Ο ζωγράφος Αδριανός στον ΕΤ: «Η ζωγραφική είναι μια μορφή διαλογισμού για εμένα»

Μια εντυπωσιακά, υπερρεαλιστική δουλειά, γεμάτη συμβολισμούς, που αναδεικνύει το στιβαρό ταλέντο του στην εικαστική τέχνη παρουσιάζει ο καταξιωμένος ζωγράφος Αδριανός στη νέα του ατομική έκθεση με τίτλο «Will and Nature» (-After Schopenhaouer-), η οποία φιλοξενείται στην γκαλερί Contemporary Athens. Την επιμέλεια της έκθεσης έχει η ιστορικός τέχνης, μέλος της AICA Λουίζα Καραπιδάκη.

Με την έκθεση αυτή ο ζωγράφος μεταφέρει τις ανησυχίες του για τα ανθρώπινα ένστικτα, για τη σχέση μας με την τροφή, τη φύση και την τεχνολογία, με την ανθρώπινη σάρκα σε έναν διαρκή μετασχηματισμό, υπό το φως της σκέψης του Άρθουρ Σοπενάουερ, του οποίου η φιλοσοφία τον έχει επηρεάσει βαθιά. Κάθε έργο ανοίγει παράθυρα στις σκέψεις και στους ορίζοντες του θεατή του.

Με αφορμή αυτή την έκθεση ο Αδριανός μας μίλησε για τη σχέση του με τη ζωγραφική, για τα θέματα που τον απασχολούν στους καμβάδες του, για την τεχνολογία, για τα σύμβολα στην τέχνη του, αλλά και για το τί λέει ο γιός του για τα έργα του και για τη δημιουργική σχέση με την μητέρα του την διακεκριμένη ζωγράφο Μαρία Κτιστοπούλου. 

Η φιλοσοφία του Άρθουρ Σοπενάουερ και η έννοια της βούλησης φαίνεται να κατέχουν κεντρική θέση στο έργο σας. Πώς επηρέασε η σκέψη του τη ζωγραφική σας και με ποιον τρόπο μεταφράζεται εικαστικά η έννοια της βούλησης;

Από μικρό παιδί θυμάμαι τα ίδια ερωτήματα να με απασχολούν: τι είναι η ζωή, από πού έρχεται τι και πού πάει, γιατί τα πράγματα είναι ή φαίνονται όπως είναι;

Τα τελευταία χρόνια ανακάλυψα το «πράγμα αυτό καθεαυτό»( The thning intself) του Καντ. Ο Σοπενάουερ δίνει μια δική του εκδοχή, ή ίσως μια πλευρά αυτού, ονομάζοντάς το «the will» (η βούληση). Είναι αυτό που κρύβεται πίσω από τις αιτίες, αυτό που σε ωθεί σε πράξεις και εκ των υστέρων λες: «Δεν ξέρω γιατί το έκανα!». Είναι η ερωτική έλξη για το άλλο φύλο, η ανάγκη να τραφείς, να κυνηγήσεις, να θριαμβεύσεις στο περιβάλλον σου. Είναι τα έντομα που έλκονται από την ηλεκτρική λάμπα ή που στοιβάζονται σε ίσες αποστάσεις κοντά σε καλώδια ρεύματος πριν πεθάνουν. Είναι η συλλογική συμπεριφορά —όπως στις μέλισσες που όταν απειληθούν γίνονται ένα νέο ενιαίο σχήμα— ή τα ζώα που στοιβάζονται συγχρονισμένα στην ίδια θέση προς τον ήλιο. Είναι ακόμη και το λουλούδι που κάμπτεται γύρω από ένα τραπέζι αναζητώντας το φως.

Όπως περιγράφει ο Καντ, βλέπουμε τα πράγματα όχι όπως είναι, αλλά όπως είμαστε κατασκευασμένοι να τα δούμε, περιλαμβάνοντας και την αίσθηση του χρόνου, ο οποίος στην πραγματικότητα μπορεί να μην υπάρχει.

Το ανθρώπινο σώμα εμφανίζεται συχνά στα έργα σας αποσπασματικό, αποδομημένο και συνδεδεμένο με στοιχεία της φύσης ή αντικείμενα τεχνολογίας. Είναι ένας τρόπος να μιλήσετε για την ευθραυστότητα της ύπαρξης ή για τη δυνατότητα μεταμόρφωσής της;

Από τη μία προσπαθώ να φτιάξω έναν άνθρωπο συμβολικά ενωμένο με τη φύση και την τεχνολογία. Από την άλλη, σε κάποια άλλα έργα, όπως «Το Ψάρι και το Καλώδιο» ή το «Τα πάντα ρεί», προσπαθώ να κάνω μια δική μου προσέγγιση του «the thing in itself».

