Αφού πέρασε σε δεύτερη μοίρα με την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν, η διπλωματική προσπάθεια των ΗΠΑ για τον τερματισμό της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία εντείνεται και πάλι, με τις πρώτες συνομιλίες μεταξύ ΗΠΑ, Ουκρανίας και Ρωσίας από τον Φεβρουάριο αυτό το διήμερο στο Αμπου Ντάμπι.
Παραμονές των συνομιλιών, ο Τραμπ δήλωσε στην εκπομπή «60 Minutes» του δικτύου CBS ότι πιστεύει πως «είμαστε πολύ κοντά σε μια συμφωνία» και ότι ο πόλεμος «θα τελειώσει σύντομα». Ωστόσο, οι προσδοκίες για κάποια ουσιαστική εξέλιξη στις διαπραγματεύσεις αυτής της εβδομάδας παραμένουν πολύ χαμηλές. Ακολουθούν πέντε λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό.
1 Το πρώτο εμπόδιο για ουσιαστική πρόοδο είναι η Ρωσία. Αν και η διαπίστωση ότι η Ρωσία θα μπορούσε να τερματίσει τον πόλεμο ανά πάσα στιγμή αποτελεί κοινό τόπο, παραμένει αληθής: ο Πούτιν εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022 και θα μπορούσε να σταματήσει τις εχθροπραξίες -τουλάχιστον- αποδεχόμενος κάτι που το Κίεβο και η Δύση έχουν ζητήσει: μια κατάπαυση του πυρός που θα διατηρούσε τις γραμμές του μετώπου ως έχουν.
Ωστόσο, δεν έχει δείξει καμία πρόθεση να το πράξει, ενώ αναλυτές προειδοποιούν ότι η Μόσχα έχει χρησιμοποιήσει παλαιότερες συνομιλίες για να κερδίσει χρόνο και να διατηρήσει ζωντανές τις ελπίδες για ειρήνη, αρνούμενη παράλληλα να προχωρήσει σε παραχωρήσεις. «Για τη Δύση, οι διαπραγματεύσεις αποτελούν μέσο για τον τερματισμό του πολέμου,·για τον Πούτιν ενδέχεται να αποτελούν μέσο για την επικράτησή του σε αυτόν». Οι δυτικοί αξιωματούχοι οφείλουν να κατανοήσουν «τη διάκριση μεταξύ του να επιθυμεί ο Πούτιν τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων και του να επιθυμεί ο ίδιος να διαπραγματευτεί».
2 Το δεύτερο εμπόδιο είναι το Ντονμπάς. Εξαπολύοντας την πλήρους κλίμακας εισβολή, ο Πούτιν στόχευε στην υποταγή της Ουκρανίας και στην αποδυνάμωση της Δύσης. Σύμφωνα με τους ειδικούς, η επιθυμία του να καταλάβει εδάφη είναι δευτερεύουσας σημασίας σε σχέση με αυτούς τους στόχους. Ωστόσο, στο Αμπου Ντάμπι, ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια για την πρόοδο είναι ένα τμήμα της περιφέρειας του Ντονέτσκ -μέρος του Ντονμπάς- το οποίο οι ρωσικές δυνάμεις απέτυχαν να καταλάβουν, παρά τις εξαιρετικά αιματηρές συγκρούσεις που διαρκούν εδώ και σχεδόν πέντε χρόνια.
