Τα χειρόκτια, κοινώς γάντια καθαρισμού, πρωταγωνιστούν στη δουλειά της ως «Δεύτερο δέρμα» μια και αυτός είναι ο τίτλος της ευρηματικής και ιδιαίτερης έκθεσης και εγκατάστασης της Μαργαρίτας Πέτροβα, που φιλοξενείται στον πολυχώρο πολιτισμού Iρις στην Ελευσίνα στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αισχύλεια 2026, που διοργανώνει ο Δήμος Ελευσίνας και είχαμε τη χαρά να επισκεφθούμε. Πρόκειται για ευτελή γάντια λατέξ μιας χρήσης με μακριά μυτερά κόκκινα νύχια, αγορασμένα από το Temu, τα οποία καρφώνονται ανάποδα στον τοίχο σαν άδεια σακούλια, δημιουργώντας ποικιλία σχημάτων.
«Eνα δριμύ σχόλιο για τα σημερινά πρότυπα της γυναικείας ομορφιάς, τις τυπικές εικόνες θηλυκότητας, την εργαλειοποίηση της κοκεταρίας, την ψευδή πραγματικότητα. Αλλά και την άμεση ταύτιση της γυναίκας με το νοικοκυριό, την ανάγκη υπέρβασης των κανόνων, την αποδοχή της διαφορετικότητας. Oλες αυτές και άλλες παραδοξότητες των γυναικείων ρόλων», μας λέει η ιστορικός Tέχνης Μπία Παπαδοπούλου, η οποία έχει την επιμέλεια της έκθεσης.
Αλλά και η ίδια η εικαστικός Μαργαρίτα Πέτροβα επίσης πρωταγωνιστεί στο έργο της στην εν εξελίξει ενότητα «Margaret’s Portraits», μια φρίζα από φωτογραφίες πορτρέτων της σε λευκό φόντο, όπου συχνά εμφανίζεται ενδεδυμένη με αυτοσχέδια ρούχα, με αξεσουάρ και αντικείμενα που συνήθως αντλούνται από το άμεσο οικιακό περιβάλλον, με την ίδια να στέκεται σοβαρή, ευθυτενής και ατάραχη σε ακινητοποιημένες πόζες πολυάσχολης, χαμηλοβλεπούσας νοικοκυράς. Σε άλλες πόζες απαθανατίζεται ως βασίλισσα του οίκου της να ισορροπεί στο κεφάλι της νεκρές φύσεις που αντικαθιστούν το στέμμα της. Αν μη τι άλλο η Πέτροβα κάνει ένα ισχυρό σχόλιο για τη γυναικεία φύση, τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία, τους παραδοσιακούς ρόλους και τις θηλυκές ασχολίες. Οι ευφάνταστες αυτοπροσωπογραφίες της διακωμωδούν με κοφτερό πνεύμα τη στερεότυπη αντίληψη του καθημερινού γυναικείου βίου.
Τι λέει όμως η ίδια για τη δουλειά της;
«Η δουλειά μου βασίζεται στη δημιουργία ενός εικαστικού συστήματος πλαισίων, αποτελούμενο από εγκαταστάσεις, βίντεο, ήχο, κατασκευές και performance, σχέδιο κ.ά. Χρησιμοποιώ ετερόκλητα υλικά όπως παλιές κορνίζες, δαντέλες, κεντήματα, κλωστές, κομμάτια επίπλων και άλλα αντικείμενα που βρίσκονται μέσα σε ένα σπίτι. Θυμάμαι από πολύ μικρή ηλικία τον εαυτό μου να συλλέγει αντικείμενα που για μένα εμπεριείχαν ένα συναισθηματικό υπόβαθρο και μετέφεραν μνήμες. Σχεδόν όλα μου τα έργα εμπεριέχουν το στοιχείο τέτοιων αντικειμένων που είτε ανήκαν στην οικογένειά μου είτε τα συνέλεξα από παλαιοπωλεία και από τον δρόμο», σημειώνει η Μαργαρίτα Πέτροβα και συνεχίζει:
«Πιστεύω στη δύναμη της αδράνειας των αντικειμένων και στην ικανότητά τους να αφηγηθούν, να γεννήσουν μνήμες, αποκτώντας νέο ρόλο μέσα από την τέχνη. Αλλο ένα στοιχείο της δουλειάς μου είναι το χώμα και η εννοιολογική του προσέγγιση ως «φύση» γονιμοποιό δύναμη που μέσα από τον χρόνο, την κίνηση, γεννιέται, πλάθεται, πεθαίνει, αναγεννιέται. Με αυτήν τη μετατροπή και τη συσχέτιση φύσης και πολιτισμού, θέτω τις έννοιες των ορίων, της περιφρούρησης, του εγκλεισμού. Μιλάω για τα προσωπικά μου όρια, τα όρια σε σχέση με την κοινωνία που ζω, τη θέση μου σ’ αυτή και τη φύση μου ως γυναίκα. Γενικότερα φέρνω τον θεατή αντιμέτωπο με το ζήτημα του εγκλωβισμού και του απεγκλωβισμού από τα κοινωνικά στερεότυπα, την τεχνολογία ως αλλαγή ταυτότητας και την εξέλιξη του πολιτισμού», καταλήγει η Μαργαρίτα Πέτροβα.
Παράλληλη performance
Στο πλαίσιο της έκθεσης, η καλλιτέχνις θα πραγματοποιήσει την performance «The Tomb Within Me», την Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου 2026, ώρα 20:00 (διάρκεια 30’). Οπως σημειώνει η επιμελήτρια Μπία Παπαδοπούλου αναφορικά με την performance: «Η επιτέλεση «The Tomb Within Me» ενεργοποιεί τα εκθέματα. Στις αρχικές ομάδες γυναικών προστίθενται γυναίκες από την Ελευσίνα, ενώ στην κίνηση προστίθεται ο λόγος. Οι περφόρμερ συνδιαλέγονται σωματικά και αφηγηματικά με τα έργα αλλά και την ίδια την Πέτροβα, η οποία -ενδεδυμένη με ένα πλέγμα σαν διάτρητη μπούρκα- κάθεται ακίνητη σαν άγαλμα στο μεγαλύτερο μέρος της επιτέλεσης. Η δράση, μια τελετουργία σαν προσκύνημα, συνοψίζει τις εννοιολογικές της θέσεις για φυλετική ισορροπία και ισότητα, ελευθερία και αυτοδιάθεση που εδώ προβάλλονται ως συλλογικό γυναικείο αίτημα. Η επίγεια ατραπός της θηλυκής ύπαρξης ξετυλίγεται σε έναν τόπο βιωματικό. Εναν τόπο μνήμης».
Info: Εκθεση, εγκατάσταση: «Δεύτερο δέρμα». Πολυχώρος Πολιτισμού Ιρις, παραλία Ελευσίνας, επιμέλεια: Μπία Παπαδοπούλου, διάρκεια έκθεσης: έως 3 Οκτωβρίου, 2026.
Performance: Κυριακή, 20 Σεπτεμβρίου, ώρα 20:00 (διάρκεια 30’)
