Ο ίδιος σημείωσε ότι στο επίκεντρο της συζήτησης ήταν η εφαρμογή μηχανισμών αποκλιμάκωσης στον Λίβανο και επιβολής της κατάπαυσης του πυρός.
Η αντιπροσωπεία του Ιράν αποχώρησε από τον χώρο των διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ στο Μπούργκενστοκ, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τα σχόλια που έκανε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο Tasnim.
Ο επικεφαλής των διαπραγματευτών και πρόεδρος του κοινοβουλίου του Ιράν, Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, κάλεσε τις ΗΠΑ «να μετρούν τα λόγια τους», χωρίς να κατονομάσει τον Τραμπ. «Θα ήταν προτιμότερο να ζυγίζουν τα λόγια τους. Οι ένοπλες δυνάμεις μας είναι έτοιμες να απαντήσουν» ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.
Σύμφωνα με την κρατική ραδιοτηλεοπτική υπηρεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν (IRIB), κατά τη διάρκεια του πρώτου γύρου των συνομιλιών δεν πραγματοποιήθηκαν διαπραγματεύσεις σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Νωρίτερα, ο Τζέι Ντι Βανς χαρακτήρισε «ιστορικές» τις διαπραγματεύσεις που ξεκίνησαν σήμερα στην Ελβετία με το Ιράν για την οριστικοποίηση του πρωτοκόλλου συμφωνίας για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στην Μέση Ανατολή.
«Πρόκειται για μία ιστορική συνάντηση (…) Αυτό που ο πρόεδρος ζήτησε να κάνουμε είναι να γυρίσουμε μια νέα σελίδα για να μεταμορφώσουμε την σχέση μας με τον ιρανικό λαό και να τείνουμε το χέρι στους Ιρανούς για να τους πούμε ότι αν οι ηγέτες τους είναι έτοιμοι να απαρνηθούν το ρόλο τους ως παράγοντα αποσταθεροποίησης της περιοχής, αν είναι έτοιμοι να εγκαταλείψουν μονίμως κάθε φιλοδοξία για απόκτηση του πυρηνικού όπλου, τότε οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι έτοιμες να μεταμορφώσουν ριζικά την σχέση τους με την χώρα αυτή», δήλωσε ο Τζέι Ντι Βανς κατά την έναρξη των συνομιλιών ανάμεσα στις δύο χώρες και τους μεσολαβητές του Κατάρ και του Πακιστάν στο Μπούργκενστοκ των ελβετικών Αλπεων.
Δήλωσε ότι «σημαντική πρόοδος καταγράφηκε τις τελευταίες ώρες». «Αναμένω ότι θα σημειώσουμε περισσότερη πρόοδο τις επόμενες ώρες».
Νωρίτερα, ο Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε ότι το Ιραν θα χτυπηθεί σκληρά, αν δεν περιορίσει την δράση της Χεσμπολάχ στον Λίβανο.. «Το Ιράν πρέπει να εμποδίσει αμέσως τους υψηλά αμειβόμενους “ανιπροσώπους” (σ.σ. Ζεζμπολάχ) του στο Λίβανο να προκαλούν αναταραχές. Αν δεν το κάνει, θα χτυπήσουμε το Ιράν πολύ σκληρά και πάλι, όπως κάναμε την περασμένη εβδομάδα, μόνο που αυτή τη φορά θα είναι ακόμα πιο σκληρό!!! Πρόεδρος Ντόναλντ Τζ. Τραμπ.
ΗΠΑ – ΙΡΑΝ: Μνημόνιο γεμάτο με κενά και ερωτηματικά
Το μνημόνιο συνεννόησης που ανακοινώθηκε από τις ΗΠΑ και το Ιράν στις 14 Ιουνίου αποτελεί μια θετική, αν και προκαταρκτική και επισφαλή, εξέλιξη. Περίπου τρεισήμισι μήνες μετά την επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου κι έπειτα από εβδομάδες διαπραγματεύσεων κατά τη διάρκεια μιας εκεχειρίας που συχνά φαινόταν ανάξια του ονόματός της, το μνημόνιο αποτελεί ένα ευπρόσδεκτο βήμα προς τον τερματισμό ενός άστοχου πολέμου που προκάλεσε τεράστιες ζημιές σε όλη τη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής, καθώς και προς τον καθορισμό παραμέτρων για περαιτέρω διπλωματία. Ο πόλεμος, που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν χωρίς να προσφέρουν καμία αξιόπιστη νομική δικαιολογία και εν μέσω φαινομενικά παραγωγικών διαπραγματεύσεων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, τελειώνει τώρα εξίσου παράξενα.
Δύο σκοποί
Ωστόσο, βάσει προκαταρκτικών αναφορών, το μνημόνιο που συνήφθη από την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη με τη βοήθεια μεσολαβητών -περιλαμβανομένων του Πακιστάν, του Κατάρ, της Αιγύπτου, της Τουρκίας, της Σαουδικής Αραβίας και του Ομάν- θα εξυπηρετήσει δύο άμεσους σκοπούς. Θα επεκτείνει και θα θέσει ένα κατώτατο όριο στην ασταθή εκεχειρία που τέθηκε σε ισχύ στις 8 Απριλίου.
Αυτή η συμφωνία κατέπνιξε σημαντικές εχθροπραξίες, αλλά άφησε περιθώρια για σημαντικές στρατιωτικές ανταλλαγές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, ιρανικά πυρά εναντίον αραβικών κρατών του Κόλπου, μια έξαρση μεταξύ Ιράν και Ισραήλ με επίκεντρο τον Λίβανο και το φάσμα μιας ακόμη πιο επικίνδυνης κλιμάκωσης. Ισως το πιο σημαντικό, άφησε επίσης τη θαλάσσια κυκλοφορία μέσω του Στενού του Ορμούζ σε μεγάλο βαθμό σταματημένη, λόγω των ιρανικών επιθέσεων σε πλοία και ενός επακόλουθου αμερικανικού δικτύου που στόχευε σε πλοία τα οποία συνδέονται με το Ιράν, αναστατώνοντας την παγκόσμια οικονομία και ανεβάζοντας τις τιμές της ενέργειας και των τροφίμων.
