Η ανώτατη εκπαίδευση δεν είναι απλώς κοινωνική πολιτική. Είναι εργαλείο ήπιας ισχύος, διπλωματίας, οικονομικής ανάπτυξης και γεωπολιτικής τοποθέτησης. Χώρες που επένδυσαν στρατηγικά στην προσέλκυση διεθνών πανεπιστημίων και φοιτητών μετατράπηκαν σε περιφερειακούς κόμβους γνώσης και καινοτομίας. Δημιούργησαν οικοσυστήματα που προσελκύουν κεφάλαια, ανθρώπινο δυναμικό και επιρροή. Και εδώ τίθεται το κρίσιμο ερώτημα: πού βρίσκεται η Ελλάδα σε αυτή τη σκακιέρα;

Η συζήτηση για την ιδιωτική τριτοβάθμια εκπαίδευση άνοιξε με μεγάλες προσδοκίες. Η γεωγραφική μας θέση, στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Βαλκανίων, Ανατολικής Μεσογείου και Μέσης Ανατολής, θα μπορούσε να μας επιτρέψει να εξελιχθούμε σε εκπαιδευτικό κέντρο της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Με σταθερό ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο, πολιτισμικό κεφάλαιο και ανθρώπινο δυναμικό υψηλής ποιότητας, η χώρα είχε – και έχει – συγκριτικά πλεονεκτήματα.

Ωστόσο, μέχρι στιγμής, τα αποτελέσματα δεν ανταποκρίνονται στις αρχικές προσδοκίες. Αντί για την είσοδο μεγάλων διεθνών πανεπιστημιακών «παικτών», βλέπουμε κυρίως τα ήδη υπάρχοντα κολέγια να επιδιώκουν αδειοδότηση στο νέο πλαίσιο. Η αγορά αναδιαρθρώνεται εσωτερικά, αλλά δεν διεθνοποιείται ουσιαστικά. Η Ελλάδα δεν εντάσσεται δυναμικά στον παγκόσμιο εκπαιδευτικό χάρτη, απλώς αναδιανέμει το υπάρχον τοπίο.

Αυτό δεν είναι απλώς ένα θεσμικό ή επιχειρηματικό ζήτημα. Είναι ζήτημα στρατηγικής. Διότι, την ώρα που η γεωπολιτική ρευστότητα αυξάνει τη σημασία των «ασφαλών» και σταθερών εκπαιδευτικών προορισμών, η χώρα μας δεν αξιοποιεί το παράθυρο ευκαιρίας. Φοιτητές από τα κράτη της ΝΑ Ευρώπης αναζητούν ποιοτικές, διεθνώς αναγνωρισμένες σπουδές σε περιβάλλον με σταθερότητα και ευρωπαϊκή προοπτική. Θα μπορούσαν να βλέπουν την Ελλάδα ως φυσική επιλογή.

Για να συμβεί, όμως, αυτό δεν αρκεί μια τυπική εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Απαιτείται ξεκάθαρο θεσμικό πλαίσιο, σταθερότητα κανόνων, φορολογικά και επενδυτικά κίνητρα, αλλά κυρίως πολιτική βούληση να αντιμετωπιστεί η ανώτατη εκπαίδευση, δημόσια και ιδιωτική, ως εθνικό αναπτυξιακό εργαλείο. Η προσέλκυση ενός ή δύο πανεπιστημίων διεθνούς κύρους δεν είναι συμβολική κίνηση. Είναι μήνυμα ότι η χώρα επιδιώκει ρόλο και όχι απλώς συμμετοχή.

Η ιδιωτική τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν είναι πανάκεια. Μπορεί όμως να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης εθνικής στρατηγικής που θα τοποθετήσει τη χώρα στον πυρήνα της εκπαιδευτικής και γεωπολιτικής δυναμικής της περιοχής. Το ερώτημα δεν είναι αν αλλάζει ο κόσμος, αλλά αν θα αλλάξουμε κι εμείς μαζί του…