Τελευταίως, γίνεται πολλή συζήτηση για το τέλος του φιλελευθερισμού και την ανάδυση της εποχής των τυράννων. Ο πολιτικός όρος «φιλελευθερισμός» αναφέρεται στις πολιτικές ελευθερίες, στη συνταγματική κυβέρνηση, στο ελεύθερο εμπόριο κ.ο.κ. Στο παρελθόν, σήμαινε κάτι διαφορετικό.
Ο φιλελευθερισμός -«liberalism»- προέρχεται από τη λατινική λέξη «liber» (ελεύθερος). Το όνομα libertas κουβαλά όλη την γκάμα των λέξεων που σχετίζονται με την ιδέα της «ελευθερίας».
Ομως, το επίθετο liberalis αναφερόταν στην κατάσταση του ανθρώπου με την πλήρη έννοια της λέξης, που δεν ήταν σκλάβος. Ο σκλάβος ήταν ένα μη άτομο, χωρίς δικαιώματα οποιουδήποτε είδους, αλλά μορφωμένο, ευγενικό, μεγαλόψυχο, γαλαντόμο.
Ο Κικέρων αντιλαμβανόταν την ιδέα με όρους «beneficentia», ότι προσφέρει οφέλη, και προειδοποιούσε ότι η τοιαύτη «καλοσύνη» δεν πρέπει να ξεπερνά τις δυνατότητές μας ούτε και να ενοχλεί κανέναν, αλλά να είναι ανάλογη με την αξία του παραλήπτη και να υπόκειται στην κρίση και την ώριμη θεώρηση «σύμφωνα με τις αρχές της κοινωνίας και της συναδελφικότητας που έχουν δημιουργηθεί μεταξύ των ανδρών».
Ο Σενέκας, διδάσκαλος του αυτοκράτορα Νέρωνα, συνέταξε ολόκληρο σύγγραμμα επί του θέματος. Η προσφορά ευεργετημάτων είναι ο κύριος δεσμός της ανθρώπινης κοινωνίας.
Γιατί, κατ’ αρχάς, αν αποσύρει κανείς την πρακτική αυτή, κανένα σπίτι ή πόλη δεν μπορεί να σταθεί… Το ότι ζούμε με ασφάλεια είναι επειδή βοηθούμε ο ένας τον άλλο με ανταλλαγή των καλών υπηρεσιών.
Είναι μόνο μέσω της ανταλλαγής των ευεργετημάτων που η ζωή καθίσταται εν τινι μέτρω θωρακισμένη και ενδυναμωμένη κατά απρόβλεπτων καταστροφών.
Οταν, όμως, φθάσουμε στη γενική διανομή της γενναιοδωρίας της κεντρικής κυβέρνησης, ο Σενέκας επιχειρηματολόγησε ότι αυτό ήταν ακόμη «μια πράξη που του επέβαλε την υποχρέωση να απαντήσει».
Τέτοια «liberalitas» από το πολιτικό κέντρο φαίνεται ότι εξομαλύνει το ιδιαίτερο ατομικό συμφέρον και στηρίζει μια κουλτούρα αμοιβαίας εξάρτησης, κατέστη δε μια αρχή που χρησιμοποιείται τακτικά ως οδηγός για καλή διακυβέρνηση.
Ο Σενέκας προτίμησε να αυτοκτονήσει, έκοψε τις φλέβες του μέσα στο μπάνιο, παρά να παραβιάσει τις αρχές του και να υποταχθεί στις απαιτήσεις του Νέρωνα.
Για αυτόν τον λόγο έμεινε στην Ιστορία ως άνθρωπος αρχών, σε αντίθεση με τον Νέρωνα, που έμεινε στην Ιστορία ως ο εμπρηστής της Ρώμης και ως ο χειρότερος αυτοκράτορας.
