Στην ατζέντα της Συνόδου Κορυφής της ΕΕ πρόκειται να βάλει η Αθήνα το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο, μια συμφωνία που έχει ενοχλήσει τόσο την Ελλάδα, όσο και την Ευρωπαϊκή Ένωση, και θα μπορούσε να επισκιάσει τα ζητήματα της Ουκρανίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Σύμφωνα με το POLITICO, που επικαλείται ανώτερο αξιωματούχο στην Αθήνα, ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα θέσει το ζήτημα κατά την άτυπη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ στο Δουβλίνο.
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η συμφωνία Τουρκίας-Λιβύης που διεκδικεί έναν διάδρομο στην ανατολική Mεσόγειο μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου, θαλάσσιες περιοχές που, σύμφωνα με την Αθήνα, εμπίπτουν στην αποκλειστική οικονομική της ζώνη και στις οποίες η ΕΕ έχει στηρίξει έργα ενέργειας και διασυνδεσιμότητας.
«Η Ελλάδα έχει δηλώσει ρητά… ότι σε περίπτωση οποιασδήποτε κλιμάκωσης, θα ζητήσει κυρώσεις και στήριξη από την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργος Γεραπετρίτης.
Παρά το γεγονός ότι είναι σύμμαχοι στο NATO, η Ελλάδα και η Τουρκία έχουν έξι διαμάχες σχετικά με τα θαλάσσια σύνορα και τις αλληλεπικαλυπτόμενες διεκδικήσεις επί των υφαλοκρηπίδων τους. Η Αθήνα φοβάται ότι η Άγκυρα θα μπορούσε να επικαλεστεί τη συμφωνία με τη Λιβύη για να αμφισβητήσει τις υπεράκτιες έρευνες νότια της Κρήτης και το χρηματοδοτούμενο από την ΕΕ υποθαλάσσιο καλώδιο ηλεκτρικής ενέργειας που συνδέει την Ελλάδα με την Κύπρο, μετατρέποντας και τα δύο έργα σε σημεία ανάφλεξης.
Η Τουρκία υπέγραψε τη συμφωνία το 2019 με την υποστηριζόμενη από τον ΟΗΕ κυβέρνηση της Λιβύης στην Τρίπολη, και αυτή κυρώθηκε ομόφωνα από αντίπαλες αρχές στην ανατολική Λιβύη στις 20 Οκτωβρίου.
Διαβάστε Επίσης
Η ΕΕ αντέδρασε αμέσως. «Αυτή η συμφωνία παραβιάζει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών, δεν συμμορφώνεται με το Δίκαιο της Θάλασσας και είναι άκυρη και ανυπόστατη», ανέφερε κοινή δήλωση στις 20 Οκτωβρίου από τους επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Η Αίγυπτος απέρριψε επίσης το σύμφωνο για τα σύνορα, όπως και το Μπαχρέιν, η Κύπρος (η οποία έχει τις δικές της ξεχωριστές διαφορές με την Τουρκία λόγω της τουρκικής κατοχής του βόρειου τμήματος του νησιού από τη δεκαετία του 1970), το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών κατηγόρησε τις Βρυξέλλες ότι υιοθετούν τις λεγόμενες «μαξιμαλιστικές και παράνομες» θέσεις της Ελλάδας και της Κύπρου που είναι «αποκομμένες από την πραγματικότητα».
«Αναμένουμε να σεβαστούν τη κοινή βούληση της χώρας μας και της Λιβύης», δήλωσε ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τη διάρκεια πρόσφατης συνεδρίασης του υπουργικού Συμβουλίου.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έθιξε το θέμα στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ τον περασμένο μήνα, και η Αθήνα πιέζει τώρα την υπόλοιπη ΕΕ για πιο ισχυρή δράση.
«Δεν υπάρχει προηγούμενο για μια τέτοια διαγώνια οριοθέτηση», είπε στη Νέα Υόρκη, κρατώντας έναν χάρτη για να εικονογραφήσει την ελληνική θέση. «Η γεωγραφία δεν μπορεί να ξαναγραφτεί… και τα κυριαρχικά δικαιώματα δεν μπορούν να διαγραφούν με τη χάραξη αυθαίρετων γραμμών σε έναν χάρτη».
Η οριοθέτηση των υποθαλάσσιων συνόρων αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης τουρκικής πολιτικής προβολής της κυριαρχίας της σε παράκτιες περιοχές. Η Άγκυρα στοχεύει να κωδικοποιήσει αυτό που αποκαλεί δόγμα της Γαλάζιας Πατρίδας έως το τέλος του έτους.
Η μεγάλη δοκιμασία
Η Ελλάδα και η Κύπρος προειδοποιούν ότι οι τουρκικές αξιώσεις θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να μπλοκαριστούν στρατηγικά έργα στην ανατολική Μεσόγειο.
Η τελευταία έκθεση της ΕΕ σχετικά με την καθυστερημένη πορεία ένταξης της Τουρκίας στην ΕΕ αναφέρθηκε συγκεκριμένα στη συνεχιζόμενη παρεμπόδιση από την Άγκυρα μιας ηλεκτρικής διασύνδεσης ύψους 1,9 δισεκατομμυρίων ευρώ μεταξύ Ελλάδας και Κύπρου. Το έργο διακόπηκε το 2024 εν μέσω μιας αντιπαράθεσης μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.
Πριν από τρεις μήνες, η γαλλική εταιρεία Meridiam έγινε ο βασικός μέτοχος του έργου.
Την Τρίτη (10/11), ένα γαλλικό σκάφος απέπλευσε από το Ηράκλειο για να αρχίσει εργασίες για το έργο. Ο Γιώργος Γεραπετρίτης δήλωσε σε κοινοβουλευτική επιτροπή την περασμένη εβδομάδα ότι η Αθήνα προετοιμάζεται για μια τουρκική αντίδραση.