Παράλληλα, αυτός ο μετασχηματισμός είναι και μια συνειδητή προσπάθεια να σπάσω τη συμμετρία. Ένα μέρος αυτού του προβληματισμού το πραγματεύομαι και στο διδακτορικό μου, το οποίο εστιάζει στη γεωμετρία, τη συμμετρία και τη χρυσή τομή στην τέχνη, κυρίως κατά την Αναγέννηση. Παραδοσιακά, η ομορφιά —ένα ελκυστικό σώμα, ένα αρμονικό πρόσωπο— βασίζεται στη συμμετρία. Στη φύση όμως τίποτα δεν είναι απόλυτα συμμετρικό· μας φαίνεται έτσι μόνο μέχρι το σημείο που εξυπηρετεί μια βιολογική λειτουργία, όπως το να επιλέξει ένα ζώο το ταίρι του. Αναρωτιέμαι, λοιπόν: γιατί μια μορφή ζωής να μην είναι τελείως διαφορετική, απρόβλεπτη και ασύμμετρη;

Στους πίνακές σας συναντάμε σύμβολα όπως το αυγό, ο σταυρός, το δέντρο και η φλόγα, τα οποία συνδέονται με έννοιες όπως η γέννηση, η θυσία, η καταστροφή και η αναγέννηση. Πώς επιλέγετε τα σύμβολα που εισάγετε στις συνθέσεις σας;

Τα περισσότερα σύμβολα θέλω να είναι αρχέγονα, τέτοια που αποκλείουν τον σύγχρονο άνθρωπο. Ο σύγχρονος άνθρωπος ζει σε μια φούσκα τύπου simulacra, όπως είπε ο Μποντριγιάρ, από την οποία δεν μπορεί να δει παραπέρα. Ο Spiderman ή ο Μίκυ Μάους, για παράδειγμα —όντας ήδη φανταστικές μορφές— επαναλαμβάνονται συνεχώς μέσα από την τέχνη, την τηλεόραση και τα social media.

Εγώ προσπαθώ να είμαι όσο πιο απλός γίνεται, γιατί ουσιαστικά αυτό που κάνω φτιάχνοντας μια εικόνα είναι να μελετάω τον εαυτό μου και τον κόσμο γύρω μου στα βασικά ζητήματα: η γέννηση, η θυσία, ο απαραίτητος πόνος, η καταστροφή και η αιτιότητα.

Άλλες φορές αυτά τα σύμβολα αναδύονται εντελώς υποσυνείδητα. Το έργο «Σταύρωση», για παράδειγμα, όπου ένα δέντρο σταυρώνεται για χάρη του ανθρώπου μέσα σε ένα αστικό τοπίο, γεννήθηκε κυριολεκτικά στον ύπνο μου: το ζωγράφιζα μέσα στο όνειρό μου και μόλις ξύπνησα έκανα αμέσως το προσχέδιο. Μετά, βέβαια, μελετώ αυστηρά τη θεματολογία και το συμβολικό βάρος των στοιχείων. Η ζωγραφική είναι μια μορφή διαλογισμού για εμένα.

Οι εικόνες σας χαρακτηρίζονται από ρεαλιστική ακρίβεια, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν έναν κόσμο ανοίκειο και υπερρεαλιστικό. Πώς λειτουργεί για εσάς αυτή η αντίθεση; Είναι η πιστή απόδοση της πραγματικότητας ένας τρόπος να την υπερβείτε;

Αυτό που κάνω είναι ζωγραφική, και η ζωγραφική είναι η τέχνη της εικόνας. Τώρα που το σκέφτομαι, ίσως ναι, να είναι δύο παράλληλοι κόσμοι: η τέχνη μιας ωραίας αισθητικά εικόνας μαζί, όμως, με κάτι που εμπεριέχει ένα βάθος σκέψης ή μια αποκρυστάλλωση του κόσμου μας.

Από την άλλη, προσπαθώ να συνδέσω διαφορετικά στοιχεία που όμως πάντα ήταν στο επίκεντρο της ζωγραφικής: γέννηση και θάνατος, μαύρο και άσπρο, Φως-Σκιά, χώρος και χρόνος. Δεν ξέρω πραγματικά κατά πόσο μπορούμε να υπερβούμε την πραγματικότητα, αλλά νομίζω πως σε κάποια έργα όπως «Το Ψάρι και το Καλώδιο», το «Τα πάντα ρεί» και τη «Σταύρωση» έχω κάνει μια τέτοια προσπάθεια!

