Ένα συγκλονιστικό ζήτημα συγκινητικό, ανθρώπινο, αλλά και εξοργιστικό τέθηκε επί τάπητος στην εκπομπή Art Therapy στο διαδικτυακό κανάλι του Ελεύθερου Τύπου που παρουσιάζει η Δέσποινα Σαββοπούλου, με προσκεκλημένες τη δημοφιλή ηθοποιό Έλλη Τρίγγου και τη διακεκριμένη στο εξωτερικό σκηνοθέτιδα Κυριακή Μήτσου.
Αφορά στις παράνομες, ως επί το πλείστων, υιοθεσίες 4.000 παιδιών, το άγνωστο παιδομάζωμα της Ελλάδας του Ψυχρού Πολέμου, που είναι το κύριο θέμα της παράστασης-ντοκουμέντο «Για τρία ψυγεία και ένα πλυντήριο» που έρχεται, αφού πρώτα απέσπασε εξαιρετικές κριτικές στο Λονδίνο, για να παρουσιαστεί στο Ολύμπια Δημοτικό Μουσικό Θέατρο «Μαρία Κάλλας» στις 6 Νοεμβρίου. Η παράσταση που θα παιχτεί για επτά μόνο παραστάσεις. φωτίζει μία από τις πιο σκοτεινές και λιγότερο γνωστές σελίδες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Είναι η πρώτη φορά που συναντιούνται καλλιτεχνικά η Κυριακή Μήτσου με την Έλλη Τρίγγου, με την πρώτη να σκηνοθετεί την παράσταση «Για τρία ψυγεία και ένα πλυντήριο» και την εξαιρετική ηθοποιό να ερμηνεύει έναν από τους βασικούς ρόλους.
-Από που όμως ξεκινάει το νήμα της παράστασης;
Κυριακή Μήτσου: «Από μία έρευνα που ξεκίνησε η καθηγήτρια Gonda Van Steen η οποία είναι κάτοχος της ιστορικής Έδρας Κοραή (Koraes Chair) στο Πανεπιστήμιο King’s College του Λονδίνου, πριν από 14 χρόνια. Είναι μια έρευνα έν εξελίξει, καθώς πρόκειται για ανοιχτό θέμα που αφορά τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία και τη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Μέσα σε αυτά τα χρόνια έχει βρει πάνω από τέσσερις χιλιάδες περιπτώσεις συνανθρώπων μας, Ελλήνων, που δοθήκαν για υιοθεσία κυρίως στις ΗΠΑ και την Ολλανδία και σε μικρότερο ποσοστό σε κάποιες άλλες ευρωπαϊκές χώρες με βίαιο τρόπο. Υπήρχε πολύ μεγάλη ζήτηση για παιδιά στο εξωτερικό εκείνη την περίοδο. Στο Hollywood τότε ήταν μόδα να παίρνουν λευκά παιδιά. Δυστυχώς η Ελλάδα αποτελούσε πρόσφορο έδαφος λόγω της φτώχειας και της μεταπολεμικής ανέχειας. Βάσει της έρευνας της καθηγήτριας η Ελλάδα ήταν η πρώτη που έσυρε τον «χορό» των διακρατικών υιοθεσιών και πολλά Ελληνόπουλα έφυγαν έτσι, από την Ελλάδα. Αργότερα άνοιξε η βεντάλια και έγινε διεθνές θέμα, καθώς μπήκαν και άλλες χώρες στον «χορό», όπως η Ιταλία, η Ιρλανδία, αργότερα το 1970 και η Κορέα.»
