Με τα ποιήματα του που μελοποιήθηκαν εμπνευσμένα από τον Θάνο Μικρούτσικο, τον Γιάννη Σπανό, τους αδελφούς Κατσιμίχα, κ.ά, έχουμε μεγαλώσει.
Πενήντα και πλέον χρόνια μετά τον θάνατο «του ιδανικού και άξιου εραστή των μακρυσμένων θαλασσών και των γαλάζιων πόντων», του Νίκου Καββαδία, που έφυγε στα 65 του χρόνια από τη ζωή το 1975, το αρχείο του σημαντικού ποιητή, περνά στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ).
Πρόκειται για ένα αρχείο που «μυρίζει» θάλασσα θα έλεγες, μεταφέρει τον αέρα, το κύμα, την αλμύρα της, πολλούς λογοτεχνικούς θησαυρούς, αλλά και προσωπικά αντικείμενα του Νίκου Καββαδία, που υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους, αναγνωρίσιμους και επιδραστικούς Έλληνες ποιητές, αλλά και ταυτόχρονα ναυτικός και ασυρματιστής. Η απόκτηση του αρχείου από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, έγινε κατόπιν δωρεάς του μοναδικού κληρονόμου του ανιψιού του κ. Φίλιππου Χατζόπουλου και έγινε πολύ σωστά, καθώς αποδίδεται σε έναν δημόσιο φορέα με αποστολή τη διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης και την εξασφάλιση της μελέτης και αξιοποίησής του. Αν μη τι άλλο μιλάμε για μια δωρεά ιδιαίτερης πολιτιστικής και ιστορικής σημασίας, που διασφαλίζει τη διάσωση ενός πολύτιμου αρχειακού συνόλου και ανοίγει νέους δρόμους για τη μελέτη της ζωής και του έργου του ποιητή και όχι μόνο.
Ο Νίκος Καββαδία στις αρχές της δεκαετίας του 50 στην καμπίνα του Ασυρμάτου
Τι περιλαμβάνει το αρχείο
Το Αρχείο Καββαδία περιλαμβάνει χιλιάδες ντοκουμέντα που καλύπτουν χρονολογικά μια μεγάλη περίοδο από τα μέσα του 19ου αιώνα, με οικογενειακά κειμήλια, μέχρι τον θάνατό του στις 10 Φεβρουαρίου 1975. Περιλαμβάνει, ακόμη, υλικό που
αφορά την πρόσληψη του έργου του και δημιουργίες που εμπνεύστηκαν από τη ζωή και την ποίησή του.
Η πρώτη σελίδα από τη σχολική εφημερίδα που έγραφε και εξέδιδε ο Νίκος Καββαδίας το 1922
Σε 45 αρχειακά κουτιά περιέχονται τεκμήρια μεγάλης λογοτεχνικής, ιστορικής και εμπορικής αξίας, που αφορούν τη ζωή και το έργο τόσο του ποιητή όσο και άλλων ποιητών, λογοτεχνών, ζωγράφων, ηθοποιών κλπ.
Ναυτικό φυλλάδιο του Νίκου Καββαδία
Στο Αρχείο Καββαδία διασώζονται εκατοντάδες χειρόγραφα με γνωστά και άγνωστα δικά του ποιήματα και πεζά. Επίσης, χειρόγραφα άλλων ποιητών όπως: Κ.Π. Καβάφης, Τέλλος Άγρας, Μήτσος Παπανικολάου, Μυρτιώτισσα, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Γαλάζης κ.ά. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της καλλιτεχνικής ταυτότητας του Γιάννη Τσαρούχη. Περιλαμβάνεται επίσης αλληλογραφία με την οικογένειά του και επιπλέον 180 αποστολείς μεταξύ των οποίων: Γιώργος Σεφέρης, Στρατής Τσίρκας, Μ. Καραγάτσης, Νίκος Καζαντζάκης, Ελένη Καζαντζάκη, Δημήτρης Χορν, Γιώργος Θεοτοκάς, Αιμίλιος Βεάκης, Μυρτιώτισσα, Μάρκος Αυγέρης, Μήτσος Παπανικολάου, Καίσαρ Εμμανουήλ, Άγγελος Σικελιανός, Μέλπω Αξιώτη, Γιώργος Κοτζιούλας, Κ. Καρθαίος, Παύλος Νιρβάνας, Ανδρέας Καραντώνης, Μίμης Τραϊφόρος, Γιάννης Τσαρούχης, Κίμων Φράιερ, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Τάκης Παπατσώνης, Τίμος Μαλάνος, Αλέξανδρος Μπάρας, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Γλαύκος Αλιθέρσης, Περικλής Τριανταφύλλου, Ηλίας Πετρόπουλος, Αιμιλία Ήβου κ.ά.