Η άρση αυτών των αντιπαραθετικών αποκλεισμών και η αποκατάσταση του εμπορίου μέσω της πλωτής οδού υποτίθεται ότι είναι το πρώτο αποτέλεσμα της συμφωνίας, παράλληλα με τα βήματα για τη μείωση των εντάσεων μεταξύ των ΗΠΑ, του Ιράν και των αντίστοιχων εταίρων τους. Το μνημόνιο θα δώσει στους διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν 60 ημέρες για να εργαστούν για μια πιο λεπτομερή συμφωνία, κάτι που τους διέφυγε σε πολλούς γύρους πριν από τον δωδεκαήμερο πόλεμο τον Ιούνιο του 2025 και ξανά πριν από τον πόλεμο που μπορεί κανείς να ελπίζει ότι μόλις τελείωσε.
Τα βασικά ζητήματα είναι γνωστά: Πώς θα επαναληφθούν οι διεθνείς επιθεωρήσεις των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Τι θα γίνει με το σχάσιμο υλικό που παρήχθη πριν από τον Ιούνιο του 2025; Ποια όρια θα πρέπει να ισχύουν για ένα πρόγραμμα που πλησιάζει τώρα ένα έτος αδιαφάνειας σε βασικές τοποθεσίες; Ποιο βαθμό οικονομικής ανακούφισης θα λάβει το Ιράν σε αντάλλαγμα;
Το γεγονός ότι η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη κατάφεραν να συμφωνήσουν σε μια τέτοια ακολουθία -μια αρχική απόδειξη της ιδέας σχετικά με την αντίστοιχη προθυμία τους να τιμήσουν μια συμφωνία, ακολουθούμενη από μια επιστροφή στις συνομιλίες για τα πιο επίμονα σημεία διαφωνίας- δεν είναι μικρό επίτευγμα. Υπογραμμίζει ότι οι δύο αντίπαλοι έμαθαν τουλάχιστον ένα σημαντικό μάθημα από τη σύγκρουση και τις αποτυχίες των πρόσφατων συνομιλιών: ο αποκλεισμός και ο αντι-αποκλεισμός που έλαβαν χώρα στο Ορμούζ και στον Κόλπο αποδείχθηκαν δίκοπο μαχαίρι, που επέτρεψε σε κάθε μέρος να βλάψει το άλλο, αλλά διασφάλισε ότι και οι δύο θα βλάπτονταν σε αντάλλαγμα.
Το μνημόνιο θα περιορίσει αυτές τις τακτικές κι έτσι αντιπροσωπεύει ένα βήμα μακριά από τη δυναμική της ήττας-ήττας. Θα επιτρέψει επίσης τόσο στις ΗΠΑ όσο και στο Ιράν να διεκδικήσουν ένα μέτρο νίκης: η Ουάσιγκτον πιθανότατα θα επιμείνει στο μνημόνιο να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ για ανεμπόδιστη κυκλοφορία, επιστρέφοντας στο προπολεμικό status quo, ενώ το Ιράν θα ισχυριστεί ότι διατηρεί τον έλεγχο μιας πλωτής οδού που μπορεί να κλείσει κατά βούληση. Εν ολίγοις, η συμφωνία αναγνωρίζει έμμεσα ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν ήταν σε θέση να καταφέρει ένα νοκ-άουτ πλήγμα, αλλά ότι και οι δύο έχουν επαρκή ικανότητα να επιβάλουν σημαντικό κόστος στην άλλη.
ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΙΣ
Οι λεπτομέρειες και η πρώιμη δοκιμασία
Η κρίση ως προς τη βιωσιμότητα του ίδιου του μνημονίου θα πρέπει να είναι επιφυλακτική εωσότου υπάρξουν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενό του, ήτοι: Πώς αντιμετωπίζει το χάσμα μεταξύ της επιθυμίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν να αναβάλει τις πυρηνικές διαβουλεύσεις και της ανάγκης του Λευκού Οίκου να έχει βασικές παραμέτρους δεσμευμένες στο χαρτί, εάν και σε ποιο βαθμό παρέχει άμεση οικονομική ανακούφιση για το Ιράν, εάν αντιμετωπίζει τις λεπτομέρειες διαχείρισης των Στενών του Ορμούζ και, φυσικά, εάν και οι δύο πλευρές έχουν την ίδια ερμηνεία των παραπάνω.
Ενα συγκεκριμένο ζήτημα -η σύνδεση με την παρουσία του Ισραήλ στον Λίβανο και τις μάχες εκεί μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της Χεζμπολάχ- έθεσε τη συμφωνία σε ένα πρώιμο στάδιο δοκιμασίας. Κατά την προετοιμασία για το μνημόνιο και την ίδια ημέρα που αυτό ανακοινώθηκε, υπήρξαν άφθονα προειδοποιητικά σημάδια. Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι η συμφωνία απαιτεί την παύση των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο. Η ισραηλινή κυβέρνηση φαίνεται να θέλει ελευθερία κινήσεων. Και οι ΗΠΑ έχουν παρέμβει δυναμικά για να σταματήσουν οι εχθροπραξίες από το να εξελιχθούν σε χιονοστιβάδα. Προφανώς, η προχθεσινή συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ για κατάπαυση του πυρός κάτι δείχνει επ’ αυτού.