Διαβάστε Επίσης
-Έλλη πως νοιώθεις παίζοντας στο θέατρο, ένα τόσο συγκλονιστικό θέμα, καθώς είναι απάνθρωπο με οποιοδήποτε τρόπο να χάνει μια μητέρα το παιδί της;
Έλλη Τρίγγου: «Έχουμε έρθει πολλές φορές σε αυτή την πρόβα αντιμέτωποι με δύσκολες ψυχικές καταστάσεις καθώς πρόκειται για πραγματικά συγκλονιστικές ιστορίες. Όσο σκέφτομαι ότι όλα αυτά για τα οποία μιλάμε είναι πραγματικά γεγονότα, εκεί αρχίζει και γίνεται το θέμα ανατριχιαστικό, δεν αφηγούμαστε κάτι φανταστικό, μιλάμε για την πραγματικότητα στο πολύ κοντινό μας παρελθόν.
Το ότι αυτή όλη η διαδικασία είναι εν εξελίξει και όσο μιλάμε και όσο εργαζόμαστε πάνω σε αυτό βρίσκονται και άλλες πληροφορίες που μπορεί να συνδέσουν ανθρώπους που ψάχνουν ο ένας στον άλλο για χρόνια, μου φαίνεται πολύ όμορφο. Είναι φρικτό να είσαι μωρό και να σε εγκαταλείπουν, αλλά επίσης φρικτό είναι να είσαι μια μάνα ή πατέρας και να αφήνεις το παιδί σου, όχι γιατί δεν το αγαπάς, αλλά γιατί δεν έχεις άλλη επιλογή και δεν μπορείς να του προσφέρεις τίποτα. Γι’ αυτό θα έλεγα ότι είναι μα παράσταση η οποία δεν έχει πρωταγωνιστές. Πρωταγωνιστές της παράστασης είναι οι ίδιες οι ιστορίες. Εμείς απλώς γινόμαστε πρίσματα που χρησιμοποιούμε τον λόγο, το σώμα και τη φωνή μας για να ακουστούν αυτές οι ιστορίες, οι οποίες είναι, κάθε μία ξεχωριστή και πιο σπαρακτική από την άλλη.
Η Κυριακή Μήτσου
-Τελικά, πόσο τα όρια ανάμεσα στην υιοθεσία, την εκμετάλλευση, τη φιλανθρωπία μπλέκονται μεταξύ τους;
Κ. Μ.: Η αλήθεια είναι ότι πράγματι μπλέκονται τα όρια μεταξύ τους. Υπάρχουν τέσσερις μεγάλες ενότητες σε αυτή την παράσταση. Υπάρχει η ενότητα της εκμετάλλευσης, η ενότητα της εγκατάλειψης, η ενότητα της αναζήτησης και της ανακάλυψης. Μπλέκονται μεταξύ τους γιατί κάποιες φορές η υιοθεσία είναι μία πολύ καλή οδός για να μεγαλώσεις ένα παιδί και να του παρέχεις αυτά που χρειάζεται, από το να βρίσκεται σε μία κατάσταση ανέχειας, ή σε μία προβληματική κακοποιητική οικογένεια ή να είναι ίσως ορφανό. Είναι δηλαδή μία μορφή προστασίας. Αλλά όταν η υιοθεσία γίνεται ύποπτα, όπως γινόταν σε πολλές περιπτώσεις που εμείς εξετάζουμε, τότε αγγίζει τα επίπεδα του εγκλήματος.
-Εσένα Έλλη ποια είναι η αίσθησή σου για τη φιλανθρωπία; Ο κόσμος είναι φιλάνθρωπος σήμερα;
Ελ. Τρ.: Προτιμώ τη λέξη αλληλεγγύη. Πιστεύω ότι υπάρχουν όλα σε αυτόν τον κόσμο. Υπάρχουν αυτοί που δεν προσφέρουν τίποτα και σε κανέναν και υπάρχουν και αυτοί που νοιάζονται, είναι σε σχέση με τον συνάνθρωπο, συναισθάνονται και κάνουν το καλύτερο που μπορούν. Αλλά ναι, θεωρώ ότι υπάρχει αλληλεγγύη γενικά στον κόσμο.
