Κερατάς δεν είναι αυτός που νομίζετε …

Σε αυτό, ο πολυσχιδής Ψελλός αφού ασχολείται με την ετυμολογία της λέξης “κερατάς” αναζητώντας τη συσχέτιση που μπορεί να έχει το κέρατο του ζωικού βασιλείου με την ερωτική απιστία των ανθρώπων, καταλήγει πως η λέξη αυτή δεν έχει σχέση με την ίδια την απιστία, αλλά με τον τρόπο που αντιμετωπίζει αυτή το …θύμα.

Ο Μιχαήλ Ψελλός ανάμεσα στο σημαντικό συγγραφικό του έργο, μας άφησε και μια απρόβλεπτη πραγματεία για την ετυμολογία της λέξης “κερατάς”…

Αρχικά, ο Ψελλός καταγράφει την ιδιαιτερότητα του χαρακτηρισμού “κερατάς”, αφού όπως αναφέρει σε μετάφραση του φιλόλογου Χ. Χατζάκου :“Η απιστία δεν προκαλεί το φύτρωμα κεράτων εις τους κροτάφους αυτών των οποίων η σύζυγος μοιχάται, ούτε αυτοί εξ επίτηδες τοποθετούν εις τους εαυτούς των κέρατα δεν ντουμπιούνται (χτυπιούνται δια κεράτων) μεταξύ των δεν χτυπούν τας κεφαλάς τους ο ένας με τον άλλον, δεν κρεμούν κέρατα από το μέτωπον, ούτε καμμίαν άλλη μορφή των κεράτων φανερά παρουσιάζουν”.

Εικονογράφηση του 1682 της έμμετρης κωμωδίας του Μολιέρου : “Σγαναρέλος ή ο κατά φαντασίαν κερατάς”…

Στη συνέχεια, ο βυζαντινός λόγιος διαχωρίζει τους απατημένους συζύγους σε δύο κατηγορίες: στους αγρίους και τους βολικούς εστιάζοντας περισσότερο στους δεύτερους :“ Άλλοι δε είναι υπομονετικοί και ήμεροι συγχρόνως, και κλείνουν τον τράχηλον εις τον ζυγόν της συμφοράς και μήτε προς την γυναίκα δείχνουν δυσαρέσκειαν, μήτε εις τον συμμεριστήν του ιδίου σώματος διάκεινται με θυμόν ή δυσφορίαν, αλλά και τους χαιρετίζουν και ευχάριστα συνομιλούν και συντρώγουν μετ’ αυτών από κοινή τράπεζαν ( τρώνε μαζί ψωμί κι αλάτι)”.

Γελοιογραφία του Μεσοπολέμου δείχνει πως το άνοιγμα μιας ντουλάπας μπορεί να χαλάσει την οικογενειακή γαλήνη….

Τέλος, ο Ψελλός κάνει την αντιστοίχηση της ανθρώπινης συμπεριφοράς στην απιστία με αυτή των ζώων, όπου οδηγείται σε κάποιες διαπιστώσεις :“Διότι, από τα άλογα ζώα, όσα μεν δεν έχουν κέρατα είναι οργίλα και ζηλότυπα σχετικώς με τα ερωτικά ζητήματα. Π.χ ο λέων αν ιδή την θήλειαν να μοιχεύεται την σπαράσσει δια τον ονύχων, εις τας παρδάλεις δε όταν κάνουν σχέσεις με άλλους άρρενας, οι άρρενες τας φονεύουν. Και γενικώς ολόκληρο το μη κεροσφόρον γένος των ζώων είναι πάρα πολύ ζηλότυπον σχετικώς με την σύζυγον”.

Το 1928 ο κορυφαίος σκιτσογράφος Ηλίας Κουμετάκης κυκλοφορεί μια σειρά καρτ ποστάλ με θεματολογία την απιστία και τις συνέπειες της στα αντρικά κεφάλια…

Αντίθετα τα ζώα με κέρατα : “… σχεδόν όλα ανεξαιρέτως υπομένουν το πάθος ευκολότατα, δηλαδή όσα μηκάζουν (ως αι αίγες), όσα βελάζουν (όπως τα πρόβατα), και όσα μουγκανίζουν (ως οι βόες) και δεν παρουσιάζεται τίποτα το οργίλον ή το μνησίκακον εις αυτά ένεκα της φοβερατάτης αυτής διαφθοράς των συζύγων, αλλά ζώντας σύμφωνα με τους νόμους του Πλάτωνος παραδέχονται την κοινογαμίαν. Από αυτό λοιπόν εκείνος ο οποίος δεν παρουσιάζει ζηλοτυπίαν σχετικώς με την ιδικήν του σύζυγον, ούτε κατ’ άλλον τρόπον αγανακτεί για το πράγμα, τον ονόμασε ο νομοθέτης κερατά”…