«Παρούσα» στην αποναρκοθέτηση του Περσικού Κόλπου η Ελλάδα

Η εξέλιξη αυτή έρχεται να «κουμπώσει» με την αναβάθμιση της διεθνούς θέσης της Ελλάδας πρόσφατα, τόσο με την αποστολή συστοιχίας Patriot στα βορειανατολικά σύνορα της χώρας μας για την κάλυψη του εναέριου χώρου της Βουλγαρίας όσο και με τη μεταστάθμευση δύο ζευγών αεροσκαφών F-16 Viper στην Κύπρο, μαζί με ένα πλοίο του Πολεμικού Ναυτικού, μετά την έναρξη της σύρραξης στον Περσικό Κόλπο. Ερχεται, όμως, να συνδυαστεί και με τις ουκ ολίγες διεθνείς επιχειρήσεις και αποστολές στις οποίες συμμετέχει η Ελλάδα, από την Ερυθρά Θάλασσα και το Κέρας της Αφρικής μέχρι τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη και το Κόσοβο.

Υπό όρους

Η συμμετοχή της Ελλάδας στην επιχείρηση αποναρκοθέτησης των Στενών του Ορμούζ είναι ένα ενδεχόμενο, βέβαια υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις που σε ανύποπτο χρόνο έχει θέσει η ελληνική πλευρά. Εφόσον κάτι τέτοιο συμβεί, θα έρθει σε συνέχεια της συμμετοχής της Ελλάδας στην Επιχείρηση «Ασπίδες», της οποίας αυτό το διάστημα έχει αναλάβει και την εν πλω διοίκηση, πέρα από το ότι η μόνιμη χερσαία έδρα της βρίσκεται στη Λάρισα. Το Πολεμικό Ναυτικό συμμετέχει με μία φρεγάτα η οποία εναλλάσσεται, με τα «Ψαρά» να περιπολούν αυτό το διάστημα στην περιοχή. Η συμμετοχή στις «Ασπίδες» έστειλε το μήνυμα ότι η Ελλάδα «δεν κρύβεται στα δύσκολα» και ότι έχει λόγο και ρόλο στις εξελίξεις στην περιοχή της.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας πρόσφατα στo podcast των «Financial Times» και στον Γκίντεον Ράχμαν, ανέφερε ότι οι «Ασπίδες» θα μπορούσαν να αποτελέσουν ένα επιχειρησιακό μοντέλο. «Ενα από τα θέματα που θα μπορούσαν να συζητηθούν είναι η παράταση και η επέκταση της εντολής της επιχείρησης “Aσπίδες”, ώστε να συμπεριλάβει και μία διαφορετική γεωγραφική περιοχή. Ωστόσο, για να έχει νόημα αυτό, χρειαζόμαστε πρώτα μια λύση μέσω των διαπραγματεύσεων. Θεωρώ ότι δεν είναι ρεαλιστικό να προσδοκούμε ότι οποιοσδήποτε θα στείλει πλοία σε μια γεωγραφική περιοχή που βρίσκεται ακόμα σε κατάσταση σχεδόν στρατιωτικής σύρραξης».

Αλλά και ο Ελληνας υπουργός Εθνικής Αμυνας, Νίκος Δένδιας, έχει αναφερθεί σε συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις (μόνιμη εκεχειρία, διεθνής εντολή, συναίνεση όλων των εμπλεκόμενων πλευρών) είτε για να υπάρξει μια αυτοτελής επιχείρηση για την αποναρκοθέτηση των Στενών του Ορμούζ είτε για να επεκταθεί η εντολή των «Ασπίδων» σε ευρύτερη περιοχή. Βεβαίως, η Ελλάδα έχει κάθε λόγο να αναδείξει τη συμβολή της στη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας όχι για γενικούς και αόριστους λόγους αλλά ως η χώρα με τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον πλανήτη.

Το αν οι «Ασπίδες» θα παραμείνουν στα όρια της εντολής της Ε.Ε. για προστασία της ναυσιπλοΐας από τις επιθέσεις των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα και στον κόλπο του Αντεν ή αν αυτή η εντολή επεκταθεί μέχρι τον κόλπο του Ομάν και τα Στενά του Ορμούζ, μένει να φανεί από τις διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη σε διπλωματικό και αμυντικό επίπεδο. Το μόνο βέβαιο είναι ότι η Ελλάδα θα ζητήσει τη συμμετοχή και άλλων κρατών με πολεμικά πλοία στην ίδια επιχείρηση, η οποία στηρίζεται επί του πεδίου σχεδόν μόνιμα από πλοία μόνο τριών ευρωπαϊκών κρατών (Ελλάδας – Γαλλίας – Ιταλίας), ενώ οι υπόλοιπες χώρες στέλνουν περιστασιακά πλοία, και μάλιστα μικρότερου μεγέθους, αφήνοντας άλλους «να βγάλουν το φίδι από την τρύπα».

