Ψηλά στο νεφελώδες δάσος του Εθνικού Πάρκου Nyungwe στη Ρουάντα, μια μικρή πηγή αναβλύζει μέσα από το υγρό, σπογγώδες έδαφος. Εκεί, τον περασμένο Φεβρουάριο, ο βιολόγος διατήρησης Στιβ Μπόις και η ομάδα του βρήκαν την πρώτη σαφή ένδειξη ότι ορεινοί τυρφώνες τροφοδοτούν με νερό το σύστημα του Νείλου.
Σύμφωνα με το National Geographic, οι ερευνητές είχαν προβλέψει ότι σε μεγάλο υψόμετρο θα υπήρχαν τυρφώνες, δηλαδή στρώματα συσσωρευμένης φυτικής ύλης που συγκρατούν μεγάλες ποσότητες νερού. Η αποστολή επιβεβαίωσε την παρουσία τους στο Nyungwe. Οι τυρφώνες απορροφούν νερό κατά τη διάρκεια των υγρών μηνών και το απελευθερώνουν σταδιακά, επιτρέποντας στους ποταμούς να συνεχίζουν να ρέουν ακόμη και μετά το τέλος των βροχών. Ο Μπόις και οι συνεργάτες του εξετάζουν εδώ και χρόνια την ιδέα ότι, σε αντίθεση με άλλες ηπείρους όπου οι λεγόμενοι «πύργοι νερού» είναι κυρίως χιόνια και παγετώνες, στην Αφρική σημαντικό μέρος αυτού του ρόλου μπορεί να παίζουν οι ορεινοί τυρφώνες.
Η αποστολή στις πηγές του Νείλου
Το Wilderness Project, που ίδρυσε ο Μπόις, πραγματοποιεί σειρά αποστολών για τη χαρτογράφηση μεγάλων ποτάμιων συστημάτων της Αφρικής, μεταξύ αυτών του Οκαβάνγκο, του Ζαμβέζη, του Κονγκό και του Νείλου. Οι ομάδες κινούνται με τα πόδια και με κανό, συλλέγοντας στοιχεία για την ποιότητα του νερού και τη βιοποικιλότητα, ενώ καταγράφουν το τοπίο με εναέριες φωτογραφίες και εικόνες 360 μοιρών. Στη Ρουάντα, η φετινή αποστολή στις κεφαλές του Νείλου διήρκεσε 25 ημέρες και συμμετείχαν 16 άτομα. Η ομάδα διένυσε περισσότερα από 400 μίλια και πραγματοποίησε μετρήσεις σε 103 διαφορετικά σημεία, ενώ μαζί της βρισκόταν και συνεργείο του BBC.
Η «λάθος» πηγή
Κατά τη διάρκεια της αποστολής, η ομάδα έφτασε και σε σημείο μέσα στο Nyungwe όπου πινακίδα αναφέρει ότι εκεί βρίσκεται «η πιο μακρινή πηγή του Νείλου». Η πινακίδα είχε τοποθετηθεί πριν από περίπου 20 χρόνια, μετά από αποστολή Βρετανών και Νεοζηλανδών εξερευνητών το 2006. Οι νέες μετρήσεις, όμως, έδειξαν ότι το νερό που αναβλύζει στο συγκεκριμένο σημείο ρέει προς τα νότια και δυτικά, καταλήγοντας στη λίμνη Κίβου και τελικά στο σύστημα του ποταμού Κονγκό, όχι στον Νείλο. Η ομάδα ταξίδεψε στη συνέχεια αρκετά χιλιόμετρα μακρύτερα, σε ένα ρυάκι που τροφοδοτείται από πηγή και είχε καταγραφεί ήδη από το 1898 από τον Γερμανό εξερευνητή Ρίχαρντ Καντ. Το συγκεκριμένο σημείο θεωρείται γενικά η πιο απομακρυσμένη πηγή του Νείλου και εκεί οι ερευνητές επιβεβαίωσαν την παρουσία τύρφης.
Από ένα μικρό ρυάκι στη λίμνη Βικτόρια
Το ορεινό ρυάκι ενώνεται με άλλα μικρότερα ρεύματα και σχηματίζει τον ποταμό Nyabarongo. Στη συνέχεια ο Nyabarongo συναντά τον Ruvubu και σχηματίζουν τον Kagera, τον μεγαλύτερο ποταμό που τροφοδοτεί τη λίμνη Βικτόρια. Από τη λίμνη Βικτόρια αρχίζει ο κυρίως Νείλος. Κατά μήκος της διαδρομής, οι ερευνητές εντόπισαν ιδιαίτερα πλούσια άγρια ζωή στους βάλτους με πάπυρο, μεταξύ άλλων πιθήκους, ιπποπόταμους και μεγάλους κροκόδειλους. Ένα από τα ζώα που κατέγραψαν εκτιμήθηκε ότι είχε μήκος περίπου 5,5 μέτρα. Η ομάδα έχει επίσης καταγράψει στο Εθνικό Πάρκο Ruvubu του Μπουρούντι έναν νέο πληθυσμό κόκκινων κολοβών, μιας από τις πλέον απειλούμενες ομάδες πιθήκων στην Αφρική. Η ερευνήτρια του Wilderness Project Σαμπίν Χένρι δήλωσε στο National Geographic ότι η ομάδα δεν είχε βρει προηγούμενη γραπτή αναφορά για τον συγκεκριμένο πληθυσμό.
Είναι τελικά ο Νείλος ο μεγαλύτερος ποταμός του κόσμου;
Η ομάδα επιχειρεί παράλληλα να επανυπολογίσει το συνολικό μήκος του Νείλου. Ο Μπόις ανέφερε ότι η προκαταρκτική χαρτογράφηση της ομάδας δείχνει πως ο Νείλος μπορεί να είναι τουλάχιστον 25 μίλια, περίπου 40 χιλιόμετρα, μακρύτερος από τον Αμαζόνιο. Τόνισε, ωστόσο, ότι το εύρημα είναι ακόμη προσωρινό και ότι η διαφορά είναι μικρή, επομένως χρειάζονται πρόσθετες μετρήσεις και αντίστοιχη επανεξέταση του Αμαζονίου.
