Από τη συλλογή Ιόλα στις συλλογές του ΕΑΜ και του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου

Η τελετή παράδοσης των είκοσι αντικειμένων και των δύο μεταβυζαντινών εικόνων πραγματοποιήθηκε στην Αίθουσα του Βωμού του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, παρουσία της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη.

Η ιστορία της συλλογής ξεκινά από την κατοικία του Αλέξανδρου Ιόλα στην Αγία Παρασκευή, όπου φυλάσσονταν τα αντικείμενα. Όπως επίσης αναφέρθηκε ο συλλέκτης τα παραχώρησε το 1987 στον Κωνσταντίνο Καρπίδα, όταν αποφάσισε να αξιοποιήσει την κατοικία του σε χωρο έκθεσης τέχνης. Δύο χρόνια αργότερα, το 1989, με απόφαση του υπουργείου Πολιτισμού εγκρίθηκε η δωρεάν παραχώρηση από τον Κωνσταντίνο Καρπίδα στην κόρη του, Πανίνα Καρπίδα-Ράζου, καθώς και η νόμιμη κατοχή τους από την τελευταία. Τον Δεκέμβριο του 2025, η ίδια γνωστοποίησε στο υπουργείο Πολιτισμού την πρόθεσή της να τα δωρίσει στο Ελληνικό Δημόσιο. Τα αντικείμενα καλύπτουν ένα ευρύ χρονολογικό φάσμα, από την Πρωτοκυκλαδική περίοδο έως τους ρωμαϊκούς χρόνους. Όπως αναφέρθηκε χθες η δωρεά απαρτίζεται από αρχαία αντικείμενα τα οποία «βρίσκουν παράλληλα μέσα στις συλλογές του ΕΑΜ, γεγονός που επιτρέπει την ένταξή τους σε ένα ευρύτερο αρχαιολογικό πλαίσιο».

Πρόκειται για ένα σύνολο αντικειμένων εκ των οποίων «τα 17 είναι αρχαία, 3 είναι νεότερες απομιμήσεις και 2 είναι μεταβυζαντινές εικόνες». Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ένα μαρμάρινο σχηματικό ειδώλιο πρωτοκυκλαδικού τύπου της Πρωτοκυκλαδικής Ι περιόδου (3200-2800 π.Χ.), δύο μαρμάρινες φιάλες και δύο μαρμάρινα ειδώλια της Πρωτοκυκλαδικής ΙΙ περιόδου (2800-2300 π.Χ.), καθώς και ένα μαρμάρινο σχηματικό ειδώλιο ανθρώπινης μορφής της Πρώιμης Εποχής του Χαλκού ΙΙ (2800-2300 π.Χ.). Επίσης στη συλλογή περιλαμβάνονται, χάλκινα κοσμήματα της Γεωμετρικής-Αρχαϊκής περιόδου (9ος-7ος αι. π.Χ.), ενώ από τους Κλασικούς χρόνους προέρχονται δύο πήλινες γυναικείες προτομές βοιωτικού εργαστηρίου (τέλη 5ου-αρχές 4ου αι. π.Χ.), καθώς και δύο πήλινα επίχρυσα πλακίδια με ανάγλυφη παράσταση γρύπα, του 4ου αι. π.Χ. Στη συλλογή συγκαταλέγονται, ακόμη, ένα χάλκινο κράνος και ένα χάλκινο ειδώλιο του Ερμή, της Ρωμαϊκής περιόδου (1ος αι. π.Χ.-1ος αι. μ.Χ.).  Είκοσι αρχαία αντικείμενα θα ενταχθούν στις μόνιμες συλλογές του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου. Στη δωρεά περιλαμβάνονται, επιπλέον, δύο μεταβυζαντινές εικόνες, οι οποίες θα ενταχθούν στις συλλογές του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου. Πρόκειται για μία εικόνα με παράσταση του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου, του 16ου αιώνα, και μία εικόνα με θέμα την Εις Άδου Κάθοδον, του 18ου αιώνα.

Μενδώνη: Η επιλογή της κ. Καρπίδα-Ράζου να δωρίσει τη συλλογή της, αποτελεί πράξη γενναιοδωρίας και ευθύνης»

Ως μια «ιδιαίτερα σημαντική πράξη προσφοράς, που αναδεικνύει, έμπρακτα τη συμβολή της ιδιωτικής πρωτοβουλίας στην προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς» χαρακτήρισε κατά την τελετή παράδοσης η  Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη τη δωρεά της κ. Καρπίδα Ράζου προς το Ελληνικό Δημόσιο και επισήμανε «η απόφασή της να διαθέσει την οικογενειακή συλλογή, με αρχαιότητες από την Πρωτοκυκλαδική περίοδο έως τους ρωμαϊκούς χρόνους, καθώς και δύο σημαντικές μεταβυζαντινές εικόνες, επιτρέπει στα πολύτιμα τεκμήρια της ιστορίας μας να είναι προσβάσιμα σε όλους».

Όπως τόνισε η κ. Μενδώνη «η πρωτοβουλία αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη και ιδιαίτερα ενθαρρυντική προσπάθεια. Περισσότερες από 31.000 αρχαιότητες έχουν επιστρέψει στη δημόσια θέα την περίοδο 2019-2026, μέσω δωρεών ιδιωτών, αριθμός ανεξάρτητος από τους επαναπατρισμούς πολιτιστικών αγαθών, από το εξωτερικό. Πίσω από κάθε δωρεά βρίσκεται μια προσωπική απόφαση, με ιδιαίτερο συναισθηματικό βάρος, καθώς οι συλλογές αποτελούν συχνά κομμάτι της ζωής και της οικογενειακής ιστορίας των ανθρώπων που τις διαφύλαξαν. Η επιλογή να τις μοιραστούν με την κοινωνία αποτελεί μια ουσιαστική πράξη γενναιοδωρίας και ευθύνης».