Πολλά είναι τα στυγερά εγκλήματα που έρχονται στο φως τα τελευταία χρόνια με ολοένα αυξανόμενο ρυθμό. Σημείο αναφοράς αποτελεί η χρονική περίοδο της καραντίνας, όπως δηλώνει στο E.T Magazine του Eleftherostypos.gr ο Κοινωνιολόγος – Εγκληματολόγος κ. Ευάγγελος Χαϊνάς.

Ερωτηθείς για το πρόσφατο περιστατικό στις Σέρρες, ο κ. Χαϊνάς στάθηκε στους παράγοντες που έχουν προκαλέσει την έξαρση του φαινομένου. «Το φαινόμενο της έξαρσης της βίας και της παραβατικότητας ανηλίκων που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια –και με αφορμή το πρόσφατο περιστατικό στις Σέρρες– αποτελεί αντικείμενο διεπιστημονικής μελέτης (ψυχολογία, κοινωνιολογία, εγκληματολογία, παιδαγωγική). Η βία και παραβατικότητα ανηλίκων συνιστά ένα από τα πλέον ανησυχητικά κοινωνικά φαινόμενα των τελευταίων δεκαετιών στην Ελλάδα και διεθνώς, καθώς εμφανίζεται με αυξημένη ένταση, συχνότητα και επικινδυνότητα. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν περιστατικά στα οποία ανήλικοι προβαίνουν σε βαριές σωματικές βλάβες ή ανθρωποκτονικές ενέργειες, συχνά με τη χρήση μαχαιριών ή άλλων αντικειμένων που λειτουργούν ως όπλα. Τα περιστατικά αυτά αναδεικνύουν την ανάγκη επιστημονικής ερμηνείας πέρα από απλουστευτικές ή ηθικολογικές προσεγγίσεις» ανέφερε αρχικά κα συμπλήρωσε «Η επιστημονική προσέγγιση δείχνει ότι δεν υπάρχει μία και μοναδική αιτία, αλλά μια συσσώρευση και αλληλεπίδραση παραγόντων σε ατομικό, οικογενειακό και κοινωνικό επίπεδο.

Συγκεκριμένα και σε ονομαστική αναφορά χωρίς ανάλυση οι παράγοντες είναι οι ακόλουθοι:

–Ψυχοαναπτυξιακοί παράγοντες της εφηβείας.

-Οικογενειακοί και συναισθηματικοί παράγοντες.

-Σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον.

-Πολιτισμικοί και κοινωνικοί παράγοντες.

Αναμφισβήτητα, η αυξανόμενη χρήση μαχαιριών ή πρόχειρων αντικειμένων που μετατρέπονται σε όπλα δεν υποδηλώνει μόνο εγκληματική πρόθεση, αλλά την κλιμάκωση της επιθετικότητας, την αδυναμία λεκτικής ή συναισθηματικής διαχείρισης συγκρούσεων και την εσωτερίκευση της ιδέας ότι η βία αποτελεί «αποδεκτό» μέσο επίλυσης διαφορών. Επιστημονικά, αυτό ερμηνεύεται ως αποτυχία κοινωνικής και συναισθηματικής εκπαίδευσης, όχι απλώς ως παραβατικότητα. Συμπερασματικά, η βίαιη έξαρση της ανήλικης παραβατικότητας είναι ένα σύνθετο κοινωνικό σύμπτωμα και αντανάκλαση βαθύτερων ρωγμών στον τρόπο που μεγαλώνουν, κοινωνικοποιούνται και υποστηρίζονται οι νέοι.».

Τα ποσοστά που έχουν παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια, όσον αφορά το συγκεκριμένο φαινόμενο, αυξάνονται παγκοσμίως. Ο κ. Χαϊνάς παραθέτει μερικά στατιστικά στοιχεία που κυριολεκτικά προκαλούν τρόμο…

«Είναι κοινός τόπος ότι ο όρος «βία ανηλίκων» καλύπτει ένα φάσμα συμπεριφορών και πράξεων που περιλαμβάνει από συνηθισμένους καυγάδες και επιθετικότητα στα σχολεία (bullying), μέχρι πιο σοβαρές πράξεις παραβατικότητας, συμμοριών και σωματικής βίας.» τόνισε και εν συνεχεία παρέθεσε τους αριθμούς.

«Σε πολλές χώρες, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, τα τελευταία χρόνια καταγράφεται ανησυχητική αύξηση στη βίαιη συμπεριφορά μεταξύ ανηλίκων:

• Στην Ελλάδα, τα στοιχεία από επίσημες αστυνομικές και δημοσιογραφικές πηγές δείχνουν ότι από το 2023 έως το 2025 παρατηρήθηκε αύξηση κατά περίπου 40% στα περιστατικά βίας με εμπλοκή ανηλίκων.
• Μόνο στο πρώτο τετράμηνο του 2025, περισσότεροι από 3.000 ανήλικοι συνελήφθησαν για παραβατικές συμπεριφορές σε διάφορες πόλεις της χώρας.
• Ετησίως καταγράφονται περίπου 10.000–11.000 κρούσματα βίαιης συμπεριφοράς ή παραβατικότητας ανηλίκων σε όλη την Ελλάδα.

