«Αίολος Κεντέρης»: Τέλος για το σύμβολο μιας εποχής

Παιδιά απομακρυνόταν από τη θάλασσα, κάτοικοι από τις ακτές, καρέκλες σηκώνοντας στα τραπέζια πάνω στα καφενεία λόγω του υψηλού κυματισμού που έφερνε μαζί του.  Το «Αίολος Κεντέρης» δεν ήταν απλώς ένα πλοίο. Ήταν το σύμβολο μιας εποχής που πίστεψε ότι οι αποστάσεις μπορούν να μικρύνουν και τα νησιά να έρθουν πιο κοντά στην ηπειρωτική Ελλάδα. Το πλοίο ναυπηγήθηκε το 2000 στο γαλλικό ναυπηγείο Alsthom Leroux Naval S.A. και πήρε το όνομά του από τον μυθικό θεό των ανέμων Αίολο, αλλά και από τον χρυσό Ολυμπιονίκη Κώστα Κεντέρη, τον άνθρωπο που εκείνη την εποχή ενσάρκωνε την ταχύτητα, την υπέρβαση και την επιτυχία. Όταν δρομολογήθηκε από τη NEL Lines, αποτέλεσε το στολίδι των ελληνικών θαλασσών και ένα από τα πιο φιλόδοξα εγχειρήματα στην ιστορία της ελληνικής ακτοπλοΐας. Μαζί με τα αδελφά πλοία «Αίολος Κεντέρης 2» και «Αίολος Κεντέρης 3», εγκαινίασε μια νέα εποχή στις θαλάσσιες μεταφορές. Από το 2001 ξεκίνησε τα δρομολόγιά του στη γραμμή Πειραιάς – Χίος – Λέσβος, προσεγγίζοντας και τα λιμάνια της Ικαρίας και της Σάμου.

Συνεταιριστικές εταιρείες νησιωτών

Η ιστορία του «Αίολος Κεντέρης» είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με εκείνη της NEL Lines, μιας εταιρείας που γεννήθηκε μέσα από το όραμα των ίδιων των νησιωτών. Η Ναυτιλιακή Εταιρεία Λέσβου ιδρύθηκε το 1972, σε μια εποχή που οι κάτοικοι των ελληνικών νησιών αναζητούσαν τρόπους να εξασφαλίσουν σταθερή και αξιόπιστη σύνδεση με την ηπειρωτική Ελλάδα. Ακολουθώντας το παράδειγμα της ΑΝΕΚ, εκατοντάδες κάτοικοι της Λέσβου συμμετείχαν στη δημιουργία μιας εταιρείας λαϊκής βάσης, αποδεικνύοντας ότι η ακτοπλοΐα δεν ήταν μόνο μια επιχειρηματική δραστηριότητα, αλλά και μια υπόθεση τοπικής ανάπτυξης και κοινωνικής συνοχής. Το πρώτο πλοίο της, το «Σαπφώ», έφθασε από την Αγγλία το 1973 και σηματοδότησε μια νέα εποχή για τις θαλάσσιες συγκοινωνίες του Βορείου Αιγαίου.

Οι αριθμοί εντυπωσίαζαν. Το πλοίο μπορούσε να μεταφέρει έως 1.742 επιβάτες και 442 οχήματα, ενώ ανέπτυσσε ταχύτητα έως και 40 κόμβων. Για τους επιβάτες του, η εμπειρία του ταξιδιού ήταν πρωτόγνωρη. Διέθετε οικονομική και διακεκριμένη θέση, σαλόνια με κυλικεία, 127 δορυφορικές τηλεοράσεις, ακουστικά με μουσική στα καθίσματα, ανελκυστήρες, κυλιόμενες σκάλες, ρεσεψιόν, χώρο φύλαξης τιμαλφών και ειδικές υποδομές για άτομα με αναπηρία. Την ίδια περίοδο, πλοία που εξυπηρετούσαν την ίδια γραμμή έκαναν 12, 14 και 18 ώρες να προσεγγίσουν τα νησιά, ο Αίολος εκμηδένιζε τις αποστάσεις.