Βέβαιο είναι ακόμα ότι η Ελλάδα θα συμμετάσχει με τόσες δυνάμεις και μέσα που δεν θα προκαλέσουν πρόβλημα εθνικής ασφάλειας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, σε μια συγκυρία που η Τουρκία τείνει να επιστρέψει στην πολιτική των προκλήσεων. Υπό αυτό το πρίσμα, θα καθοριστεί και ποια πλοία θα συμμετάσχουν, με το ενδεχόμενο να σταλούν η υπερσύγχρονη φρεγάτα «Κίμων» ή ναρκαλιευτικά να αποκλείεται.

Η μορφή

Μένει να φανεί, επίσης, ποια ακριβώς μορφή θα έχει η επιχείρηση αποναρκοθέτησης στον Περσικό Κόλπο. Αν θα πρόκειται, δηλαδή, για επιχείρηση υπό την εντολή συγκεκριμένου οργανισμού, όπως η Ε.Ε., το ΝΑΤΟ και ο ΟΗΕ, ή αν θα χρειασθεί μία ad hoc συνεργασία τύπου «συμμαχίας των προθύμων» με τη συνεργασία κρατών της Δύσης (μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ, ο Καναδάς, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία κ.ά.) που έχουν ανεπτυγμένες ναρκαλιευτικές δυνατότητες.

Αυτό το οποίο αναμένεται πλέον είναι το πώς θα «αποκρυσταλλωθεί» το ζήτημα του ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ σε τεχνικό επίπεδο, έπειτα και από τις πρώτες σχετικές συζητήσεις που έγιναν στις Βρυξέλλες κατά την πρόσφατη Σύνοδο Κορυφής της Ε.Ε. (18-19 Ιουνίου) με τη συμμετοχή του Κυριάκου Μητσοτάκη και τη Σύνοδο των υπουργών Αμυνας του ΝΑΤΟ με τη συμμετοχή του Νίκου Δένδια.

ΟΙ 9 ΕΠΙ ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ

Σε 13 διεθνείς αποστολές οι Ενοπλες Δυνάμεις

Κάθε ελληνική συμμετοχή σε μια κρίσιμη αποστολή είναι ένα ακόμη βήμα σε μια τεράστια προσπάθεια διεύρυνσης των συμμαχιών της χώρας μας τα τελευταία χρόνια και ανάδειξης του γεωπολιτικού ρόλου της στη διεθνή σκηνή. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η Ελλάδα έχει συμμετάσχει μέχρι σήμερα σε 13 επιχειρήσεις του ΟΗΕ, του ΝΑΤΟ, της Ε.Ε. ή διμερούς συνεργασίας, έναντι μόλις 4 πριν από την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας από τη Νέα Δημοκρατία, το 2019! Οι επιχειρήσεις αυτές είναι (με χρονολογική σειρά κατά την ημερομηνία έναρξής τους):

1 UNIFIL (Λίβανος): Η πιο παλιά ελληνική συμμετοχή, με το Πολεμικό Ναυτικό να συμμετέχει με τη διάθεση πλοίου του στη ναυτική συνιστώσα της UNIFIL στον Λίβανο, από το 2006.

2 NATO στο Κόσοβο (KFOR): Η δεύτερη παλαιότερη συμμετοχή της Ελλάδας σε αποστολή, από τον Ιούνιο του 1999, η οποία έχει ως στόχο τη διατήρηση ασφαλούς και σταθερού περιβάλλοντος στο Κόσοβο, μέσω παρουσίας δυνάμεων ασφαλείας – επιτήρησης. Ανεπισήμως η ελληνική αποστολή αποτελεί και μία επιπλέον εγγύηση ασφαλείας για τον σερβικό πληθυσμό της περιοχής έναντι του φόβου αντιποίνων.

