Η Αργυρώ Μακάρωφ υπήρξε μια από τις πιο σημαντικές γέφυρες ανάμεσα στη διεθνή λογοτεχνία και το αναγνωστικό κοινό της Ελλάδας  μια φωνή μεταφραστική που δεν μετέφερε απλώς λέξεις, αλλά ψυχή, ρυθμό και νόημα από μια γλώσσα στην άλλη. Η είδηση του θανάτου της, στις 23 Ιανουαρίου 2026, αφήνει έναν βαθύ λυγμό στον κόσμο του βιβλίου και της μετάφρασης, αλλά και έναν πλούσιο, φωτεινό απολογισμό για μια ζωή αφιερωμένη στα γράμματα και στη γλώσσα.

Γεννημένη στη Θεσσαλονίκη το 1951, η Αργυρώ Μακάρωφ μεγάλωσε με το βλέμμα στραμμένο στις γλώσσες και στις δυνατότητες που ανοίγουν για να ενώνουν πολιτισμούς. Σπούδασε φιλολογία στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, όπου πέρα από την επιστημονική της κατάρτιση, ανακάλυψε το βαθύτερο νόημα της μετάφρασης: να γίνεσαι γέφυρα, να σερβίρεις τη σκέψη ενός δημιουργού έτσι ώστε να λάμπει στην άλλη πλευρά της γλώσσας με την ίδια αυθεντικότητα.

Το μεταφραστικό της έργο είναι τεράστιο, αλλά πάνω από όλα σημαντικό. Από το 2002 και για περισσότερα από δύο δεκαετίες, η Μακάρωφ υπήρξε η σταθερή ελληνική φωνή του Βέλγου μεγάλου μαιτρ της αστυνομικής λογοτεχνίας Ζωρζ Σιμενόν. Μετέφρασε 44 τίτλους του  σχεδόν όλα τα βιβλία του που κυκλοφόρησαν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Άγρα  χαρίζοντας στο ελληνικό κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει τον μυστηριώδη, λιτό και βαθιά ανθρώπινο κόσμο του Σιμενόν με ακρίβεια και ευαισθησία.

Οι μεταφράσεις αυτές δεν ήταν απλώς τεχνικές αποδόσεις από τη μία γλώσσα στην άλλη. Ήταν διαμεσολαβήσεις ψυχής. Αποτύπωναν τον ρυθμό, την οικονομία των λέξεων και το χαρακτηριστικό ύφος του Σιμενόν με τέτοιο τρόπο που ο αναγνώστης ένιωθε πως διαβάζει το αυθεντικό έργο  όχι μια απλή αντιγραφή. Με τον ίδιο τρόπο, αργότερα και για πολλά χρόνια, έγινε και η ελληνική φωνή του Καρίλ Φερέ, ενός συγγραφέα με δικό του, εκρηκτικό και μοναδικό ύφος.

Αυτή η ικανότητα  να “νοικιάζει” τη φωνή ενός δημιουργού με τέτοια ευαισθησία  έκανε την Αργυρώ Μακάρωφ κάτι παραπάνω από μεταφράστρια: πολιτιστικό μεταφραστή με την αρχαιότερη και πιο ευγενική έννοια της λέξης. Δεν έδινε απλώς λέξεις σε λέξεις, αλλά νοήματα σε νόηματα, ύφος σε ύφος, καρδιές σε καρδιές. Έτσι οι χαρακτήρες του Σιμενόν, αλλά και άλλων συγγραφέων, μπόρεσαν να ζήσουν στην ελληνική γλώσσα με ολότητα και σεβασμό.

Παράλληλα με το επαγγελματικό της έργο, η Μακάρωφ υπήρξε άνθρωπος παρών στην κοινότητα του βιβλίου: συμμετείχε σε παρουσιάσεις, αφιερώματα, κινηματογραφικές εκδηλώσεις και εκθέσεις, όπου μιλούσε με πάθος για τα κείμενα που ενσάρκωνε στη δική μας γλώσσα. Δεν ήταν μόνο μεταφράστρια· ήταν πρεσβευτής, συνοδοιπόρος αναγνωστών και συγγραφέων στον ατέρμονα διάλογο που λέγεται λογοτεχνία.

Μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, αλλά με την αναγνωρισμένη εκτίμηση των συναδέλφων και των αναγνωστών, η ζωή της είχε βάθος και προσωπική ιστορία. Υπηρέτησε ως μεταφράστρια σε ευρωπαϊκούς οργανισμούς, αγαπούσε την οικογένειά της  τα δύο της παιδιά και τα εγγόνια  και μοιραζόταν τη ζωή της ανάμεσα σε Θεσσαλονίκη και Τρίκερι, με τρόπο που αντικατόπτριζε την ηρεμία και την ουσία που τόσο βαθιά αποτύπωνε στη δουλειά της.

Η απώλειά της είναι ένας σιωπηλός σεισμός για όσους αγαπούν τα βιβλία. Όμως τα έργα που μας άφησε  οι μεταφράσεις, οι φωνές που μπόρεσε να αναδείξει  θα συνεχίζουν να μιλούν για εκείνη. Και σε κάθε σελίδα που θα διαβάζεται με συγκίνηση, η μνήμη της θα ζει.

Καλό σου ταξίδι, Αργυρώ, ευχαριστούμε που μας έμαθες να ακούμε καλύτερα.
Η ελληνική γλώσσα σε ευχαριστεί  ακόμη κι αν δεν το φώναξες ποτέ.