα ούρα.
Η ενδεδειγμένη επέμβαση για τα κατάγματα ισχίων στους ηλικιωμένους
Από τα πιο συχνά κατάγματα που βιώνουν οι ηλικιωμένοι άνθρωποι -ανεξαρτήτως βάρους- είναι στην κεφαλή του μηριαίου οστού (υποκεφαλικά). Για τη θεραπεία τους χρειάζεται να πραγματοποιηθεί ολική ή ημιολική αρθροπλαστική του ισχίου, που πλέον γίνονται με σύγχρονες τεχνικές αντικατάστασης του ισχίου, με κορυφαία την τεχνική πρόσθιας ελάχιστης επεμβατικότητας AMIS. Στη συγκεκριμένη τεχνική ο χειρουργός προσεγγίζει την άρθρωση από μπροστά, διαμέσου των μαλακών μορίων (μύες, τένοντες, νεύρα). Επειδή δεν απαιτείται η κακοποίησή τους (δηλαδή το κόψιμό τους), η αιμορραγία ελαχιστοποιείται, ο πόνος ελέγχεται με απλά παυσίπονα και ο ασθενής αναρρώνει πολύ γρήγορα. Περπατά λίγες ώρες μετά το χειρουργείο, εντός 24ώρου μπορεί να ανεβαίνει σκαλιά και επιστρέφει στο σπίτι του σε 2 ημέρες χωρίς να έχει ανάγκη άλλου ατόμου για να αυτοεξυπηρετηθεί.
Πάνω απ’ όλα η πρόληψη των καταγμάτων
Το ζητούμενο βέβαια είναι η αποφυγή των καταγμάτων. Μέτρα προφύλαξης είναι η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, τα φυσιολογικά επίπεδα βιταμίνης d, η άσκηση, καθώς και η αποφυγή του καπνίσματος και του αλκοόλ.