3 EUFOR ALTHEA (Βοσνία-Ερζεγοβίνη): Συμμετοχή στην ευρωπαϊκή αποστολή για την υποστήριξη της ασφάλειας και της σταθερότητας στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, με επιτελική και επιχειρησιακή συνεισφορά (από τον Δεκέμβριο του 2004).

4 EUNAVFOR ATALANTA: Ναυτική επιχείρηση με συμμετοχή του Πολεμικού Ναυτικού της Ελλάδας στην περιοχή του Κέρατος της Αφρικής, με έμφαση στη θαλάσσια ασφάλεια και την υποστήριξη των επιχειρήσεων στην περιοχή κατά της πειρατείας, η οποία είχε εξελιχθεί σε μάστιγα (από το 2010).

5 NATO Mission (Ιράκ): Σκοπός της αποστολής, στην οποία η Ελλάδα συμμετέχει από το 2018 με αξιωματικούς των Ενόπλων Δυνάμεων, είναι η υποστήριξη της ενίσχυσης των ιρακινών δομών ασφαλείας μέσω συμβουλευτικής, εκπαίδευσης και εξειδικευμένης συνδρομής. Προσωρινά το προσωπικό έχει επαναπατριστεί, λόγω της σύρραξης του Ιράν με ΗΠΑ – Ισραήλ.

6 Επιχείρηση IRINI: Ναυτική επιχείρηση της Ε.Ε. στην περιοχή της Λιβύης/Κεντρικής Μεσογείου. Η επιχείρηση ξεκίνησε με ελληνική πρωτοβουλία τον Μάρτιο του 2020 και είχε στόχο να σταματήσει η παράνομη διακίνηση όπλων στη Λιβύη, με τη συμμετοχή και του τουρκικού παράγοντα, που «υποδαύλιζε» την εμφύλια σύγκρουση στη χώρα.

7 IAMD Concept (Σαουδική Αραβία): Συμμετοχή σε αποστολή ολοκληρωμένης αντιαεροπορικής και αντιπυραυλικής άμυνας της Σαουδικής Αραβίας από τον Σεπτέμβριο του 2021. H ελληνική αποστολή απέδειξε τη χρησιμότητά της στην πράξη τον Μάρτιο του 2026, με την κατάρριψη από τη συστοιχία Patriot της χώρας μας δύο βαλλιστικών πυραύλων, οι οποίοι κατευθύνονταν προς τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της περιοχής Γιανμπού.

8 NATO eVA (Βουλγαρία): Σκοπός της αποστολής από τον Οκτώβριο του 2022 είναι η ενίσχυση της αποτρεπτικής και αμυντικής παρουσίας του ΝΑΤΟ στη Βουλγαρία και την Ανατολική Πτέρυγα.

9 EUTM (Σομαλία): Εκπαιδευτική και συμβουλευτική συνδρομή στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αποστολής στη Σομαλία (από τον Μάρτιο του 2023).

10 EUNAVFOR ASPIDES (Ερυθρά Θάλασσα): Μία από τις πιο εμβληματικές και με διεθνές αντίκτυπο επιχειρήσεις της Ε.Ε., με πρωτοβουλία της Ελλάδας, η οποία έχει και τη διοίκηση των επιχειρησιακών δυνάμεων. Στόχος η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα και τον κόλπο του Αντεν μετά τις μαζικές επιθέσεις των προσκείμενων στο Ιράν ανταρτών της Υεμένης Χούθι κατά εμπορικών πλοίων (από τον Φεβρουάριο του 2024).

11 ΕUMAM (Μοζαμβίκη): Συμβουλευτική και επιτελική υποστήριξη από στελέχη των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων στο πλαίσιο της αποστολής της Ε.Ε. στη Μοζαμβίκη (από τον Ιούλιο του 2024).

12 EMCC (Γάζα): Συμμετοχή Ελλήνων μηχανικών των Ενόπλων Δυνάμεων στον συντονισμό και την υλοποίηση της διεθνούς προσπάθειας σταθεροποίησης της Γάζας (από τον Φεβρουάριο του 2026).

13 Υποστήριξη Κύπρου: Σκοπός της αποστολής από τον Μάρτιο του 2026, στο πλαίσιο της διμερούς αμυντικής συνεργασίας, είναι η προστασία από πυραυλικές επιθέσεις και επιθέσεις UAV από το Ιράν, με μία φρεγάτα του Πολεμικού Ναυτικού και μαχητικά αεροσκάφη της Πολεμικής Αεροπορίας της Ελλάδας.