Σε ποιον βαθμό το έργο σας λειτουργεί ως σχόλιο ή προειδοποίηση για τον τρόπο με τον οποίο ο σύγχρονος άνθρωπος αντιμετωπίζει τον κόσμο γύρω του;

Ένα από τα πράγματα που θα έλεγα πως με έχουν σημαδέψει είναι αυτό που αναφέρει ο Καντ: όταν αρχίζουμε να σκεφτόμαστε πάνω στα αισθήματά μας έρχεται η κατανόηση, όταν όμως αρχίζουμε να σκεφτόμαστε πάνω στις σκέψεις μας έρχεται η διάνοια. Αυτό ακριβώς πραγματεύονται τα περισσότερα έργα της έκθεσης και ίσως λιγο παραπάνω το έργο «Το Ψάρι και το Καλώδιο».

Πώς ισορροπείτε ο ίδιος ανάμεσα στην τάξη που επιδιώκουμε να επιβάλουμε και στο χάος που τελικά μας υπερβαίνει;

Δεν ξέρω αν το χάος μας υπερβαίνει. Έχω την εντύπωση ότι οι ζωές μας βρίσκονται σε έναν αυτόματο πιλότο και κάθε προσπάθεια να ξανακοιτάξουμε το χάος και να ξανασκεφτούμε μπορεί να μας πάει ένα βήμα παραπέρα.

Η τάξη είναι η ίδια η τέχνη για μένα. Κατά κάποιον τρόπο, με τον ίδιο τρόπο που τακτοποιούμε το σπίτι μας ή το δωμάτιό μας, έτσι και σε ένα έργο προσπαθούμε να βάλουμε μια τάξη. Θα έλεγα ότι η τάξη δεν βρίσκεται στο έργο αυτό καθ’ εαυτό, αλλά ανάμεσα σε εμάς και το έργο· είναι μια συμπλήρωση, εμείς και το έργο σαν μια ενιαία οντότητα.

Ποια είναι η δική σας σχέση με την τεχνολογία;

Η τέχνη και η τεχνολογία δεν απέχουν πολύ — ίσως σήμερα να τις έχουμε σε μεγαλύτερη απόσταση,  όμως στην ιστορία βλέπουμε πως μεγάλοι καλλιτέχνες υπήρξαν και μεγάλοι τεχνολόγοι. Σπουδαίοι φυσικοί και σκηνοθέτες ήξεραν να σχεδιάζουν, αποτυπώνοντας στο χαρτί είτε τα πειράματά τους είτε τα storyboard των ταινιών τους.

Ως γιός αεροναυπηγού έχω μεγαλώσει με την τεχνολογία, την αισθάνομαι αναπόσπαστο κομμάτι του εαυτού μου. Πού και πού, σαν χομπίστας ηλεκτρονικός, επισκευάζω από πλακέτες μέχρι και υπολογιστές και άλλες φορές ό,τι περίεργη συσκευή βρω χαλασμένη θα την ανοίξω να την μελετήσω, και νομίζω ότι αυτό φαίνεται σε κάποια έργα. Σε κάποια έργα δημιουργώ μια σύνδεση του χώρου με τα αντικείμενα μέσα από κυκλώματα. Εξάλλου, και το ίδιο το κύκλωμα είναι μια οντότητα: παίρνει ενέργεια και, μέσα από μια εσωτερική πορεία, “ενεργεί”.

Ποιο είναι το βαθύτερο ερώτημα που σας απασχολεί ως δημιουργό;

Τι είναι τέχνη, ποια είναι τα όριά της, ποιος ο λόγος της ύπαρξής της από την προϊστορία μέχρι σήμερα;

Η ζωγραφική θεωρούνταν, κατά τον Καντ, κατώτερη της ποίησης επειδή η ποίηση μπορεί μέσα από τις λέξεις να πλάσει πρωτόγνωρες έννοιες και συνθέσεις που ξεπερνούν τον τρόπο με τον οποίο συνθέτουμε με εικόνες. Αυτό βέβαια ειπώθηκε δύο αιώνες πριν. Γενικά έχουν υπάρξει διάφορα στερεότυπα: όπως το πλατωνικό αξίωμα ότι η τέχνη είναι απλώς μιμητική —για την κατάρριψη του οποίου αποθεώθηκε αργότερα ο κυβισμός— ή ότι οι πλαστικές τέχνες στην Αναγέννηση ήταν κατώτερες από τις «ελευθέριες τέχνες» (την ποίηση, τη ρητορική, τη φιλοσοφία), λόγω της σχέσης των εικαστικών με τους απλούς χειρώνακτες τεχνίτες, όπως οι οικοδόμοι και οι ξυλουργοί.

