Τους γνωρίζω από το 2008, όταν συνεργαστήκαμε -υπέροχα- στην τηλεοπτική κωμωδία “Όλα στον Αέρα”, του Mega.
Έκτοτε, παρακολουθώ τις όμορφες καλλιτεχνικές τους διαδρομές, που τέμνονται και πάλι φέτος, με εκείνη να έχει προσθέσει στην φαρέτρα της την ιδιότητα της εξαιρετικής σκηνοθέτιδας. Μετά το περσινό, επιτυχημένο “Σε Βλέπω”, η Βίκυ Βολιώτη σκηνοθετεί και ο Φίλιππος Δεσύλλας μεταφράζει την “Συγκάτοικο” της Τζεν Σίλβερμαν, και μάς μιλούν παρέα για την καλλιτεχνική τους “συγκατοίκηση”.
Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να μεταφέρετε την “Συγκάτοικο” της Τζεν Σίλβερμαν στην ελληνική σκηνή; Ποιες χορδές του σύγχρονου θεατή πιστεύετε ότι αγγίζει περισσότερο αυτό το έργο;
ΒΙΚΥ ΒΟΛΙΩΤΗ: Διαβάζοντας τη “Συγκάτοικο” δεν αισθάνεσαι ότι αφορά αποκλειστικά στον τρόπο ζωής στην Αμερική. Μόνο τα τοπωνύμια και τα ονόματα των ηρωίδων σε παραπέμπουν στην Αμερική. Το έργο έχει ως θέμα δύο ανθρώπους, δύο γυναίκες, σε μια κρίσιμη περίοδο της ενήλικης ζωής, το διάστημα μεταξύ 50 και 60 χρόνων και με ό,τι συνεπάγεται αυτή η ηλικία, δύο εντελώς διαφορετικές γυναίκες που τυχαίνει να βρεθούν στο ίδιο σπίτι. Παρακολουθούμε την προσέγγιση τους, που γίνεται χωρίς φόβους και προκαταλήψεις και το πώς τελικά αυτή η συνύπαρξη τις αλλάζει και τις διαμορφώνει. Υπάρχει πιο ελπιδοφόρο μήνυμα από αυτό;
ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΔΕΣΥΛΛΑΣ: Η συγκατοίκηση στην Ελλάδα, παρότι παλαιότερα αφορούσε κυρίως στα φοιτητικά μας χρόνια, δεν είναι πια κάτι άγνωστο. Λόγω των δυσπρόσιτων ενοικίων αλλά και για να επιμεριστούν τα έξοδα, πολλοί τη δοκιμάζουν πλέον και σε άλλες ηλικίες. Η συγκατοίκηση, όμως, είναι μόνο η αφορμή. Στην πορεία καταλαβαίνει κανείς ότι το έργο μιλάει για την ανθρώπινη μοναξιά, για τη χαμένη επικοινωνία ακόμα και με αυτούς που θεωρούμε πολύ δικούς μας ανθρώπους. Μιλάει, επίσης, για την έννοια του “κακού”. Το κακό βρίσκει παράθυρο να εισχωρήσει όταν ένας άνθρωπος αισθάνεται ότι το παιδί του τον αποφεύγει ή τον έχει απορρίψει σαν προσωπικότητα, ή όταν δεν έχει λάβει ενδιαφέρον και αγάπη από την ίδια του τη μάνα. Το κακό πάντα εισχωρεί πιο εύκολα στους ανθρώπους που δεν έχουν λάβει αγάπη σαν παιδιά. Ίσως για να αποδείξουν καμιά φορά ότι αυτός που αγάπησαν, και είχαν σαν θεό, είχε δίκιο! Θέλει πολύ δουλειά για να ξεφύγεις από αυτό.
Μαρίνα Ασλάνογλου και Γωγώ Μπρέμπου
Η “Συγκάτοικος” θέτει το ερώτημα: ‘Είναι ποτέ αργά να αλλάξεις τη ζωή σου;’ Χρειάστηκε ποτέ να κάνετε κάποια σκληρή επανεκκίνηση στη ζωή σας, κι αν ναι, τί μάθατε από αυτό; Πώς άλλαξαν οι προτεραιότητες και οι αξίες σας;
Β.Β.: Απαντώ με μεγάλη σιγουριά πώς όχι, δεν είναι ποτέ αργά να αλλάξεις τη ζωή σου. Έχω κάνει πολλές “ενάρξεις” στη ζωή μου, δεν ξέρω αν ήταν μεγάλες αλλά σίγουρα έχω επαναπροσδιορίσει τη ζωή μου, τις επιθυμίες μου, έχω κάνει αλλαγή σχεδίων, έχω ξεκινήσει εκ νέου σπουδές μετά τα 50 μου και θα συνεχίσω, κάνω συνέχεια καινούργια όνειρα και δεν φοβάμαι να δω με τόλμη το γεγονός ότι αυτά τα όνειρα και η εκπλήρωση τους, μπορεί να με οδηγήσουν σε δρόμους άγνωστους.
