Δύο στους πέντε ανθρώπους παγκοσμίως, εκτέθηκαν σε επικίνδυνα επίπεδα όζοντος στην επιφάνεια της Γης, τα οποία αυξήθηκαν πολύ το πρώτο οκτάμηνο του 2026 εξαιτίας του συνδυασμού της ακραίας ζέστης και της ανθρωπογενούς ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε πολλές περιοχές.
Σύμφωνα με έκθεση που έδωσε στη δημοσιότητα η ευρωπαϊκή υπηρεσία Copernicus, η περιοχή του πλανήτη που επηρεάστηκε περισσότερο από το όζον στο επίπεδο του εδάφους ήταν η Ασία, με εννέα στους δέκα ανθρώπους να εκτίθενται σε επικίνδυνα επίπεδα, λόγω, εν μέρει, της υψηλής πυκνότητας πληθυσμού και των πολλών πηγών εκπομπών προδρόμων ουσιών του όζοντος.
Παράλληλα, οι ανθρωπογενείς και βιογενείς πηγές αυτών των εκπομπών, καθώς και οι καύσωνες και η μεταφορά του όζοντος σε απόσταση δεκάδων χιλιάδων χιλιομέτρων, συνέβαλαν στις υψηλές συγκεντρώσεις όζοντος στο επίπεδο του εδάφους στη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη.
Περισσότερα από τα δύο τρίτα του πληθυσμού της Βόρειας Αμερικής και το ήμισυ του πληθυσμού της Ευρώπης βίωσαν κακά, πολύ κακά ή εξαιρετικά κακά επίπεδα. Αντίθετα, όλοι οι κάτοικοι της Ωκεανίας βίωσαν καλά ή ικανοποιητικά επίπεδα όζοντος, όπως και πάνω από το 81% του πληθυσμού της Νότιας Αμερικής και περισσότερο από το ήμισυ (56%) του πληθυσμού της Αφρικής.
Ορισμένα νέφη καπνού από τις πυρκαγιές στη Βόρεια Αμερική διέσχισαν τον Ατλαντικό και έφτασαν σε περιοχές της Ευρώπης, για να προστεθούν στις τοπικές πηγές λεπτών σωματιδίων (PM2,5), ενός ατμοσφαιρικού ρύπου που έχει συνδεθεί με προβλήματα υγείας. Κατά τη διάρκεια του 2026, εισροές σκόνης από τη Σαχάρα έφτασαν επανειλημμένα στις νότιες περιοχές της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων των Καναρίων Νήσων της Ισπανίας, και διέσχισαν τον Βόρειο Ατλαντικό.
🌫️ Air pollution knows no borders.
In 2026 so far, 40% of global population was exposed to harmful ozone pollution, and wildfire smoke and desert dust affected regional and hemispheric air quality.
🔗 Explore the full story in CAMS #AtmosphereWatch: https://t.co/Gr9rkvx8jC pic.twitter.com/doD4MsH2HX
— Copernicus ECMWF (@CopernicusECMWF) September 30, 2026
Διαβάστε Επίσης
Όζον, ένα πολύπλοκο μόριο
Όταν βρίσκεται στο επίπεδο του εδάφους, το όζον είναι επιβλαβές για την ανθρώπινη υγεία, τα οικοσυστήματα και τις γεωργικές αποδόσεις. Ωστόσο, όταν αυτός ο ατμοσφαιρικός ρύπος βρίσκεται ψηλά πάνω από την επιφάνεια της Γης, στη στρατόσφαιρα, έχει θετική επίδραση, προστατεύοντας τη ζωή από την επιβλαβή υπεριώδη (UV) ακτινοβολία.
Το όζον στο επίπεδο του εδάφους σχηματίζεται όταν πρόδρομοι ρύποι, όπως τα οξείδια του αζώτου και οι πτητικές οργανικές ενώσεις, που προέρχονται από διάφορες πηγές, συμπεριλαμβανομένων των μεταφορών και της βιομηχανίας, αντιδρούν υπό την επίδραση του ηλιακού φωτός σε ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, όπως οι έντονες καύσωνες. Ως εκ τούτου, ο ρύπος αυτός αναδεικνύει μια βασική σύνδεση μεταξύ της ποιότητας του αέρα και του κλίματος.
Επιβαρυντικός παράγοντας για την υγεία
Η ατμοσφαιρική ρύπανση αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους περιβαλλοντικούς κινδύνους για την υγεία στην Ευρώπη, καθώς συνδέεται με καρδιακές παθήσεις, εγκεφαλικά επεισόδια, καρκίνο του πνεύμονα και αναπνευστικές παθήσεις.
Το όζον μπορεί να διεισδύσει βαθιά στο ανθρώπινο αναπνευστικό σύστημα, προκαλώντας βήχα, αίσθηση καψίματος στα μάτια, ως και διακοπή της αναπνοής, χειροτερεύοντας κρίσεις άσθματος ή τα συμπτώματα νόσων του αναπνευστικού.
Η μόλυνση του αέρα είναι «από τους πιο σημαντικούς περιβαλλοντικούς κινδύνους για την ανθρώπινη υγεία», τόνισε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου ο Ίαν Μάρναν του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος (ΕΟΠ), αναφέροντας πως προκαλεί κάπου 180.000 πρόωρους θανάτους σε ετήσια βάση, εκ των οποίων 60.000 αποδιδόμενους στη ρύπανση από όζον.
Το φαινόμενο κάνει ακόμη πιο σοβαρό το ότι «η μόλυνση του αέρα δεν σταματά στα σύνορα», αντίθετα διανύει «χιλιάδες χιλιόμετρα», περνά «ηπείρους και ωκεανούς» και τελικά «επιδεινώνει την ποιότητα του αέρα πολύ μακριά από την πηγή της», επισήμανε η Λοράν Ρουίγ, η διευθύντρια της υπηρεσίας παρακολούθησης της ατμόσφαιρας (CAMS) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