Βία ανηλίκων: Τα στατιστικά από τις επίσημες έρευνες δείχνουν ότι:

• Περίπου το 26% των παιδιών που εμπλέκονται σε παραβατική συμπεριφορά ξεκινούν την συμπεριφορά αυτή από 8 έως 14 ετών, αν και η πλειοψηφία των ενεργών παραβατών είναι άνω των 15 ετών.
• Υπάρχει επίσης αύξηση της συμμετοχής κοριτσιών σε βίαιες συμπεριφορές ή συμμορίες, όχι μόνο αγοριών.

• Κάθε χρόνο περίπου 2.000 παιδιά εισάγονται στα νοσοκομεία λόγω βίαιων επεισοδίων ή τραυματισμών σχετιζόμενων με βία στα σχολεία και στους δημόσιους χώρους.

• Η βία δεν είναι μόνο φυσική: συγκρούσεις, συμμορίες, ψηφιακός εκφοβισμός (cyberbullying) και σεξουαλική εκμετάλλευση αποτελούν μέρος του σύγχρονου φαινομένου.

Η έρευνα και οι πρακτικές υποδεικνύουν ότι η αντιμετώπιση της βίας ανηλίκων πρέπει να είναι πολυεπίπεδη: πρόληψη, υποστήριξη, κοινωνικές και πολιτικές πρακτικές. Σε κάθε περίπτωση η αντιμετώπιση της βίας ανηλίκων δεν αφορά μόνο την τιμωρία αλλά την κατανόηση των αιτίων και τη δημιουργία υποστηρικτικού περιβάλλοντος για κάθε παιδί και έφηβο. Εν κατακλείδι, η αντιμετώπισή της απαιτεί πρόληψη από την παιδική ηλικία, ενίσχυση της ψυχικής υγείας στα σχολεία, εκπαίδευση στη διαχείριση συναισθημάτων και συγκρούσεων και συνεργασία οικογένειας – σχολείου – πολιτείας.»

Μιλώντας για τα περιστατικά που τον έχουν συγκλονίσει ο κ. Χαϊνάς στάθηκε ιδιαίτερα σε αυτό της Πετρούπολης. «Αναντίρρητα, στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετά περιστατικά βίας ανηλίκων που προκάλεσαν αίσθηση στα μέσα ενημέρωσης και την κοινή γνώμη. Ένα από τα περιστατικά που έχει προκαλέσει αίσθηση είναι ο ξυλοδαρμός ανήλικης στην Πετρούπολη. Πιο αναλυτικά, δημοσιεύθηκε ένα βίντεο με μια μαθήτρια περικυκλωμένη και ξυλοκοπούμενη από συνομήλικες. Κάποιοι απλώς παρακολουθούσαν ή/και βιντεοσκοπούσαν το γεγονός χωρίς να παρέμβουν. Πρέπει να καταγραφεί η κοινή ανησυχία για την άνοδο της βίας στα σχολεία και στα social media. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, έχει επισημανθεί και μια αύξηση της διαδικτυακής βίας και παρενόχλησης μεταξύ εφήβων — όχι μόνο στη φυσική αλλά και στη ψηφιακή ζωή τους.» ανέφερε συγκεκριμένα ενώ έδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στους λόγους που αυτά τα περιστατικά προκαλούν την αίσθηση της κοινής γνώμης «Αυτά τα περιστατικά προκαλούν την αίσθηση της κοινής γνώμης για τους παρακάτω λόγους:

–Ορατότητα στα social media: Βίντεο και εικόνες κυκλοφόρησαν ευρέως, κάνοντας το θέμα πιο φανερό στην κοινωνία.

–Καθημερινότητα: Πλέον συμβαίνουν σε δημόσιους χώρους ή ακόμα και σε σχολεία, όχι κρυφά.

–Ανησυχία για την κοινωνία: Πολίτες και ειδικοί βλέπουν αύξηση της βίας, όχι μόνο ως μεμονωμένα περιστατικά αλλά ως τάση.

–Συζήτηση για λύσεις: Τα περιστατικά αυτά πυροδοτούν δημόσιο διάλογο για πρόληψη, εκπαίδευση και ενίσχυση των μέτρων προστασίας ανηλίκων.».

