Ένα «Παλιόπαιδο» κατακτά τη γειτονική Ιταλία, αλλά και τη Μεσόγειο με τα κατορθώματά του. Είναι ο ήρωας που απόκτησε σάρκα και οστά στη φαντασία της καταξιωμένης και πολυβραβευμένης Ελληνίδας συγγραφέως λογοτεχνίας για παιδιά και νέους, Αγγελικής Δαρλάση.
Στη συνέχεια έγινε βιβλίο που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «Πατάκη» με τον τίτλο «Το Παλιόπαιδο», μεταφράστηκε στα ιταλικά και απέσπασε το πρώτο βραβείο σε σημαντικό διαγωνισμό για την παιδική λογοτεχνία, που διοργανώνεται στη γειτονική χώρα.
Μιλώντας με ενθουσιασμό στον «Ε.Τ.», με αφορμή το βραβείο, η συγγραφέας δηλώνει περίτρανα: «Ζήτω τα παλιόπαιδά όλου του κόσμου!». Το πολύ ιδιαίτερο γεγονός για το συγκεκριμένο βραβείο είναι ότι η τελική επιτροπή βράβευσης αποτελείται από παιδιά αναγνώστες, τα οποία επιλέγουν το αγαπημένο τους βιβλίο.
Η Αγγελική Δαρλάση με το βραβείο της πρώτης θέσης στην κατηγορία 9-11 ετών που κατέκτησε στον διακεκριμένο διαγωνισμό παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας «La Magna Capitana».
Σπουδαία διάκριση
Η συγγραφέας, η οποία έχει στο ενεργητικό της μια σταθερά ανοδική και πολυσήμαντη πορεία δύο δεκαετιών στα γράμματα, κατέκτησε συγκεκριμένα την πρώτη θέση στην κατηγορία 9-11 ετών του διακεκριμένου θεσμού «La Magna Capitana» (Premio di Letteratura per Ragazzi e Ragazze) για το βιβλίο της «Το Παλιόπαιδο» (ιταλικός τίτλος «Il Ragazzaccio», εκδόσεις Camelozampa), σε μετάφραση της Tiziana Cavasino και εικονογράφηση της Ιριδας Σαμαρτζή.
Ο θεσμός «La Magna Capitana» αποτελεί έναν από τους πιο ζωντανούς, καινοτόμους και έγκριτους διαγωνισμούς για το παιδικό βιβλίο στην Ιταλία, με αυστηρά κριτήρια επιλογής. Στον διαγωνισμό συμμετέχουν πρωτότυπα έργα στην ιταλική γλώσσα, καθώς και μεταφράσεις στην ιταλική από την ελληνική, τη μαυροβουνιακή και τη σλοβενική γλώσσα.
Διαβάστε Επίσης
«Το Παλιόπαιδο», μια ιστορία βαθιά ανθρωποκεντρική για τη δύναμη της αποδοχής και της τέχνης στη ζωή των περιθωριοποιημένων νέων, κέρδισε τις καρδιές των παιδιών της Ιταλίας, επειδή είναι τα παιδιά εδώ που του έδωσαν το βραβείο, συγκεντρώνοντας την προτίμησή τους (με διπλάσιες ψήφους από το δεύτερο βιβλίο).
