Το κολοσσικό άγαλμα της Νίκης από τα Μέγαρα (περ. 300 μ.Χ.), ύψους 2,5 μέτρων, που θα παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό ορίζει μέρος του «επιλόγου». Στο Επιγραφικό Μουσείο η αίθουσα «Από τα φοινικικά γράμματα στο αλφάβητο» και η ενότητα «Μετά την κρίση του 3ου αιώνα μ.Χ.» αναδεικνύουν επίσης κομβικές στιγμές της νέας εκθεσιακής αφήγησης. Πρόκειται για τέσσερις φωτορεαλιστικές απεικονίσεις από τη μουσειογραφική προμελέτη των εκθέσεων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και του Επιγραφικού Μουσείου, για την οποία γνωμοδότησε ομόφωνα θετικά το Συμβούλιο Μουσείων τη Μ. Δευτέρα.

Τα φωτορεαλιστικά που δημοσιοποίησε το υπουργείο Πολιτισμού λειτουργούν ως «ματιές στο μέλλον», αποτυπώνοντας με μεγαλύτερη σαφήνεια την οριστική μουσειολογική μελέτη, η οποία εγκρίθηκε από το ανώτατο γνωμοδοτικό όργανο του ΥΠΠΟ τον Σεπτέμβριο του 2025. Συγκεκριμένα η μουσειογραφική προμελέτη αφορά τη χωρική διάταξη των εκθεμάτων μεταφέροντας μας νοητά όλο και πιο κοντά στη νέα εποχή των δύο μουσείων και στο μεγάλο έργο του εκσυγχρονισμού τους.

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Ε.Τ.», η οριστική μουσειογραφική μελέτη βρίσκεται σε εξέλιξη και αναμένεται να ολοκληρωθεί έως τις αρχές του καλοκαιριού, γεγονός που δείχνει ότι το έργο εισέρχεται στην τελική του φάση. Οπως επισημαίνεται μάλιστα στη χθεσινή ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, η ωρίμανση των μελετών για τον εκσυγχρονισμό των δύο μουσείων προχωρεί «με γοργούς ρυθμούς και εντός των χρονοδιαγραμμάτων».

«Η μουσειογραφική προμελέτη έχει ως υπόβαθρο το σύνολο των εγκεκριμένων μελετών -αρχιτεκτονικής, στατικής, ηλεκτρομηχανολογικής- για την επέκταση και αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, του σημαντικότερου και πλουσιότερου αποθετηρίου αρχαίας ελληνικής τέχνης, παγκοσμίως. Η μουσειογραφική προμελέτη εστιάζει, κυρίως, στις γενικές σχεδιαστικές επιλογές, στην χωροθέτηση και τη διάταξη των εκθεσιακών ενοτήτων, των εκθεμάτων και του εξοπλισμού, επιχειρώντας, σε αυτό το στάδιο, να ανταποκριθεί συνολικά στις απαιτήσεις του μουσειολογικού σκεπτικού, διερευνώντας τη βέλτιστη προσέγγιση υλοποίησής τους» ανέφερε η υπουργός Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη, και εξήγησε ότι έχουν ληφθεί υπόψη βασικές παράμετροι της κτιριακής μελέτης, και σε σημαντικό βαθμό το περιεχόμενο της θεματολογίας και οι ανάγκες του εκθεσιακού υλικού. «Κοινός στόχος η τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων, όπως προβλέπονται στη Σύμβαση Δωρεάς μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του ζεύγους Σπύρου και Ντόροθυ Λάτση» σημείωσε μεταξύ άλλων η κ. Μενδώνη.

Υπενθυμίζεται ότι η νέα μουσειολογική προσέγγιση αφηγείται την εξέλιξη του ελληνικού πολιτισμού μέσα από μια βασική διαδρομή και δεκατρείς θεματικές ενότητες, με πολλαπλά επίπεδα ανάγνωσης που επιτρέπουν περαιτέρω εμβάθυνση. Σύμφωνα με τη χθεσινή ανακοίνωση, ο μουσειογραφικός σχεδιασμός στο ΕΑΜ έχει ως κύρια σημεία τα έργα της βασικής διαδρομής να διατρέχουν όλη την έκθεση, τόσο στο κέλυφος της επέκτασης όσο και στο ιστορικό κτίριο, λειτουργώντας ως «μαγνήτες», αποτελώντας το νήμα που ενοποιεί τη μουσειολογική αφήγηση και οδηγεί τον επισκέπτη. Τις προμελέτες εκπόνησε το αρχιτεκτονικό γραφείο Atelier Bruckner, σε συνεργασία με τα στελέχη του ΕΑΜ και του ΕΜ, καθώς και με τα αρχιτεκτονικά γραφεία David Chipperfield Architects και Tombazis and Associates Architects, τα οποία έχουν αναλάβει την αρχιτεκτονική μελέτη για την αναβάθμιση και επέκτασή τους.

650 επιγραφές παρουσιάζονται στο επιγραφικό Μουσείο

Όσον αφορά στο Επιγραφικό Μουσείο, οι κυριότερες προτεινόμενες μουσειογραφικές επεμβάσεις συνοψίζονται στην καθοδηγούμενη πορεία της έκθεσης, στην ομαδοποίηση της εκτενούς εκθεσιακής αφήγησης σε χωροθεματικές ενότητες, στην ενσωμάτωση της πρακτικής της ανοικτής αποθήκευσης στην εκθεσιακή πορεία και στον συνδυασμό της παρατακτικής-χρονολογικής παρουσίασης των εκθεμάτων με τη δημιουργία νησίδων από εξέχοντα κυρίως επιγραφικά μνημεία, που αποδίδουν τις ιδιαίτερες θεματικές κάθε χρονολογικής περιόδου. Στην νέα έκθεση του ΕΜ παρουσιάζονται έως 650 επιγραφές σε χώρο επιφανείας έως 1.400 τ.μ.

Η μουσειογραφική προμελέτη για το ΕΑΜ και το ΕΜ εστιάζει στη μεθοδολογία της οργάνωσης, του προς έκθεση αρχαιολογικού υλικού και των θεματικών ενοτήτων, στη διαμόρφωση του κεντρικού άξονα με εμβληματικά εκθέματα και στη συνολική εμπειρία της πορείας του επισκέπτη. Δίνει έμφαση στις αρχές σχεδιασμού (εξοπλισμός, φωτισμός, σήμανση), στην αισθητική και την οπτική ταυτότητα των χώρων, καθώς και στην προσβασιμότητα.

Στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο προβλέπεται θέαση εκθεμάτων 360° και μικτό σύστημα φωτισμού, ενώ η μουσειογραφική προμελέτη για το Επιγραφικό Μουσείο προβλέπει τη χωροθέτηση, την οργάνωση των ενοτήτων, την «έκθεση σε ράφια» και τη μορφή των προθηκών, ώστε να αποδοθούν ορθά οι θεματικές ενότητες και τα σημαντικά μνημεία.