Νέα εποχή για την προστασία των δασών: Το ΑΠΘ αναπτύσσει εθνικό δορυφορικό σύστημα παρακολούθησης

Η καινοτόμος εφαρμογή δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου SAT4FOREST – Forest Monitoring Service, με συντονιστή το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Το έργο ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και ολοκληρώνεται τον Ιούνιο του 2026, εντασσόμενο στην εθνική πρωτοβουλία για την ανάπτυξη του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων, με τη συμβολή του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA).

Επιστημονικός υπεύθυνος του έργου είναι ο διευθυντής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης του ΑΠΘ και καθηγητής του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος, Ιωάννης Γήτας.

Ένα «μάτι» από το Διάστημα για τα ελληνικά δάση

Στο πλαίσιο του SAT4FOREST αναπτύχθηκαν δύο βασικές υπηρεσίες: η χαρτογράφηση των τύπων δασών και της δασικής καύσιμης ύλης, καθώς και η παρακολούθηση των δασικών οικοσυστημάτων και των περιοχών του δικτύου Natura 2000.

Για την υλοποίηση του συστήματος αξιοποιούνται πολυφασματικά, υπερφασματικά και δορυφορικά δεδομένα ραντάρ (SAR) υψηλής χωρικής και χρονικής ανάλυσης. Μέσω αυτών παράγονται χάρτες δασικών ειδών, καύσιμης ύλης και βιοποικιλότητας, ενώ παράλληλα εντοπίζονται κίνδυνοι και πιέσεις που επηρεάζουν τα δασικά οικοσυστήματα και τις προστατευόμενες περιοχές.

Τα αποτελέσματα του έργου αναμένεται να συμβάλουν ουσιαστικά στην κατανόηση της κατάστασης των φυσικών πόρων, στην εκτίμηση περιβαλλοντικών κινδύνων και στον σχεδιασμό αποτελεσματικότερων πολιτικών για τη διαχείριση και προστασία των δασών.

Τα δεδομένα και τα προϊόντα του συστήματος θα αξιοποιούνται από την Κεντρική Δασική Υπηρεσία, τις Διευθύνσεις Δασών και τα Δασαρχεία της χώρας, τα Υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, καθώς και από πανεπιστήμια, ερευνητικά ιδρύματα και δημόσιους ή ιδιωτικούς φορείς που αναπτύσσουν εφαρμογές, όπως χάρτες κινδύνου ή μοντέλα προσομοίωσης εξάπλωσης πυρκαγιών.

Η αξιοποίηση των δορυφορικών δεδομένων επιτρέπει τη γρήγορη και οικονομικά αποδοτική παρακολούθηση του συνόλου της ελληνικής επικράτειας, με δυνατότητα επικαιροποίησης των πληροφοριών τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο ή και συχνότερα, όταν αυτό απαιτείται. Παρότι οι επιτόπιες μετρήσεις εξακολουθούν να είναι απαραίτητες για την ανάπτυξη και επαλήθευση των επιστημονικών μοντέλων, η νέα υπηρεσία αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο για την υποστήριξη της λήψης αποφάσεων στη διαχείριση των ελληνικών δασών.