Πώς εμπνευσθήκατε το συγκεκριμένο βιβλίο;
«Αφορμή στάθηκε το συγκλονιστικό ντοκιμαντέρ του Γιώργου Αυγερόπουλου «El Sistema – Σώζοντας ζωές». Μέχρι τότε, όπως και οι περισσότεροι, δεν είχα ιδέα για το όραμα του Χοσέ Αντόνιο Αμπρέου, του σπουδαίου αυτού μουσικού και οικονομολόγου, να σώσει όσα περισσότερα παιδιά μπορούσε από τη φτώχεια, την εγκληματικότητα, ακόμα και από έναν πρόωρο θάνατο, μεταμορφώνοντάς τα σε μέλη μιας ορχήστρας κλασικής μουσικής. Με συγκίνησε βαθιά το όραμά του, αλλά με συγκλόνισαν και οι προσωπικές μαρτυρίες ενηλίκων, οι οποίοι, ως μέλη πλέον της περίφημης Συμφωνικής Ορχήστρας Σιμόν Μπολιβάρ, εξιστορούσαν πώς ήταν η ζωή τους στους δρόμους προτού συναντηθούν με την καταλυτική δύναμη της μουσικής. Πάντα πίστευα στον καθοριστικό ρόλο που μπορεί να παίξει η τέχνη στη ζωή των παιδιών. Η ιστορία του «El Sistema» ήταν η ζωντανή απόδειξη του πώς ένα μουσικό όργανο αντικαθιστά ένα όπλο και πώς, τελικά, στα χέρια ενός παιδιού μεταμορφώνεται σε ουσιαστικό «όπλο» για να παλέψει, να διεκδικήσει μια καλύτερη ζωή και τη θέση που δικαιούται στον κόσμο. Οταν βρίσκω μια ιδέα που με εμπνέει, δεν ησυχάζω μέχρι αυτή η ιστορία να βρει τον δρόμο της στο χαρτί».
Τι είναι αυτό το «Παλιόπαιδο» και ποια είναι τα χαρακτηριστικά του;
«Είναι ένα παιδί συνηθισμένο, όπως όλα τα παιδιά, αλλά και ξεχωριστό, όπως κάθε άνθρωπος είναι μοναδικός. Είναι ένα παιδί που, εξαιτίας της φτώχειας και της κοινωνικής περιθωριοποίησης, έχει στερηθεί ακόμη και το όνομά του, ακούγοντας μόνο στην ταμπέλα που του κόλλησαν οι άλλοι: «παλιόπαιδο». Γι’ αυτό και όταν αποφασίζει να μπει σε μια συμμορία, σκέφτεται: «Αφού οι άλλοι με λένε “παλιόπαιδο”, θα γίνω αυτό που λένε». Είναι ένα παιδί πληγωμένο, γεμάτο θυμό, το οποίο αντιδρά επειδή δεν ξέρει πώς αλλιώς να προστατευτεί. Ταυτόχρονα, όμως, κρύβει μέσα του μια τεράστια ευαισθησία και μια ακόρεστη δίψα για ζωή. Ως μέλος μιας κοινωνίας, θέλει κι αυτό κάπου ν’ ανήκει, και η συμμορία τού δίνει τον χώρο που η κοινωνία τού αρνήθηκε. Οταν, όμως, του δοθεί η ευκαιρία, όταν κάποιος το εμπιστευθεί και του δώσει στα χέρια ένα μουσικό όργανο, αυτό το «παλιόπαιδο» μεταμορφώνεται σε έναν μικρό ήρωα, ικανό να μεγαλουργήσει».
Δηλώσατε «ζήτω τα παλιόπαιδα όλου του κόσμου!». Τελικά, αυτά τα παλιόπαιδα έχουν θέση στον σημερινό κόσμο;
«Από τη στιγμή που θεωρούμε ότι ζούμε σε πολιτισμένες κοινωνίες, θα πρέπει να είναι δεδομένο πως όλοι έχουμε θέση στον κόσμο και ο καθένας δικαιούται τη δική του. Αν σε αυτά τα παιδιά δεν δίνουμε τη θέση που τους αξίζει, τότε το πρόβλημα είναι βαθιά δικό μας. Είναι ένα σημάδι ότι ως κοινωνία δεν τα έχουμε καταφέρει, ότι κάπου σφάλλουμε. Το να βάζουμε εύκολες «ταμπέλες» για να ξεμπερδεύουμε, κλείνοντας τα μάτια και προσποιούμενοι ότι αυτά τα παιδιά δεν υπάρχουν ή δεν μας έχουν ανάγκη, είναι βαθιά προβληματικό και δεν μας τιμά καθόλου. Αν θέλουμε, λοιπόν, να λεγόμαστε άνθρωποι, οφείλουμε να τους δώσουμε τη θέση τους».