Ξεχωριστή θέση κατέχει η εκτεταμένη συλλογή εκατοντάδων φωτογραφιών -πολλές εκ των οποίων ανέκδοτες- που καλύπτουν τη διαδρομή του από τα παιδικά χρόνια καθώς και έργα τέχνης από επιφανείς ζωγράφους, χαράκτες και γλύπτες.
Σημειώσεις στην πρώτη σελίδα σημειωματάριου SS ANTZOYLETTA CARACHI
Τμήμα του αρχείου ακόμα αποτελούν τα ναυτικά του βιβλία, τα επαγγελματικά του έγγραφα, σημειωματάρια, ατζέντες, αποκόμματα, περιοδικά, εφημερίδες, βινύλια, πλάκες γραμμοφώνου και κασέτες με ηχογραφήσεις του ίδιου.
Η εικόνα το αρχείου ενισχύεται με αρκετά προσωπικά αντικείμενα, όπως εξαρτήματα ασυρμάτου, κιάλια, ξυριστική μηχανή, ναυτικό καπέλο, βαλίτσες, μεταλλικό φοριαμό, λυχνίες, αναμνηστικά κ.ά. και διάφορα έπιπλα συμπεριλαμβανομένου του γραφείου του. Τα συγκεκριμένα αντικείμενα θα εκτεθούν σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο της Κεντρικής Υπηρεσίας των ΓΑΚ.
Χειρόγραφο του ποιήματος Φάτα Μοργκάνα όπου φαίνεται σβησμένος ο αρχικός τίτλος
Από την οικογένεια στο κράτος
Η διάσωση του αρχείου οφείλεται στη φροντίδα με την οποία διαφυλάχθηκε από την αδελφή του ποιητή, Τζένια Καββαδία, και στη συνέχεια από την ανιψιά του, Έλγκα Καββαδία, και τον γιο της, Φίλιππο Χατζόπουλο. Η μακρόχρονη αυτή προσπάθεια διατήρησε ένα πλούσιο και πολυεπίπεδο υλικό, με τεράστια λογοτεχνική, ιστορική και πολιτιστική αξία.
Η Κεντρική Υπηρεσία των Γενικών Αρχείων του Κράτους αναλαμβάνει την επιστημονική καταλογογράφηση, την τεκμηρίωση, τη συντήρηση, τη φύλαξη, την ανάδειξη και την ψηφιοποίηση του αρχείου. Στόχος είναι, μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων εργασιών, το υλικό να καταστεί προσβάσιμο στο κοινό και την ερευνητική κοινότητα, σύμφωνα με τους κανόνες λειτουργίας των ΓΑΚ. Όπως προβλέπεται από τους όρους της σύμβασης δωρεάς, το αρχείο θα διατηρηθεί ως ενιαίο σύνολο, με δυνατότητα εμπλουτισμού του με νέες προσκτήσεις.
Σύμβουλος του Αρχείου Καββαδία ορίζεται σωστά ο Μιχάλης Γελασάκης, μελετητής και βιογράφος του ποιητή, ο οποίος έχει αγκαλιάσει με αγάπη, φροντίδα και έχει πίσω του μακροχρόνια και ουσιαστική μελέτη, πάνω στο έργο του ποιητή και θα συνδράμει το έργο της τεκμηρίωσης και της ανάδειξης του αρχειακού υλικού.
Τέλος, καθοριστική για την ολοκλήρωση της διαδικασίας υπήρξε η συμβολή της ΚΑΡΤΕΡΙΑΣ ΑΜΚΕ, η οποία, μέσω χορηγίας, συνέβαλε στην υποστήριξη των εργασιών που συνδέονται με την ιστορική, φιλολογική και βιογραφική ανάδειξη του Αρχείου. Ειδικότερα, η χορηγία κάλυψε τις σχετικές συμβουλευτικές υπηρεσίες, καθώς και το κόστος εγκιβωτισμού και μεταφοράς του Αρχείου.
