Η στένωση των καρωτίδων αρτηριών αποτελεί μια ύπουλη και συχνά ασυμπτωματική αγγειακή πάθηση, κατά την οποία αθηρωματικές πλάκες μειώνουν τη ροή αίματος προς τον εγκέφαλο. Οι καρωτίδες είναι οι βασικές αρτηρίες που τροφοδοτούν τον εγκέφαλο με οξυγόνο και θρεπτικά συστατικά. Οταν, όμως, αυτές στενέψουν, τότε αυξάνεται δραματικά ο κίνδυνος ισχαιμικού εγκεφαλικού επεισοδίου. Στατιστικά η στένωση των καρωτίδων αποτελεί την πρώτη αιτία εγκεφαλικών επεισοδίων. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι σε μεγάλο ποσοστό ασθενών η πάθηση δεν προκαλεί συμπτώματα μέχρι να εκδηλωθεί ένα παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο (mini-stroke) ή ένα πλήρες εγκεφαλικό.
Γράφει ο Γεώργιος Ελευθερίου
Γιατί προκαλεί εγκεφαλικό
Οι αθηρωματικές πλάκες:
- περιορίζουν τη ροή αίματος προς τον εγκέφαλο.
- αποκολλώνται, δημιουργώντας εμβολή που φράσσει εγκεφαλικά αγγεία.
- Η στροβιλώδης ροή αίματος μπορεί να σχηματίσει θρόμβους που μπορούν να προκαλέσουν ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο.
Μάλιστα, εάν η στένωση είναι άνω του 50-60%, τότε μπορεί να είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, ειδικά σε ασθενείς με συνοδά νοσήματα.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Η στένωση καρωτίδων αφορά κυρίως άτομα:
- άνω των 60 ετών
- με υπέρταση
- με σακχαρώδη διαβήτη
- με υπερχοληστερολαιμία
- καπνιστές
- με ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου
- με προηγούμενο εγκεφαλικό ή παροδικό ισχαιμικό επεισόδιο
Σημαντικό: Οι άνδρες εμφανίζουν τη νόσο συχνότερα, αλλά οι γυναίκες έχουν συχνά βαρύτερες επιπλοκές.
Υπάρχουν συμπτώματα;
Στις περισσότερες περιπτώσεις, όχι. Οταν εμφανιστούν, μπορεί να περιλαμβάνουν:
- παροδική αδυναμία ή μούδιασμα άκρων
- δυσκολία στην ομιλία
- απώλεια όρασης από το ένα μάτι
- αιφνίδιο ίλιγγο
Ακόμη και αν τα συμπτώματα υποχωρήσουν, χρήζουν άμεσου ιατρικού ελέγχου και θεραπείας.
Διάγνωση και θεραπεία
Η διάγνωση είναι απλή, ανώδυνη και αξιόπιστη:
- Triplex καρωτίδων (υπερηχογράφημα) – εξέταση εκλογής
- Αξονική ή μαγνητική αγγειογραφία, όπου απαιτείται
- Ενδαρτηριακή Ψηφιακή Αγγειογραφία
- Κλινική εκτίμηση από εξειδικευμένο αγγειοχειρουργό
Η προληπτική εξέταση μπορεί να προλάβει ένα εγκεφαλικό πριν συμβεί.
Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται και εξαρτάται από το ποσοστό στένωσης, την ύπαρξη συμπτωμάτων και τη γενική κατάσταση του ασθενούς
Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές
Συντηρητική αγωγή: αντιαιμοπεταλιακά, ρύθμιση αρτηριακής πίεσης και λιπιδίων, διακοπή καπνίσματος
Χειρουργική αποκατάσταση- καρωτιδική ενδαρτηρεκτομή. Η χειρουργική αφαίρεση της πλάκας παραμένει η θεραπεία εκλογής για τους περισσότερους ασθενείς
Ενδαγγειακή αποκατάσταση – Stent καρωτίδας
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, εφαρμόζεται ελάχιστα επεμβατική τεχνική, με εξαιρετικά αποτελέσματα.