«Τα παιδιά-κριτές ξέσπασαν σε έξαλλους πανηγυρισμούς»
Τι αντιπροσωπεύει για εσάς προσωπικά το συγκεκριμένο βραβείο;
«Κάθε βραβείο φέρνει μεγάλη χαρά και είναι μια δικαίωση για τη μοναχική δουλειά του συγγραφέα. Για μένα, όμως, το ιταλικό βραβείο «La Magna Capitana» έχει μια πολύ ξεχωριστή σημειολογία, ακριβώς λόγω του τρόπου που ήρθε. Οταν ανακοινώθηκε το αποτέλεσμα, τα παιδιά-κριτές ξέσπασαν σε έξαλλους πανηγυρισμούς, που προσομοίαζαν με τους πανηγυρισμούς για τη νίκη μιας ποδοσφαιρικής ομάδας! Αυτή η αυθόρμητη, ηλεκτρισμένη αντίδραση ήταν για μένα το μεγαλύτερο παράσημο. Ηταν η πιο ζωντανή επιβεβαίωση της βαθιάς μου πεποίθησης ότι τα παιδιά όχι μόνο αντέχουν, αλλά και εκτιμούν την αλήθεια. Μου απέδειξε ότι δεν έχουν ανάγκη από ωραιοποιήσεις και διδακτικές νουθεσίες. Εχουν ανάγκη να ακούγεται η φωνή τους με τρόπο που τα σέβεται, που δεν υποτιμά την αντιληπτική ικανότητά τους και τα υπολογίζει ως ισότιμα μέλη της κοινότητας. Εχουν ανάγκη από εμάς να τα εμπνέουμε. Και αυτό δεν είναι απλώς ένα χρέος, έτσι τουλάχιστον το αντιλαμβάνομαι προσωπικά, αλλά και μια επένδυση: όταν εμπνέουμε τα παιδιά με αυτόν τον τρόπο, οι κοινωνίες μας βγαίνουν πάντα κερδισμένες. Η ιστορία του «El Sistema», αλλά και η ιστορία του δικού μου «Παλιόπαιδου» είναι περίτρανες αποδείξεις γι’ αυτό».
«Στην Ελλάδα δεν έχουμε αναγνωστική κουλτούρα»
Ποια είναι η σχέση σας με τα σημερινά παιδιά αναγνώστες, τα οποία δείχνουν να προτιμούν τις οθόνες από το διάβασμα;
«Είναι αλήθεια ότι οι οθόνες μαγνητίζουν τα παιδιά, αφού γεννήθηκαν και ζουν σε μια ψηφιακή εποχή. Δεν μπορούμε να τα κατηγορήσουμε γι’ αυτό, αν και συχνά το κάνουμε ελαφρά τη καρδία. Πιστεύω ακράδαντα ότι η αναγνωστική συνήθεια χτίζεται σταδιακά από τις μικρές ηλικίες, μέσα σε ένα σύστημα που υποστηρίζει τη φιλαναγνωσία. Δυστυχώς, όμως, στην Ελλάδα δεν έχουμε αναγνωστική κουλτούρα ούτε το εκπαιδευτικό σύστημά μας την προάγει ιδιαίτερα. Ετσι, τα παιδιά απλώς λειτουργούν ως καθρέφτης μας, επιστρέφοντάς μας τη δική μας εικόνα. Οταν, όμως, ένα παιδί ανακαλύψει τη μαγεία της ταύτισης με έναν ήρωα, την ομορφιά των λέξεων και τη ζεστασιά μιας ιστορίας, τότε αφήνει την οθόνη στην άκρη. Οταν βρει το βιβλίο που θα μιλήσει στην ψυχή του, που δεν θα του κουνήσει το δάχτυλο διδακτικά, αλλά θα το κοιτάξει στα μάτια, τότε λατρεύει το διάβασμα… Και τρανή απόδειξη γι’ αυτό ήταν ο ενθουσιασμός των ίδιων των παιδιών-κριτών του βραβείου «La Magna Capitana». Το στοίχημα, λοιπόν, για άλλη μία φορά, αφορά εμάς τους ενήλικες».