-Σκηνοθετικά Κυριακή είχες να διαχειριστείς πολύ υλικό γι αυτή την παράσταση. Ποιο ήταν το κύριο μέλημα σου σκηνοθετώντας;
Κ. Μ.: Προσπαθώ να δώσω όσο δυνατόν περισσότερες πληροφορίες στους ηθοποιούς, και να τους εντάξω στο κλίμα, την εποχή, τις καταστάσεις, τις συνθήκες. Να τους μεταφέρω τις ιστορίες. Επειδή το υλικό έχει μεταφερθεί στο θεατρικό σανίδι, προφανώς δεν μπορούμε να αναπτύξουμε όλη την ιστορία του εκάστοτε ανθρώπου που διαχειριζόμαστε. Γι αυτό δίνω όσο πιο πολλά στοιχεία μπορώ που μάλιστα προέκυψαν στην πορεία. Υπάρχουν ιστορίες στην τωρινή παράσταση που δεν είχαμε στο Λονδίνο. Αυτή η παράσταση είναι ζωντανός οργανισμός. Παράλληλα με την έρευνα εξελίσσεται και η παράσταση, κάτι πολύ ξεχωριστό. Γι αυτό έχουμε εντάξει και πολλούς αυτοσχεδιασμούς για να αγγίξουμε τις έννοιες της εγκατάλειψης και του τραύματος.
-Η παράσταση θέτει ζητήματα μνήμης και ταυτότητας. Πιστεύετε ότι θέλουμε να ξέρουμε από πού προερχόμαστε, ποιες είναι οι ρίζες μας, πιο απλά από που κρατάει η σκούφια μας;
Ελ. Τρ.: Εγώ προσωπικά ξέρω ποιος με γέννησε. Ποιος με έφερε στον κόσμο. Οκ, μπορεί να μην έχει τόσο πολύ μεγάλη σημασία επειδή ξέρω. Αλλά αν δεν ήξερα; Πώς θα ήταν;
Κ. Μ.: Ή αν μαθαίνεις σε πολύ μεγάλη ηλικία, ότι αυτό που ήξερες ως ρίζες ως τότε, δεν ισχύει. Καταρρέει τότε όλη σου η ζωή, όλο το οικοδόμημα. Ότι αυτός που ήξερες για μάνα, πατέρα, αδερφό, αδερφή, κτλ. δεν ισχύει. Και κανείς δεν σου το είχε πει. Πώς και πού είσαι εσύ μετά; Πού βρίσκεσαι; Στο απόλυτο κενό. Είναι ένα δύσκολο θέμα. Περίπλοκο. Θα μοιραστώ ένα απλό παράδειγμα, που το λέει και μία υιοθετημένη, καθώς στην παράσταση συμμετέχουν και άνθρωποι υιοθετημένοι. Λέει ότι ανακάλυψε πως έχει προβλήματα με την καρδιά της, κάτι που προέρχεται από την μαμά που τη γέννησε. Υπάρχει και αυτό το θέμα των κληρονομικών ασθενειών. Δεν είναι μόνο η γλώσσα που μιλάς ο πολιτισμός σου. Είναι μία πολύ μεγάλη βεντάλια οι ρίζες και το αίσθημα του ανήκειν.
Η Ελλη Τρίγκου
-Ποια είναι η γνώμη σας για τη μητρότητα μια και οι δύο δεν έχετε παιδιά;
Ελ. Τρ.: Σέβομαι τη μητρότητα, η οποία μπορεί να εκδηλωθεί με διάφορους τρόπους. Το βρίσκω πολύ δύσκολο πράγμα. Είναι ιερή αποστολή. Αλλά όντως θεωρώ ότι μέσα σε κάθε γυναίκα, μέσα σε κάθε θηλυκότητα ενυπάρχει η μητρότητα και βρίσκει τρόπους να διοχετευθεί και να καλλιεργηθεί. Είτε έχεις παιδιά, είτε δεν έχεις. Με κάθε τι το οποίο καταπιάνεσαι και το προσεγγίζεις με στοργή και φροντίδα, το προσέχεις και το αγαπάς έχει ένα κομμάτι μητρότητας μέσα του. Φυσικά το να φέρεις στον κόσμο και να μεγαλώνεις ένα παιδί εμπεριέχει μια δέσμευση από τη μεριά του γονέα προς το παιδί. Το παιδί μπορεί να μην το έχει επιλέξει, αλλά ο γονιός έχει επιλέξει να φέρει έναν άνθρωπο στον κόσμο και αυτό θα το έχει μαζί του για πάντα.
