Αμαζόνιος: Ανακαλύφθηκε νέο πορτοκαλί ψάρι που κινδυνεύει ήδη με εξαφάνιση

Το νέο είδος, που ονομάστηκε Laimosemion laranja, έχει μήκος μικρότερο από τρία εκατοστά και ζει σε μια εξαιρετικά περιορισμένη περιοχή της βραζιλιάνικης Αμαζονίας. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι ανθρώπινες παρεμβάσεις στον βιότοπό του ενδέχεται να απειλήσουν την επιβίωσή του προτού ακόμη γίνει ευρύτερα γνωστό.

Ο καθηγητής Βάλντιρ Μιρόν Μπερμπέλ-Φίλιου κρατά στα χέρια του ένα δείγμα του νέου είδους ψαριού Laimosemion laranja, που ανακαλύφθηκε στον Αμαζόνιο της Βραζιλίας. Credit: Yuri Abrantes

Η ανακάλυψη παρουσιάστηκε στις 8 Νοεμβρίου από το επιστημονικό μέσο ScienceDaily, ενώ είχε προηγηθεί ανακοίνωση του Πανεπιστημίου της Δυτικής Φλόριντα στις 22 Οκτωβρίου. Η ερευνητική ομάδα, στην οποία συμμετείχαν επιστήμονες από τη Βραζιλία και τις ΗΠΑ, εντόπισε το ψάρι σε μικρά δασικά ρέματα της λεκάνης του ποταμού Ρίο Καζαρί, στην πολιτεία Αμάπα, στη βόρεια Βραζιλία.

Ο φυσικός βιότοπος του νέου είδους ψαριού Laimosemion laranja στον Αμαζόνιο, στην πολιτεία Αμάπα της Βραζιλίας. Credit: Yuri Abrantes

Τα πορτοκαλί σημάδια που αποκάλυψαν το νέο είδος

Το Laimosemion laranja ανήκει στην ομάδα των killifish, μικρών ψαριών του γλυκού νερού. Τα αρσενικά ξεχωρίζουν από τις σειρές πορτοκαλί κηλίδων στο μπροστινό μέρος του σώματός τους και τις χαρακτηριστικές πορτοκαλί γραμμές σε σχήμα V κοντά στην ουρά. Το υπόλοιπο σώμα τους έχει ανοιχτό γκρι χρώμα, δημιουργώντας έντονη αντίθεση με τα φωτεινά σχέδια. Η ονομασία του προέρχεται από την πορτογαλική λέξη «laranja», που σημαίνει πορτοκάλι και πορτοκαλί χρώμα. Παράλληλα, παραπέμπει στον δήμο Λαρανζάλ ντου Ζαρί, όπου εντοπίστηκε το είδος.

Η ερευνητική ομάδα που συμμετείχε στην ανακάλυψη του νέου είδους ψαριού Laimosemion laranja στον Αμαζόνιο της Βραζιλίας. Credit: Yuri Abrantes

Επικεφαλής της ερευνητικής προσπάθειας ήταν ο Γιούρι Αμπράντες, από το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο του Ρίο Γκράντε ντο Νόρτε, σε συνεργασία με επιστήμονες από το Ινστιτούτο Peixe das Nuvens, το Ομοσπονδιακό Πανεπιστήμιο της Παρά και το Πανεπιστήμιο της Δυτικής Φλόριντα. Για να επιβεβαιώσουν ότι επρόκειτο για είδος που δεν είχε προηγουμένως καταγραφεί, οι ερευνητές εξέτασαν τις αναλογίες του σώματος, τον αριθμό και τη διάταξη των λεπιών, τα χαρακτηριστικά του σκελετού, αλλά και το μιτοχονδριακό DNA. Ο συνδυασμός των μορφολογικών και γενετικών αναλύσεων επιβεβαίωσε ότι το ψάρι αποτελεί ξεχωριστό είδος.

Ο βιότοπος των μόλις 25 τετραγωνικών χιλιομέτρων

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο της ανακάλυψης αφορά την έκταση στην οποία έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα το μικροσκοπικό ψάρι. Οι επιστήμονες το έχουν εντοπίσει σε μόλις τρεις μικρές δασικές λιμνούλες, με τη συνολική γνωστή γεωγραφική εξάπλωσή του να υπολογίζεται σε περίπου 25 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Και οι τρεις τοποθεσίες παρουσιάζουν ενδείξεις περιβαλλοντικής υποβάθμισης. Η αποψίλωση των δασών, οι εξορυκτικές δραστηριότητες, τα ιζήματα από τις εξορύξεις, η επέκταση των οικισμών και η πλαστική ρύπανση απειλούν τα μικρά υδάτινα οικοσυστήματα από τα οποία εξαρτάται η επιβίωση του είδους. Μάλιστα, σε μία από τις περιοχές παρατηρείται αλλοίωση του χρώματος του νερού λόγω των ιζημάτων που συνδέονται με τις εξορύξεις, ενώ σε άλλη, κοντά σε κατοικημένη περιοχή, έχει καταγραφεί παρουσία πλαστικών απορριμμάτων. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το είδος πληροί τα κριτήρια της Διεθνούς Ένωσης για τη Διατήρηση της Φύσης (IUCN) για την ένταξή του στην κατηγορία των απειλούμενων ειδών και εισηγούνται την επέκταση των ορίων του γειτονικού Προστατευόμενου Αποθέματος Ρίο Καζαρί, ώστε να διασφαλιστεί η προστασία του φυσικού του περιβάλλοντος.

Ένα μικρό ψάρι με μεγαλύτερη επιστημονική σημασία

Η ανακάλυψη δεν αφορά μόνο την καταγραφή ενός ακόμη είδους στον Αμαζόνιο. Το γένος στο οποίο ανήκει το Laimosemion παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους επιστήμονες, καθώς ορισμένα από αυτά τα ψάρια έχουν αναπτύξει μια ασυνήθιστη στρατηγική επιβίωσης. Τα έμβρυά τους μπορούν να διακόπτουν προσωρινά την ανάπτυξή τους και να παραμένουν σε αδρανή κατάσταση μέσα στη λάσπη, μέχρι να επιστρέψουν τα νερά με τις εποχικές βροχοπτώσεις. Η προσαρμογή αυτή τους επιτρέπει να επιβιώνουν σε προσωρινά υδάτινα περιβάλλοντα που στεγνώνουν περιοδικά. Η μελέτη του νέου είδους εντάσσεται σε ευρύτερο ερευνητικό πρόγραμμα που εξετάζει τους γενετικούς και εξελικτικούς μηχανισμούς οι οποίοι συνδέονται με τη διάρκεια ζωής και τη γήρανση των ψαριών. Όπως επισήμανε ο καθηγητής Βάλντιρ Μιρόν Μπερμπέλ-Φίλιου, από το Πανεπιστήμιο της Δυτικής Φλόριντα, η ανακάλυψη νέων ειδών υπενθυμίζει πόσα ακόμη παραμένουν ανεξερεύνητα στη φύση. Στην περίπτωση του Laimosemion laranja, ωστόσο, η επιστημονική καταγραφή αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα. Η προστασία των ελάχιστων περιοχών στις οποίες έχει εντοπιστεί θα είναι καθοριστική για το μέλλον του.