Ο ίδιος άλλωστε συνοψίζει τη δύναμη της μουσικής λέγοντας: «Εφόσον μπορεί κάποιος να σκοτώσει με έναν ήχο, μπορεί και να θεραπεύσει με έναν ήχο.» Αυτό ακριβώς έχει καταφέρει ο κορυφαίος, σύγχρονος μας Εσθονός συνθέτης Άρβο Περτ (Arvo Pärt), στον οποίο είναι αφιερωμένη η βραδιά που διοργανώνει το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου τη Δευτέρα 15 Ιουνίου στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού. Μια μαγική, όπως αναμένεται, κατανυκτική συναυλία με τη Φιλαρμονική Χορωδία Δωματίου της Εσθονίας και την Ορχήστρα Δωματίου του Ταλίν, που θα αναλάβει να μυήσει το ελληνικό κοινό, για πρώτη φορά στη χώρα μας, στη μουσική του 91χρονου πλέον Άρβο Πέρτ, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Τόνου Καλιούστε.
Αν και ο ίδιος ζει πλέον απομονωμένος στο Κέντρο Μουσικής και Πολιτισμού (Arvo Pärt Centre), που ίδρυσε το 2018 σε ένα κατάφυτο δάσος στη Laulasmaa, λίγο έξω από το Ταλίν την πρωτεύουσα της Εσθονίας, η μουσική του είναι παντού στον κόσμο. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι τα έργα του έχουν παρουσιαστεί σχεδόν περισσότερο από εκείνα οποιουδήποτε άλλου συνθέτη στο πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα. Το ύφος της μουσικής του είναι έντονα θρησκευτικό και χορωδιακό, με μια βαθιά πνευματικότητα, που είναι και αυτό που κυρίως τον απασχολεί στη δουλειά του. Πλέον δεν συνθέτει, όμως έχει αφήσει πίσω του ισχυρή παρακαταθήκη τα έργα του, που έχουν έντονες επιρροές από το Ορθόδοξο μέλος, το Γρηγοριανό άσμα και την πρώιμη πολυφωνία της Αναγέννησης, τα οποία έχει μελετήσει βαθιά, όταν για κάποια χρόνια αποσύρθηκε από τη σύνθεση και επέλεξε τον δρόμο της σιωπής, προκειμένου να τα προσεγγίσει.
Ο ίδιος δημιούργησε, θα λέγαμε, σύγχρονη κλασική μουσική. Οι λειτουργίες του και τα έργα του προσιδιάζουν στο μινιμαλιστικό ύφος, με απόλυτη λιτότητα, διαύγεια και καθαρότητα. Αυτό ακριβώς είναι που κάνει και τους ακροατές της μουσικής του να παραδίδονται στο άκουσμα της μελωδίας του, που είναι κάτι σαν κάθαρση.
Ο Άρβο Πέρτ γραψε το πρώτο του καθαρά θρησκευτικό έργο, το Credo, το 1968, με το οποίο άρχισε να γίνεται γνωστός. Ωστόσο οι σοβιετικές αρχές τον παραγκώνισαν και τον λογόκριναν, καθώς απέκλειαν οποιαδήποτε μορφή θρησκευτικής μουσικής. Το 1978 έγραψε την πασίγνωστη σύνθεσή του «Spiegel im Spiegel», δύο χρόνια πριν την αναχώρησή του από την Εσθονία, λόγω των πιέσεων που δεχόταν από το σοβιετικό καθεστώς που ο ίδιος είχε επικρίνει. Το Spiegel im Spiegel είναι γερμανική φράση που σημαίνει «καθρέφτης στον καθρέφτη» και περιγράφει την οπτική ψευδαίσθηση που δημιουργείται όταν δύο καθρέφτες τοποθετούνται ο ένας απέναντι στον άλλον, παράγοντας μια σειρά από ατελείωτες, αντανακλαστικές εικόνες που χάνονται στο άπειρο. Ο Πέρτ θέλησε να αποδώσει αυτή την αέναη αντανάκλαση με τη μουσική του χρησιμοποιώντας στη σύνθεση, το πιάνο και το βιολί να επαναλαμβάνουν λιτές μελωδικές φράσεις και συγχορδίες ξανά και ξανά. Το έργο είναι γραμμένο στην τεχνική που εφηύρε ο ίδιος ο Πέρτ, την tintinnabuli (από το λατινικό tintinnabulum, που σημαίνει καμπάνα). Χαρακτηρίζεται από απλούς, μελωδικούς ήχους που θυμίζουν καμπάνες που αντηχούν. Το κομμάτι συχνά χρησιμοποιείται στη μουσικοθεραπεία, λόγω της χαλαρωτικής και διαλογικής του ατμόσφαιρας.