Κ. Μ.: Έχω πολύ μεγάλη ευαισθησία στο θέμα μητρότητας για προσωπικούς λόγους. Θεωρώ ότι είναι τεράστια ευθύνη να φέρνεις ένα παιδί στον κόσμο ή να αναλαμβάνεις την προστασία του και το μεγάλωμα του σε περίπτωση υιοθεσίας. Θεωρώ ότι πρέπει να είσαι πολύ συνειδητοποιημένος για να το κάνεις.
-Θα μπορούσατε να μπείτε σε αυτή τη θέση και να υιοθετήσετε ένα παιδάκι;
Κ. Μ.: Εγώ το έχω σκεφτεί πολλές φορές. Θα μπορούσα, πιστεύω. Είναι μεγάλη ευθύνη το μεγάλωμα ενός παιδιού, αλλά αν μπεις μέσα σε αυτό και το αποφασίσεις θα το κάνεις.
Ελ. Τρ.: Είναι πολύ δύσκολη η απόφαση. Ναι κι εγώ θα μπορούσα να υιοθετήσω ένα παιδάκι.
-Ο τίτλος της παράστασης που είναι συγκινητική και ανθρώπινη έχει άλλο ύφος. Τι σημαίνει το «Για τρία ψυγεία και ένα πλυντήριο»;
Κ. Μ.: Τον τίτλο τον επέλεξε η καθηγήτρια Gonda Van Steen, η οποία κάνει την έρευνα και συμμετέχει στην παράσταση. Είναι ένας αινιγματικός τίτλος πράγματι. Ωστόσο θα έρθετε στην παράσταση να το δείτε αγαπητοί φίλοι για να δείτε για ποιο λόγο η παράστασή μας λέγεται για τρία ψυγεία και ένα πλυντήριο. Και πραγματικά ο λόγος είναι σπαρακτικός. Αποκαλύπτεται μέσα στην παράσταση και δείχνει πόσο μπορεί να αξίζει η ανθρώπινη ζωή ανάλογα με τις συνθήκες που ζούμε.
-Πρόκειται για μια παράσταση που έχει και κινηματογραφική διάσταση, στην οποία συμμετέχουν και άλλοι ηθοποιοί, όπως η Υβόννη Μαλτέζου, ο Σπύρος Μπιμπίλας, ο Γιάννης Νταλιάνης και πολυάριθμοι συντελεστές. Θα ήθελες να τους αναφέρεις;
Κ. Μ.: Η παράσταση έχει πολλά κινηματογραφικά στοιχεία. Είναι όλοι αυτοί οι σπουδαίοι ηθοποιοί που μόλις ανέφερες, συν η Ρομίνα Σπυράκη και η Ρενάτα Σωφρονά που έχουμε συνεργαστεί και στη θεατρική μεταφορά της έρευνας.
Είμαστε δέκα άνθρωποι επί σκηνής, μαζί με την καθηγήτρια Gonda Van Steen εμένα και την Έλλη είναι ακόμα οι: Γιάννης Κουκουράκης, Ιωάννης Αθανασόπουλος, Νεφέλη Παπαδερού, Ειρήνη Λαμπράκη, Δέσποινα Λάβδα, και έχουμε και δύο ηθοποιούς από το Λονδίνο, καθώς είμαστε διεθνής παραγωγή, ο Vic Holt και ο Nick Morrison Baker.