Φ.Δ.: Νομίζω ότι αυτό που ονομάζεις αλλαγή είναι κάτι που βλέπουν οι άλλοι. Επειδή ακριβώς είμαι σε αυτή τη φάση που στα 54 μου θέλω να ασχοληθώ μόνο με ότι αγαπώ και μου δίνει χαρά, έρχεται σαν μια φυσική ανάγκη και εξέλιξη των αλλαγών που έχουν συμβεί ήδη μέσα μου. Άρα δεν το βλέπω εγώ σαν αλλαγή, οι άλλοι ξαφνιάζονται. Και κανένας άνθρωπος δεν θέλει οι γύρω του να αλλάξουν. Ίσως επειδή δεν αλλάζουν οι ίδιοι! Άρα για να απαντήσω στο ερώτημα σου και επειδή η αλλαγή είναι μια διαδικασία που γίνεται από μέσα προς τα έξω και ποτέ ανάποδα, πιστεύω ότι ναι. Δεν είναι ποτέ αργά για να αλλάξεις. Νομίζω το μόνο που έχει να αντιμετωπίσει κανείς, είναι ο φόβος για το καινούργιο. Τη νέα κατάσταση! Αν καταφέρεις να νικήσεις αυτό, τότε όλα λειτουργούν.
Το έργο πραγματεύεται τη συγκατοίκηση δύο πολύ διαφορετικών, ώριμων γυναικών
Αν ο θεατής φεύγοντας από το θέατρο κρατούσε ένα μόνο συναίσθημα ή σκέψη από την παράσταση, ποιο θα θέλατε να είναι αυτό;
Φ.Δ.: Από μία παράσταση δε ξέρω αν μπορεί να κρατήσεις κανείς μόνο ένα πράγμα. Αλλά ιδανικά θα ήθελα να πει “Δεν έχω δει αυτές τις δύο υπέροχες ηθοποιούς και συνεργάτιδες σε παρόμοιους ρόλους, δεν έχω δει ένα τέτοιο έργο τελευταία, είδα κάτι διαφορετικό! Δηλαδή ταξίδεψα, ξεχάστηκα, μπήκα σε ένα άλλο κόσμο.” Ας μη ξεχνάμε ότι θέατρο έχει πολλαπλό ρόλο κι ένας από αυτούς είναι και η ψυχαγωγία. Πάντα το σκέφτομαι αυτό.
Β.Β.: Ποτέ δεν είναι αργά!!!
“Ποτέ δεν είναι αργά!”
Πώς μεταφράζεται ο αμερικανικός πολιτισμικός κώδικας;
Η ματιά του μεταφραστή Φίλιππου Δεσύλλα
Φίλιππος Δεσύλλας
“Τα σύγχρονα αμερικανικά έργα δεν έχουν κάποια ιδιαιτερότητα στη γλώσσα ή στη γραφή. Πιο σημαντικό είναι να καταλάβει κανείς το ύφος, το στυλ, τις παύσεις, τις κομμένες προτάσεις που πολλές φορές έχουν οι Αμερικανοί από αμηχανία ή όταν δεν γνωρίζονται καλά. Όταν μπαίνω στη διαδικασία να μεταφράσω ένα έργο, διαβάζω τουλάχιστον άλλα δύο έργα του συγγραφέα, γιατί θέλω να καταλάβω το στυλ του, αν χρησιμοποιεί κάποιες συγκεκριμένες εκφράσεις. Δηλαδή διαβάζω και τον ακούω να μιλάει! Έτσι κι αλλιώς, κάθε μετάφραση είναι μια μικρή προδοσία στο πρωτότυπο. Ο στόχος είναι τελικά το κοινό, ενώ ξέρει ότι πρόκειται να ένα ξένο έργο να ακούει το διάλογο φυσικά, σαν να ήταν στα ελληνικά. Εκεί, ίσως αναγκαστικά να πρέπει να γίνει και μία διαλογή. Αναρωτιέσαι, αυτή η φράση ή η ατάκα θα γίνει κατανοητή από το ελληνικό κοινό;” (Φ5)
Μαύρη Κωμωδία ή Υπαρξιακό Δράμα;
Η σκηνοθετική προσέγγιση της Βίκυς Βολιώτη
Βίκυ Βολιώτη
“Όπως ακριβώς είναι η ζωή, έτσι και στο έργο, η ισορροπία ανάμεσα στο γέλιο και την συγκίνηση είναι πολύ λεπτή. Αυτό προσπάθησα σε όλη τη διάρκεια των προβών να υπενθυμίζω στις δύο εκπληκτικές ηθοποιούς μου. Η ζωή δεν είναι ποτέ μόνο το ένα ή το άλλο αλλά ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι περνάμε από το ένα στο άλλο είναι ακαριαίος και αυθόρμητος (ας θυμηθούμε τον εαυτό μας σε μια κηδεία ή όταν βλέπουμε κάποιον να πέφτει μπροστά μας). Έτσι και οι ηρωίδες του έργου, δεν κινούνται σε μια ευθεία γραμμή αλλά έχουν μεγάλες εναλλαγές. Παρακολουθώντας το βηματισμό του έργου χειρίστηκα τη ρυθμολογία και τις ερμηνείες της παράστασης με γνώμονα αυτή τη συνεχή εναλλαγή από την κωμωδία στο δράμα.” (Φ6)
INFO:
“Η Συγκάτοικος” της Τζεν Σίλβερμαν, με τις Μαρίνα Ασλάνογλου και Γωγώ Μπρέμπου
Μετάφραση: Φίλιππος Δεσύλλας
Σκηνοθεσία: Βίκυ Βολιώτη
Κάθε Δευτέρα & Τρίτη, Θέατρο Πειραιώς 131
Πληροφορίες/ Κρατήσεις: www.more.com