Τελευταία, σε μια αντίστοιχη συζήτηση με έναν φίλο, σκέφτηκα το εξής: θυμήθηκα τον Σοπενάουερ: H μουσική (όχι το τραγούδι) είναι η καθαρή μορφή του the will, της ίδιας της βούλησης, ενώ η ζωγραφική είναι πλατωνική, των Ιδεών — αποκαλύπτει την ουσία μέσα από τη μορφή. . Ότι δηλαδή παρόλη την παρακμή που βλέπουμε στον κόσμο της ζωγραφικής, η ίδια η ζωγραφική ίσως τελικά να έχει έναν ύψιστο ρόλο ανάμεσα στις τέχνες.

Ποιο είναι το νόημα της τέχνης σήμερα;

Θα μιλούσα για το νόημα της τέχνης για εμένα προσωπικά, γιατί η τέχνη περιλαμβάνει πολλά πράγματα. Είναι η συνεχής βελτίωση του εαυτού μας πνευματικά, αλλά ταυτόχρονα και δημιουργικά — ή και κατασκευαστικά, αν θέλετε.

Η τέχνη είναι ποίηση και επίτευγμα μαζί . Μαθαίνουμε μέσα από τους καλλιτέχνες τι είναι ο άνθρωπος, και μέσα από τη δική μας τέχνη μαθαίνουμε εμάς τους ίδιους αλλά και τον κόσμο.

Ο γιος σας τι λέει όταν βλέπει τα έργα σας; Κι εσείς τι του λέτε για τη ζωγραφική σας;

Νομίζω ότι δεν είναι ακόμα έτοιμος να δει ουσιαστικά τα έργα. Άλλες φορές λέει «ο μπαμπάς μου είναι ο καλύτερος ζωγράφος του κόσμου» και ότι «τα έργα του είναι καλύτερα από τη Μόνα Λίζα του Ντα Βίντσι»…

Εγώ αυτό που του λέω είναι ότι θα είναι πολύ τυχερός αν γίνει ζωγράφος. Κι αν δεν θέλει να γίνει ζωγράφος, ό,τι κι αν επιλέξει, καλό είναι να μάθει σχέδιο· είναι ένα σπουδαίο εργαλείο σκέψης.

Κατάγεστε από οικογένεια όπου η τέχνη ανθεί. Αν και η μητέρα σας είναι καταξιωμένη ζωγράφος, δημιουργήσατε ένα εντελώς διαφορετικό δικό σας ύφος στη ζωγραφική σας. Σας έχει απασχολήσει αυτό και πώς το εξηγείτε;

Τίποτα δεν είναι τυχαίο και όλα είναι συνδεδεμένα στη ζωή. Μεγαλώνοντας σε ένα σπίτι με ζωγραφική, ήμουν τυχερός γιατί η μητέρα μου είχε τις δικές της αναζητήσεις και πέρασε από διάφορα στάδια. Όλα αυτά εγώ, ως θεατής, τα συγκράτησα.

Έρχεται όμως η στιγμή που η εικόνα γίνεται γλώσσα και πλέον πρέπει να εκφράσεις τον δικό σου κόσμο. Για να αποκτήσεις δικό σου ύφος, πρέπει πρώτα να αποκτήσεις δικό σου κόσμο — κι αυτό δεν έρχεται ούτε εύκολα ούτε γρήγορα. Όμως, εάν κάποιος εξετάσει συνολικά την τέχνη της σε σχέση με τη δική μου, δεν είμαστε μακριά.

Info: Αδριανός «Will and Nature» (-After Schopenhaouer-)

Διάρκεια έκθεσης: Ως τις 7.11.2026 

Γκαλερί Contemporary Athens: Νεοφύτου Βάμβα 5, Κολωνάκι, 10674, Αθήνα.

Ωράριο λειτουργίας: Τρίτη, Πέμπτη, Παρασκευή: 13:00 -15:00 και 17:00 -20:00. 

Τετάρτη, Σάββατο : 13:00 – 15:00. 

www.contemporaryathens.com