Ανασκαφή στον βυθό: Ναυάγιο 2.000 ετών αποκαλύπτει ελληνικές επιγραφές στην Αλεξάνδρεια

Η καρίνα του σκάφους, με μήκος 35 μέτρα και πλάτος περίπου επτά μέτρα, αποκαλύφθηκε στον βυθό του λιμανιού της βασιλικής νήσου Αντίρροδος, που σήμερα βρίσκεται βυθισμένη κάτω από τη θάλασσα. Το IEASM, που εδρεύει στην Αλεξάνδρεια, έκανε γνωστό ότι «επιγραφές στα ελληνικά, που βρέθηκαν στο εσωτρόπιο (σ.σ. τη δοκό ενίσχυσης) της τροπίδας χρονολογούνται από το πρώτο μισό του 1ου μ.Χ. αιώνα. Ενισχύεται έτσι η υπόθεση ότι το σκάφος ναυπηγήθηκε στην Αλεξάνδρεια». Η θαλαμηγός περιείχε μια καμπίνα πολυτελώς διακοσμημένη και, όπως επισημαίνει το ινστιτούτο, φαίνεται ότι ήταν κωπήλατη. Οι πρώτες καταγραφές του ναυαγίου αφορούν τη θέση και τη βασική μορφή της καρίνας και συνοδεύονται από φωτογραφίες και τεχνικές εκτιμήσεις των δυτών-αρχαιολόγων. Οι καταγραφές στηρίζονται σε συστηματική χαρτογράφηση, φωτογραφική τεκμηρίωση και τρισδιάστατη αποτύπωση, ενώ τα αρχικά δεδομένα αναλύονται για να καθορίσουν την κατάσταση διατήρησης της ξυλείας και των δομικών στοιχείων.

Το IEASM υπενθυμίζει την ύπαρξη των «γιγαντιαίων πλωτών παλατιών των Πτολεμαίων» και σημειώνει ότι η Κλεοπάτρα χρησιμοποίησε ένα από αυτά «για να δείξει στον Ιούλιο Καίσαρα τα αξιοθέατα της Αιγύπτου, την άνοιξη του 47 π.Χ.». Ο Φρανκ Γκόντιο, διευθυντής του IEASM, παρουσίασε πρόσφατα λεπτομερή μελέτη για το βασιλικό νησί και τον μεγάλο ναό του, στηριζόμενος σε υποθαλάσσιες έρευνες που πραγματοποιούνταν από τη δεκαετία του 1990. Στις επιχειρήσεις ανάσυρσης προηγουμένων ετών αποκαλύφθηκαν κολόνες, αγάλματα, και αντικείμενα που σύμφωνα με το ινστιτούτο κατέληξαν στον βυθό μετά από σεισμό. Μερικά από αυτά τα ευρήματα εκτίθενται σήμερα στο Ελληνορωμαϊκό Μουσείο της Αλεξάνδρειας και αποτελούν τεκμήρια της έντονης κίνησης και του πολυεπίπεδου λιμανιού που υπήρχε στη Μεσόγειο. Η βασιλική νήσος, με τα ίχνη παλατιών και ιερού της Ίσιδας, θεωρείται κεντρικό κομμάτι του αστικού και τελετουργικού ιστού της αρχαίας Αλεξάνδρειας, και τα ευρήματα συνδέονται με το εντατικό εμπόριο και τις ναυτικές λειτουργίες του λιμανιού. Στο μουσείο τα εκθέματα συνοδεύονται από τεχνικές σημειώσεις και φυλλάδια που τεκμηριώνουν την προέλευση και τις συνθήκες ανάσυρσης.

Οι υπεύθυνοι του IEASM προειδοποιούν ότι οι επόμενες έρευνες στην καρίνα του βυθισμένου πλοίου «θα είναι ένα συναρπαστικό ταξίδι στη ζωή, τη θρησκεία, την πολυτέλεια και τη διασκέδαση στις πλωτές οδούς της αρχαίας Αιγύπτου κατά τη ρωμαϊκή εποχή», και ανακοινώνουν σχέδια λεπτομερούς τεκμηρίωσης των επιγραφών και των δομικών στοιχείων. Οι εργασίες, όπως αναφέρεται, θα περιλαμβάνουν χαρτογράφηση, φωτογραφική τεκμηρίωση, επιγραφική απομαγνητοφώνηση, καταγραφή των επιφανειακών φθορών και σχεδιασμό μέτρων συντήρησης για τα εκτεθειμένα ξύλινα τμήματα, πριν από οποιαδήποτε απόπειρα ανάσυρσης. Η πόλη της Αλεξάνδρειας, τμήματα της οποίας βυθίστηκαν στην αρχαιότητα, θεωρείται επίσης από τις πιο ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή λόγω της ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Ακόμη και στα πιο αισιόδοξα σενάρια του ΟΗΕ, το ένα τρίτο της πόλης μπορεί να βυθιστεί ή να καταστεί ακατοίκητο μέχρι το 2050, σημειώνει το ινστιτούτο, γεγονός που προσδίδει επιπλέον επείγοντα χαρακτήρα στην καταγραφή και τη διατήρηση των υποθαλάσσιων αρχαιολογικών μαρτυριών.