Ωστόσο, η μεγάλη του αρετή αποδείχθηκε και η μεγαλύτερη αδυναμία του. Τα ισχυρά απόνερα που δημιουργούσε προκαλούσαν ζημιές στις ακτές και συχνά επικίνδυνες καταστάσεις για λουόμενους και μικρά σκάφη. Στις παραλίες της Χαλκιδικής και του Αιγαίου η προειδοποίηση είχε γίνει σχεδόν σύνθημα: «Βγείτε από τη θάλασσα, έρχεται το Κεντέρης».

Μετά από καταγγελίες και παράπονα, αποφασίστηκε το πλοίο να διέρχεται σε απόσταση δέκα μιλίων από τις παραλίες και με μειωμένη ταχύτητα. Την ίδια στιγμή, τα προβλήματα με τους κινητήρες κατασκευής Pielstick, παρά τις προσπάθειες αποκατάστασης, συνέχισαν να επιβαρύνουν τη λειτουργία του και να αυξάνουν το κόστος εκμετάλλευσής του. Το 2006 μεταφέρθηκε στη γραμμή Πειραιάς – Πάρος – Νάξος – Σαντορίνη, όμως η πορεία του προς την έξοδο είχε ήδη ξεκινήσει. Το 2007 πωλήθηκε στην Pictor Shipping SA έναντι 85 εκατομμυρίων δολαρίων, μετονομάστηκε σε «Red Sea I» και δρομολογήθηκε στη γραμμή Σαφάγκα – Τζέντα, συνδέοντας την Αίγυπτο με τη Σαουδική Αραβία.

Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, η NEL Lines εξελίχθηκε σε έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής ακτοπλοΐας, μεταφέροντας εκατομμύρια επιβάτες και συνδέοντας τη Λέσβο, τη Χίο, τη Σάμο και δεκάδες ακόμη νησιά με τον Πειραιά και τη Θεσσαλονίκη. Η είσοδος του «Αίολος Κεντέρης» στον στόλο της αποτέλεσε την κορύφωση της φιλοδοξίας της εταιρείας να πρωταγωνιστήσει σε μια νέα εποχή ταχύτητας και τεχνολογικής καινοτομίας. Ωστόσο, οι οικονομικές δυσκολίες, ο έντονος ανταγωνισμός και η γενικότερη κρίση της ελληνικής οικονομίας οδήγησαν σταδιακά τη NEL στην κατάρρευση. Το 2015 η εταιρεία έβαλε οριστικό τέλος σε μια πορεία άνω των τεσσάρων δεκαετιών, αφήνοντας πίσω της μια σημαντική παρακαταθήκη στην ιστορία της ελληνικής ακτοπλοΐας και στις μνήμες των νησιωτών που ταύτισαν το όνομά της με την ίδια την έννοια της θαλάσσιας συγκοινωνίας. Η δεύτερη ζωή του « Αίολος» δεν κράτησε πολύ. Από το 2011 έως το 2016 παρέμεινε παροπλισμένο στα Σελήνια Σαλαμίνας, πριν επιχειρηθεί μία ακόμη επανεκκίνησή του στην Ιταλία, στη γραμμή Αουγκούστα – Βαλέτα της Μάλτας.

Οι εργασίες ανακαίνισης καθυστέρησαν, τα χρέη ύψους πέντε εκατομμυρίων ευρώ οδήγησαν στην κατάσχεσή του και το άλλοτε καμάρι της ελληνικής ακτοπλοΐας έμεινε για χρόνια ημιβυθισμένο, διαλυμένο, στο λιμάνι της Αουγκούστα.  Το τελευταίο του ταξίδι ήταν σιωπηλό. Χωρίς επιβάτες, χωρίς τις σειρήνες της αναχώρησης και χωρίς τον ενθουσιασμό των πρώτων χρόνων, το «Αίολος Κεντέρης» ρυμουλκήθηκε προς τα διαλυτήρια της Αλιάγας, στα παράλια της Σμύρνης, κλείνοντας οριστικά ένα από τα πιο ιδιαίτερα κεφάλαια της σύγχρονης ελληνικής ναυτιλιακής ιστορίας.