Να σημειώσουμε ότι η παράστασή μας είναι προσιτή σε αγγλόφωνο κοινό γιατί θα έχουμε υπέρτιτλους καθ’ όλη τη διάρκεια της παράστασης και είναι τρίγλωση, (αγγλικά, ελληνικά, ολλανδικά). Επίσης την Κυριακή 8 Νοεμβρίου η παράσταση θα είναι προσβάσιμη σε συνανθρώπους μας με προβλήματα ακοής, με διερμηνεία, ενώ την ίδια μέρα μετά το τέλος της παράστασης θα ακολουθήσει ανοιχτή συζήτηση με το κοινό και τους συντελεστές για το θέμα της παράστασης, η οποία έχει και ακτιβιστική και κοινωνική συνεισφορά. Η παράσταση ήταν μέρος μιας προσπάθειας να κερδίσουν τη δυνατότητα οι άνθρωποι αυτοί να επανακτήσουν την ιθαγένειά τους, γιατί είχαν γεννηθεί Έλληνες. Κάτι που ψηφίστηκε πέρσι και είναι πολύ σημαντικό.
Η Νεφέλη Παπαδερού
-Να πάμε όμως και στις άλλες ασχολίες σας. Εσύ Έλλη έχεις και άλλη παράσταση, καθώς πρωταγωνιστείς στην «Αθανασία» για δεύτερη χρονιά. Ένας διαφορετικός ρόλος, που βασίζεται στην Αγία Αθανασία του Αιγάλεω Περί τίνος πρόκειται;
Ελ. Τρ.: Η Νεφέλη Μαϊστράλη, η συγγραφέας του έργου, εμπνεύσθηκε την ιστορία από την Αγία Αθανασία πράγματι και από κάποιες άλλες ιστορίες της εποχής, όπως το θαυματουργό νερό του Καματέρου. Δεν πάμε όμως να πούμε την ιστορία της Αγίας Αθανασίας. Η συγγραφέας έχει δημιουργήσει μια σύγχρονη, σημερινή ηρωίδα, μια περσόνα, που χρησιμοποιεί τα social media, χρησιμοποιεί τον φόβο και την ανάγκη των ανθρώπων να πιστέψουν σε κάτι. Έτσι τους οδηγεί στην αίρεσή της.
-Αυτή η ανάγκη των ανθρώπων να πιστέψουν σε κάτι, πόσο έντονη είναι σήμερα;
Ελ. Τρ.: Είναι όσο έντονη είναι να ψάξουμε τις ρίζες μας, όπως λέγαμε πριν. Νομίζω ότι είναι κάτι αρχέγονο. Είναι μέσα μας. Όλοι θέλουμε να πιστέψουμε σε κάτι. Ακόμα κι αν είναι το τίποτα, κι αυτό μια πίστη είναι. Υπάρχει αυτή η ανάγκη και πόσο μάλλον όταν τα πράγματα ζορίζουν και έρχεται ο φόβος και ο πόνος. Εκεί είναι που κάποιοι άνθρωποι μπορεί να γίνουν δυστυχώς πιο εύκολα χειραγωγήσιμοι. Η παράσταση παίζεται στο Σύγχρονο Θέατρο κάθε Δευτέρα και Τρίτη στις 9:00.
