Οι πρόσφατες διεθνείς εξελίξεις -πόλεμος στην Ουκρανία, η ένταση γύρω από το Ιράν, οι ανταγωνισμοί στη Μέση Ανατολή, η άνοδος της Κίνας και η αναζωπύρωση της αντιπαράθεσης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων- συνθέτουν ένα πολύπλοκο γεωπολιτικό τοπίο, όπου το βασικό ερώτημα δεν είναι μόνο αν οι συγκρούσεις αυτές συνδέονται μεταξύ τους, αλλά αν αποτελούν εκφράσεις μιας βαθύτερης αναδιαμόρφωσης της παγκόσμιας τάξης. Ο πάντα επίκαιρος Θουκυδίδης υποστήριζε ότι από τον φόβο, το συμφέρον και την επιδίωξη της ισχύος γεννιούνται οι πόλεμοι.
Η Ουκρανία αποτελεί το σημαντικότερο ευρωπαϊκό μέτωπο της εποχής μας. Για τη Ρωσία, ο πόλεμος συνδέεται με ζητήματα ασφάλειας, γεωστρατηγικού ελέγχου και αποτροπής της περαιτέρω διεύρυνσης του ΝΑΤΟ. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους περισσότερους Ευρωπαίους συμμάχους τους, η υποστήριξη προς την Ουκρανία συνδέεται με την υπεράσπιση της κρατικής κυριαρχίας και της ευρωπαϊκής ασφάλειας, αλλά και τον στρατηγικό έλεγχο ενέργειας στην περιοχή. Στη Μέση Ανατολή, το Ιράν επιδιώκει να ενισχύσει την περιφερειακή του επιρροή μέσω διπλωματικών, στρατιωτικών και πολιτικών συμμαχιών, κάτι που δεν θέλουν το Ισραήλ και οι ΗΠΑ.
Δημοσθένης Δαββέτας Καθηγητής Φιλοσοφίας της Τέχνης, ποιητής, εικαστικός, γεωπολιτιστικός αναλυτής
Η συνεργασία Ρωσίας και Ιράν έχει ενισχυθεί σε θέματα αμυντικής τεχνολογίας και στρατηγικού συντονισμού. Αν και Ρωσία και Ιράν δεν αποτελούν ένα ενιαίο μπλοκ και κάθε χώρα διατηρεί τις δικές της προτεραιότητες και επιδιώξεις, εντούτοις η σύγκλιση συμφερόντων απέναντι στη δυτική επιρροή δημιουργεί μια σχέση που επηρεάζει τις ισορροπίες τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Μέση Ανατολή. Ο Νικολό Μακιαβέλι είχε επισημάνει ότι η πολιτική δεν καθορίζεται μόνο από τις ηθικές αρχές, αλλά και από την ανάγκη διατήρησης της ισχύος, κάτι που ισχύει και στη σύγχρονη εποχή. Ο Καρλ φον Κλαούζεβιτς χαρακτήρισε τον πόλεμο ως συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα. Σήμερα ο πόλεμος περνά από νέες μορφές, όπως οι οικονομικές κυρώσεις, ο έλεγχος της ενέργειας, οι κυβερνοεπιθέσεις, οι τεχνολογικές εξαρτήσεις και ο πληροφοριακός πόλεμος.
Το ερώτημα που τίθεται σήμερα είναι αν ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι συγκρούσεις γύρω από το Ιράν θα μετατραπούν σε ένα ενιαίο μέτωπο. Υπάρχουν σαφείς στρατηγικές διασυνδέσεις μεταξύ των δύο περιοχών, καθώς οι ίδιες μεγάλες δυνάμεις εμπλέκονται, άμεσα ή έμμεσα. Ωστόσο, ακόμα δεν μπορούμε να πούμε ότι επίκειται μια συγχώνευση των δύο συγκρούσεων σε έναν ενιαίο παγκόσμιο πόλεμο. Μάλλον μπαίνουμε σε μια εποχή διαρκών περιφερειακών κρίσεων, οι οποίες αλληλοεπηρεάζονται. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται στην Ευρώπη επηρεάζουν τη Μέση Ανατολή, ενώ οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή επηρεάζουν την παγκόσμια οικονομία, την ενέργεια, τις μεταναστευτικές ροές και τις διεθνείς συμμαχίες.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση πρέπει να διατηρήσει την ασφάλειά της, να προστατεύσει την οικονομική της ανταγωνιστικότητα και ταυτόχρονα να αποφύγει την άμεση εμπλοκή σε μια γενικευμένη στρατιωτική αντιπαράθεση. Γιατί αλλιώς θα επηρεαστούν και η Ευρώπη και η γενική αρχιτεκτονική της διεθνούς ασφάλειας.