Τέλος ο γνωστός εγκληματολόγος αναφέρθηκε και στο γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια αυξάνεται ο βαθμός βιαιότητας των εγκλημάτων. Όπως υποστήριξε «Η αύξηση των ανθρωποκτονιών και των περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας που κατέληξαν σε θανάτους γυναικών, τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά την πανδημία, οφείλεται σ’ έναν συνδυασμό κοινωνικών, ψυχολογικών, πολιτισμικών, τεχνολογικών και οικονομικών παραγόντων. Είναι γεγονός ότι η καραντίνα ενίσχυσε τη χρόνια συνύπαρξη σε δυσλειτουργικά οικογενειακά περιβάλλοντα, περιορίζοντας ταυτόχρονα τις διεξόδους εκτόνωσης και τα δίκτυα κοινωνικής υποστήριξης. Καθοριστικοί παράγοντες όπως η παρατεταμένη ανασφάλεια, το άγχος, η οικονομική πίεση και η αύξηση ψυχικών διαταραχών επιδείνωσαν ήδη υπάρχουσες βίαιες, επιθετικές και αντικοινωνικές συμπεριφορές. Παράλληλα, η πατριαρχική κουλτούρα, η ανάγκη ελέγχου και η αδυναμία διαχείρισης συναισθημάτων οδηγούν ορισμένα άτομα σε ακραία βία. Η απουσία έγκαιρης παρέμβασης των επίσημων θεσμών και της πολιτείας επιτείνουν το φαινόμενο.» καταλήγοντας μάλιστα στους τρόπους αντιμετώπισης του φαινομένου. «Για την αντιμετώπιση του φαινομένου κρίνεται επιτακτική η ανάγκη της ενίσχυσης των κοινωνικών υπηρεσιών σε Δήμους, Περιφέρειες και άλλους δημόσιους φορείς, την έγκαιρη ανίχνευση κινδύνου, τη συστηματική ψυχολογική υποστήριξη θυμάτων και δραστών, καθώς και την εκπαίδευση στην ισότητα, τη συναισθηματική ρύθμιση και τη μη βίαιη επίλυση συγκρούσεων.».

Το βιογραφικό του Ευάγγελου Χαϊνά

Ο κ. Ευάγγελος Ι. Χαϊνάς είναι Κοινωνιολόγος, κάτοχος Μεταπτυχιακών Διπλωμάτων Ειδίκευσης στην Εγκληματολογία, την Εκπαίδευση Ενηλίκων, στις Επιστήμες της Αγωγής και την Εφαρμοσμένη Γεωγραφία και Διαχείριση του Χώρου. Επίσης, είναι Υπ. Διδάκτωρ Εγκληματολογίας, Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών, Σύμβουλος Ασφάλειας, Πιστοποιημένος Εκπαιδευτής Προσωπικού Ιδιωτικής Ασφάλειας (ΚΕ.ΜΕ.Α.) και Εκπαιδευτής Ενηλίκων ευρύτερα (Ε.Ο.Π.Π.ΕΠ.). Διαθέτει δεκαπενταετή επαγγελματική εμπειρία στους τομείς της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της έρευνας και της συμβουλευτικής. Έχει πλούσια διδακτική εμπειρία, που ανέρχεται στις 12.000 ώρες σε όλες τις δομές εκπαίδευσης (σχολεία δεύτερης ευκαιρίας, σχολές γονέων, δημόσια και ιδιωτικά ΙΕΚ, Κέντρα Διά Βίου Μάθησης, Τ.Ε.Ι. Δυτικής Ελλάδας, Σχολή Αξιωματικών της Ελληνικής Αστυνομίας, Πυροσβεστική Ακαδημία, Σχολή Εθνικής Ασφάλειας, Ακαδημία Εμπορικού Ναυτικού Κύμης κ.λπ.).

Ειδικότερα, τα τελευταία έξι χρόνια διδάσκει Προσωπικό Ιδιωτικής Ασφάλειας σε Κέντρα Επαγγελματικής Κατάρτισης καταγράφοντας τουλάχιστον 5.000 ώρες διδασκαλίας. Είναι εκπαιδευτής σε εξειδικευμένα σεμινάρια όπως: Ασφάλεια Πλοίων και Λιμενικών Εγκαταστάσεων (ISPS Code), Υπεύθυνος Ασφαλείας Λιμενικών Εγκαταστάσεων (YAΛΕ), Εκπαίδευση Αρχιφυλάκων-Εποπτών και Υπευθύνων Ασφάλειας, Ασφάλεια Τουριστικών Μονάδων, Ασφάλεια Αθλητικών Εγκαταστάσεων, Γλώσσα Σώματος και Ασφάλεια, Εγκληματολογία και Ιδιωτική Ασφάλεια, Ασφάλεια Κρίσιμων Υποδομών, Ασφάλεια Κέντρων Κράτησης Μεταναστών και Προσφύγων, Ασφάλεια Εμπορικών Κέντρων και Πολυκαταστημάτων, Διαχείριση Κρίσεων κ.λπ.

Έχει συμμετάσχει ως εισηγητής  με ανακοινώσεις (πάνω από 50) σε επιστημονικά συνέδρια και εκδηλώσεις εν γένει και έχει πλούσιο συγγραφικό έργο (συμμετοχές ως επιμελητής και συγγραφέας σε 5 βιβλία και 15 επιστημονικά άρθρα) στα επιστημονικά πεδία της εγκληματολογίας, της ιδιωτικής ασφάλειας, της κοινωνιολογίας, της εκπαίδευσης ενηλίκων και της επαγγελματικής συμβουλευτικής. Τέλος, έχει παρακολουθήσει πλήθος επιμορφωτικών σεμιναρίων και ειδικών εκπαιδεύσεων στον τομέα της ασφάλειας, της εγκληματολογίας, της συμβουλευτικής, της εκπαίδευσης ενηλίκων και ευρύτερα.