-Εσύ Κυριακή μετά από αυτή την παράσταση στο Ολύμπια τι θα κάνεις, μια και έχεις μεγάλη δράση και στο Λονδίνο, τόσο σκηνοθετώντας όσο και στην προβολή του ελληνικού πολιτισμού. Θα μείνεις εδώ ή θα ξαναφύγεις;
Κ. Μ.: Η αλήθεια είναι ότι προσπαθούν να με κρατήσουν στην Ελλάδα. Έχω ασχοληθεί πολύ έντονα με την προώθηση του ελληνικού πολιτισμού. Και μέσω της δικής μου εταιρείας Culture in Action, με την οποία έχουμε κάνει διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Αλλά και για δύο χρόνια ήμουν εκπρόσωπος του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού του Ηνωμένου Βασιλείου. Έγιναν δράσεις που ήταν πραγματικά σημαντικές και έτσι όχι μόνο της προώθησης αλλά και της διαλογικής συνύπαρξης των δύο πολιτισμών Ηνωμένου Βασιλείου και Ελλάδας. Και τώρα είμαι μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου και τραστή στην Αγγλοελληνική Ένωση, που είναι η πιο παλιά ένωση φιλίας ανάμεσα στις δύο χώρες.
-Είναι πρόσφορο το έδαφος εκεί για την ανάδειξη του ελληνικού πολιτισμού;
Και βέβαια. Υπάρχει μια πολύ μεγάλη μερίδα του αγγλικού κοινού, που αγαπάει πολύ την Ελλάδα και τον ελληνικό πολιτισμό. Για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα, όπου επίσης έχουμε κάνει δράσεις, συμμετέχουν σημαντικοί άνθρωποι όπως η Βικτώρια Χίσλοπ, Ειδικά στο θέμα αυτό, σε σχετικές δημοσκοπήσεις που βγαίνουν, ένα πάνω από 50% του αγγλικού πληθυσμού θέλει να επιστρέψουν τα γλυπτά του Παρθενώνα στην Ελλάδα.
-Κυριακή που σου αρέσει περισσότερο να ζεις, στο Λονδίνο ή στην Αθήνα;
Κ.Μ.: Η αλήθεια είναι ότι το Λονδίνο το αγαπώ. Κοντεύω έντεκα χρόνια που βρίσκομαι εκεί. Όμως όλα αυτά τα χρόνια ερχόμουν, δεν έκλεισα ποτέ την πόρτα στην Ελλάδα και έκανα και δουλειές. Έχω συμμετάσχει στο «Μαέστρο», στα «Καλύτερα μας χρόνια», κ.ά. Νομίζω ότι άλλα πράγματα δίνει η Ελλάδα και άλλα το Λονδίνο. Το αφήνουμε λοιπόν ανοιχτό και στη ροή της ζωής.
-Εσύ Έλλη πρωταγωνιστείς και στην τηλεοπτική σειρά «Τα φαντάσματα». Πως σου φαίνεται που παίζεις σε κωμωδία;
Ελ. Τρ.: Είναι η καινούργια μου αγάπη. Δεν είχα πολλή σχέση με την κωμωδία ως τώρα. Αν και πάντα ήθελα. Με φαντάζονταν ως τώρα σε πιο δραματικούς ρόλους. Ευτυχώς να είναι καλά ο κύριος Παπαπέτρου που είδε κάτι σε μένα και μου πρότεινε τον ρόλο. Το διασκεδάζω πάρα πολύ. Η κωμωδία σε κάνει να ελαφραίνεις. Έχει σχέση με την παιδικότητα. Βρίσκει χώρο το εσωτερικό μου παιδί και το γλεντάει. Η κωμωδία δίνει ελευθερία στον ηθοποιό. Αλλά θέλει ρυθμό και πειθαρχία. Το δράμα είναι κάτι άλλο. Βέβαια στη ζωή η κωμωδία και το δράμα πάνε δίπλα δίπλα. Έχουμε πολλούς λόγους να κλαίμε, δυστυχώς. Το γέλιο είναι δυσεύρετο στην εποχή μας.
-Κυριακή θα σου άρεσε η τηλεοπτική σκηνοθεσία;
Κ.Μ.: Ναι κάτι σκέφτομαι και ονειρεύομαι. Φλερτάρω πολύ με τη σκηνοθεσία πίσω από την κάμερα. Ελπίζω να το φέρει η ζωή…