Το Κρεμλίνο δηλώνει ότι ο ρωσικός έλεγχος σε ολόκληρο το Ντονμπάς αποτελεί προϋπόθεση για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία -και όχι αντικείμενο διαπραγμάτευσης- και ότι θα συνεχίσει τις προσπάθειες για την κατάληψη του εναπομείναντος τμήματος με τη βία, εάν η διπλωματία δεν το παραδώσει στα χέρια της Μόσχας. Ο Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο είναι πιθανό, δηλώνοντας στο δίκτυο CBS ότι ο πόλεμος θα τελειώσει «με μια κάπως διαφορετική μορφή της Ουκρανίας». Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, ποιο τμήμα της χώρας ίσως χρειαστεί να παραχωρήσει το Κίεβο, ούτε αν εννοούσε ότι ο έλεγχος της Μόσχας θα επισημοποιηθεί -κάτι που το Κίεβο χαρακτηρίζει απαράδεκτο. Η Ρωσία ελέγχει σήμερα περίπου το 19,3% της ουκρανικής επικράτειας, συμπεριλαμβανομένης της χερσονήσου της Κριμαίας, την οποία κατέλαβε το 2014. Οσον αφορά το Ντονμπάς, ο Ουκρανός πρόεδρος, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, έχει δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν πρέπει να παραχωρηθούν στη Ρωσία εδάφη που οι ουκρανικές δυνάμεις κατάφεραν να υπερασπιστούν, και δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι η στάση αυτή πρόκειται να αλλάξει. Ενας επιπλέον λόγος για τον οποίο το Κίεβο επιμένει στη θέση του είναι το γεγονός ότι το τμήμα της περιφέρειας του Ντονέτσκ που παραμένει υπό ουκρανικό έλεγχο αποτελεί μια «ζώνη-φρούριο» με αμυντικές υποδομές, η παραχώρησή του θα καθιστούσε την Ουκρανία πιο ευάλωτη σε μελλοντικές επιθέσεις.
Διαβάστε Επίσης
3 Το τρίτο εμπόδιο είναι οι ουκρανικές επιτυχίες στο πεδίο της μάχης. Η δύναμη των ΗΠΑ να πιέσουν το Κίεβο να κάνει σημαντικές παραχωρήσεις είναι περιορισμένη και η επικείμενη αλλαγή στην Ουάσιγκτον -καθώς και οι επιτυχίες στο πεδίο της μάχης του Κιέβου και στην εκστρατεία των πληγμάτων στη ρωσική ενέργεια και τις στρατιωτικές υποδομές- μπορεί να είναι κίνητρα για την Ουκρανία να αντέξει αυτό που θα μπορούσε να είναι ο σκληρότερος χειμώνας της μέχρι στιγμής.
4 Το τέταρτο εμπόδιο είναι ο χειμώνας. Η Ρωσία επενδύει σε έναν καταστροφικό χειμώνα για τους Ουκρανούς, ενώ θεωρεί ότι οι εκλογές σε Γαλλία και Γερμανία το 2027 θα υπονομεύσουν την ευρωπαϊκή υποστήριξη προς το Κίεβο.
5Το πέμπτο εμπόδιο είναι η σύνθεση της ρωσικής διαπραγματευτικής ομάδας. Η Ρωσία δεν είναι έτοιμη να κάνει παραχωρήσεις, και δεν χρειάζεται να κοιτάξει κανείς πέρα από τις δηλώσεις του Πούτιν και άλλων αξιωματούχων .
Ενα άλλο πιθανό αποδεικτικό στοιχείο, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι η αντιπροσωπεία της Μόσχας στις συνομιλίες καθοδηγείται από τον σύμβουλο του Κρεμλίνου σκληροπυρηνικό Βλαντιμίρ Μεντίνσκι, έναν ιστορικό και πρώην υπουργό Πολιτισμού που έχει μοιραστεί και διαμορφώσει τις απόψεις του Πούτιν για την Ουκρανία, κάτι που ο Πούτιν έχει επανειλημμένα δηλώσει, ότι δεν έχει δικαίωμα στην πλήρη κυριαρχία.
Ο Μεντίνσκι, ο οποίος έχει επαναλάβει τον αναθεωρητισμό του Πούτιν για την ουκρανική ιστορία και άλλα θέματα, αναφέρεται ευρέως ότι έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη συγγραφή ενός άρθρου του Ιουλίου 2021 που, τουλάχιστον εκ των υστέρων, αποκάλυψε τα σχέδια του Πούτιν για την Ουκρανία επτά μήνες πριν από την πλήρους κλίμακας εισβολή.
Ηγήθηκε της αντιπροσωπείας της Μόσχας σε μερικούς από τους προηγούμενους γύρους συνομιλιών με την Ουκρανία τα τελευταία δύο χρόνια, συμπεριλαμβανομένης της πιο πρόσφατης τριμερούς συνάντησης, στη Γενεύη τον Φεβρουάριο, και θεωρήθηκε στο Κίεβο και τη Δύση ως αγωγός για την επανάληψη των απαράδεκτων και ανυπόστατων ρωσικών απαιτήσεων, δείχνοντας μικρή ευελιξία στις συνομιλίες που τερμάτισαν χωρίς πρόοδο προς την ειρήνη.