Άλλωστε όλος ο ηχητικός κόσμος του Περτ, που από το 2010 έχει επιστρέψει στη χώρα του την Εσθονία, μετά από πολλά χρόνια που έζησε πρώτα στη Βιέννη και μετά στο Δυτικό Βερολίνο, αντηχεί αυτήν την κρυστάλλινη, σχεδόν μοναστική μουσική που φέρει το άγγιγμα του χιονιού και προσομοιάζει όσο καμία άλλη στη σιωπή. Ο ίδιος σημειώνει αποδίδοντας απόλυτα το ύφος της μουσικής του: «Θα μπορούσα να παρομοιάσω τη μουσική μου με το λευκό φως, που εμπεριέχει όλα τα χρώματα. Μονάχα ένα πρίσμα μπορεί να διασπάσει τα χρώματα και να τα φανερώσει. Αυτό το πρίσμα θα μπορούσε να είναι το πνεύμα του ακροατή».
Είναι γεγονός πως σε όλο τον κόσμο η μουσική του Πέρτ έχει φανατικούς οπαδούς. Ανθρώπους που ακούν με πάθος τη μουσική του καθώς τους βοηθά να περάσουν σε ένα άλλο υπερβατικό επίπεδο. Μάλιστα μιλάμε τόσο για θιασώτες της κλασικής μουσικής όσο και για ακόλουθους της ποπ κουλτούρας. Επίσης το έργο του έχει περάσει και στον σύγχρονο παγκόσμιο κινηματογράφο και η μουσική του ακούγεται σε ταινίες σημαντικών σκηνοθετών όπως στην «Τέλεια ομορφιά» του Πάολο Σορεντίνο. Επίσης η μουσική του παρουσιάζεται σε λαμπρές αίθουσες όπως το περίφημο Κάρνεγκι Χολ, όπου πέρσι έγινε αφιέρωμα στα 90 χρόνια του συνθέτη.
Το πρόγραμμα της μοναδικής βραδιάς
Στη μοναδική ευκαιρία που μας δίνει το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου να ταξιδέψουμε στο μουσικό σύμπαν του Άρβο Περτ στις 15 Ιουνίου θα ακουστούν σημαντικά, εμβληματικά έργα που αποδίδουν απόλυτα το ύφος της μουσικής του. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει το Für Lennart in memoriam, το L’abbé Agathon, το πένθιμο Stabat Mater, αλλά και το μεγαλόπνοο Te Deum, ή το Magnificat. Κάθε έργο φωτίζει το τι εστί Αρβο Πέρτ. Η καταξιωμένη Εσθονή σοπράνο Maria Listra θα δώσει με την αέρινη φωνή της τις ηχητικές διαστάσεις του έργου του συνθέτη, μαζί με τον κόντρα τενόρο Danila Frantou και τον τενόρο Toomas Tohert. Η Φιλαρμονική Χορωδία Δωματίου της Εσθονίας και η Ορχήστρα Δωματίου του Ταλίν, γνωρίζουν βαθιά το έργο του Πέρτ, καθώς συνεργάζονται μαζί του εδώ και δεκαετίες και αποτελούν εγγύηση ότι θα εκτελέσουν τις συνθέσεις του με απόλυτη ακρίβεια. Έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διάδοση και την ερμηνευτική κατανόηση του μουσικού του σύμπαντος. Η παρουσία τους στη σκηνή του Ηρωδείου προδιαγράφει έναν μουσικό εσπερινό γνήσιας συγκίνησης, μια ολόψυχη εκδήλωση ευγνωμοσύνης απέναντι σε έναν μεγάλο ιεροφάντη της παγκόσμιας μουσικής. Μια βραδιά που δεν πρέπει να χάσετε το φετινό μουσικό καλοκαίρι.
Info: Φιλαρμονική Χορωδία Δωματίου Εσθονίας/ Ορχήστρα Δωματίου Ταλίν, υπό τη διεύθυνση του μαέστρου Τόνου Καλιούστε σε έργα Άρβο Πέρτ Ωδείο Ηρώδου Αττικού15 Ιουνίου 2026, ώρα 21:00. Εισιτήρια ηλεκτρονικά στα: www.aefestival.gr και more.com
Ροή Ειδήσεων 