Στο θεραπευτήριό μας, εφαρμόζονται σύγχρονες, διεθνώς αποδεκτές πρακτικές, με έμφαση στην ασφάλεια και τη μακροχρόνια πρόληψη του εγκεφαλικού. Τα αποτελέσματα είναι εφάμιλλα των μεγαλύτερων αγγειοχειρουργικών κέντρων σε Ευρώπη και Αμερική.
Πότε πρέπει να επισκεφθώ αγγειοχειρουργό
Συνιστάται έλεγχος όταν:
- ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου
- έχετε καρδιαγγειακό ιστορικό
- έχετε οικογενειακό ιστορικό εγκεφαλικού
- εμφανίσατε έστω και παροδικά νευρολογικά συμπτώματα
Η έγκαιρη διάγνωση σώζει εγκεφαλικά κύτταρα – και ζωές.
Ο κανόνας ΧΟΠΑ
Στις αγγλόφωνες χώρες, μια διαδεδομένη εκστρατεία ενημέρωσης γενικότερα για τα εγκεφαλικά, βασίζεται στη λέξη FAST (Face, Arms, Speech, Time), η οποία έχει προσαρμοστεί και στα ελληνικά ως ΧΟΠΑ (Χέρι, Ομιλία, Πρόσωπο, Ασθενοφόρο). Ο απλός αυτός κανόνας βοηθά στην έγκαιρη αναγνώριση των βασικών συμπτωμάτων:
- Χέρι: Ξαφνική αδυναμία στο ένα χέρι ή πόδι.
- Ομιλία: Δυσκολία στην άρθρωση ή περίεργος τρόπος ομιλίας.
- Πρόσωπο: Ασύμμετρο χαμόγελο ή στραβωμένο στόμα.
- Ασθενοφόρο: Αμεση κλήση για ιατρική βοήθεια.
Εκτός από τα παραπάνω, άλλα λιγότερο συχνά συμπτώματα εγκεφαλικού επεισοδίου μπορεί να περιλαμβάνουν ξαφνικές αλλαγές στο οπτικό πεδίο, αιφνίδια διπλωπία, ισχυρό πρωτόγνωρο για τον ασθενή πονοκέφαλο ή αιφνίδιο ίλιγγο με συνοδό αστάθεια βάδισης.
Η σημασία της άμεσης αντιμετώπισης
Η φράση «time is brain» αντικατοπτρίζει τη σημασία του χρόνου στην αντιμετώπιση του εγκεφαλικού, είτε αυτό οφείλεται σε στένωση καρωτίδων είτε σε οποιαδήποτε άλλη αιτία. Μελέτες δείχνουν ότι για κάθε λεπτό που περνά χωρίς θεραπεία, χάνονται περίπου δύο εκατομμύρια νευρώνες. Επομένως, όσο ταχύτερα αποκατασταθεί η αιμάτωση του εγκεφάλου τόσο καλύτερη είναι η πρόγνωση για τον ασθενή.
Εξειδικευμένα κέντρα
Η ενημέρωση του κοινού και η ταχεία δράση είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση των επιπτώσεων ενός εγκεφαλικού επεισοδίου. Η γνώση του κανόνα ΧΟΠΑ και η έγκαιρη αντίδραση μπορούν να σώσουν ζωές και να αποτρέψουν σοβαρές αναπηρίες.
Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του εγκεφαλικού επεισοδίου, είναι κρίσιμο ο ασθενής να μεταφερθεί άμεσα σε νοσοκομεία που διαθέτουν τις κατάλληλες υποδομές και εξειδικευμένο προσωπικό. Μονάδες Αυξημένης Φροντίδας ασθενών με Αγγειακό Εγκεφαλικό Επεισόδιο (stroke units) με δυνατότητα προηγμένης απεικόνισης και εξειδικευμένων θεραπειών αυξάνουν σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους αποκατάστασης.
Η στένωση καρωτίδων αποτελεί την πιο συχνή αιτία εγκεφαλικών επεισοδίων, είναι ένα σιωπηλό αλλά απολύτως προλήψιμο αίτιο σοβαρών ισχαιμικών εγκεφαλικών. Ο προληπτικός αγγειολογικός έλεγχος και η σωστή θεραπευτική στρατηγική μπορούν να μειώσουν δραστικά τον κίνδυνο.
