Δύο ημέρες πριν η Μαργαρίτα Παπανδρέου φύγει από τη ζωή, πλήρης ημερών στα 103 χρόνια της, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ δημοσίευε την ετήσια έκθεση για το Χάσμα των Φύλων.
Με τον ρυθμό που προχωρούν οι αλλαγές στον πλανήτη θα χρειαστούν ακόμα 120 χρόνια για την επίτευξη της ισότητας μεταξύ αντρών και γυναικών. Ναι, όπως το διαβάσατε. Ενας ολόκληρος αιώνας και επιπλέον 20 χρόνια, αν βέβαια ενδιάμεσα δεν γίνει κάτι δραματικά χειρότερο που να απομακρύνει και άλλο εκείνο το σημείο του ορίζοντα που πρέπει να δούμε για να πετύχουμε το αυτονόητο: να αντιμετωπίζονται ως ίσοι στην πραγματική ζωή και όχι στη θεωρία άντρες και γυναίκες.
Φανταστείτε όμως πόσο μεγαλύτερο θα ήταν το αντίστοιχο χάσμα τη δεκαετία του ’80, τότε που πέρασε η μεγάλη μεταρρύθμιση του Οικογενειακού Δικαίου στην Ελλάδα. Μια μεταρρύθμιση που γνώρισε σφοδρές αντιδράσεις, αλλά τελικά πέρασε. Πίσω από εκείνη την ιστορική για την Ελλάδα τομή δεν ήταν μόνο μια κυβέρνηση (ΠΑΣΟΚ), ήταν μια ομάδα αντρών και γυναικών από όλα τα κοινωνικά και οικονομικά στρώματα. Αλλά όλοι λένε πως αν ανάμεσα σε αυτούς δεν βρισκόταν η Μαργαρίτα Παπανδρέου, ίσως η αλλαγή του Οικογενειακού Δικαίου να μην είχε ολοκληρωθεί.
Για τις νεότερες γενιές μπορεί να ακούγεται εξωφρενικό, αλλά μέχρι το 1983 οι γυναίκες για να παντρευτούν ήταν υποχρεωμένες να έχουν προίκα, ενώ ο νόμος δεν προέβλεπε τη δυνατότητα συναινετικού διαζυγίου. Επίσης όλα τα επίσημα έγγραφα αναγνώριζαν ως «αρχηγό» της οικογένειας τον άντρα, ενώ οι γυναίκες έπαιρναν υποχρεωτικά μετά τον γάμο το επώνυμο του συζύγου τους. Εννοείται πως στα μεγάλα ταμπού της εποχής ήταν και ο πολιτικός γάμος. Εσπασε και αυτό.
Η δεύτερη σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου, η Αμερικανίδα Μάργκαρετ που έγινε Μαργαρίτα για να νιώθουν πιο οικεία την παρουσία της οι Ελληνες, συνέβαλε τα μέγιστα για να προχωρήσουν αυτές οι αλλαγές. Δεν ήταν μόνο η επιρροή που ασκούσε στον Ανδρέα Παπανδρέου, ήταν και η προσωπική της δράση μέσα από την Ενωση Γυναικών Ελλάδας, που έδωσε δύναμη σε μια γενιά γυναικών να διεκδικήσει τα δικαιώματά της.
Ενα μεγάλο μέρος της δράσης της έμεινε στη σκιά της σχέσης της με τον Ανδρέα Παπανδρέου, με το πολύκροτο διαζύγιο και τον ακόμα πιο πολύκροτο τρίτο γάμο του με την Δήμητρα Λιάνη0Παπανδρέου και φυσικά από την τεταμένη πολιτική ατμόσφαιρα της εποχής. Αναμενόμενο έως έναν βαθμό για μια γυναίκα που υπήρξε νύφη, σύζυγος και μητέρα πρωθυπουργών. Ομως, τελικά αυτό που άφησε ως προσωπική σφραγίδα της ήταν αυτό που άξιζε να μείνει.
