Άτομα που φέρουν παραλλαγές σε δύο γονίδια που σχετίζονται με την όρεξη και την πέψη φαίνεται να χάνουν περισσότερα κιλά όταν παίρνουν φάρμακα όπως το Wegovy και το Mounjaro για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, σύμφωνα με νέα έρευνα.

Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Nature, ενδέχεται να εξηγήσουν γιατί κάποιοι άνθρωποι χάνουν πολύ περισσότερα κιλά από άλλους, καθώς και γιατί άλλοι βιώνουν έντονες παρενέργειες, όπως ναυτία και εμετό, κατά τη διάρκεια της χρήσης αυτών των φαρμάκων.

Τα δημοφιλή αυτά φάρμακα μειώνουν την αίσθηση της πείνας, λειτουργώντας σαν φυσική ορμόνη του εντέρου που προκαλεί το αίσθημα του κορεσμού στους χρήστες.

Αν και τα γονίδια ενδέχεται να παίζουν έναν σχετικά μικρό ρόλο στο πώς λειτουργούν αυτά τα φάρμακα, οι ειδικοί αναφέρουν ότι άλλοι παράγοντες όπως το φύλο, η ηλικία και ακόμη και η καταγωγή των ατόμων μπορούν επίσης να επηρεάσουν την αποτελεσματικότητά τους.

Εκτιμάται ότι τουλάχιστον 1,6 εκατομμύρια άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν δοκιμάσει φάρμακα αδυνατίσματος τον τελευταίο χρόνο, και αυτός ο αριθμός αναμένεται να αυξηθεί.

Πολλοί τα αγοράζουν ιδιωτικά μέσω διαδικτυακών φαρμακείων. Η Εθνική Υπηρεσία Υγείας (NHS) προσφέρει το Wegovy και το Mounjaro σε ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων που πάσχουν από παχυσαρκία και άλλες σχετικές υγειονομικές καταστάσεις.

Η ποσοστιαία απώλεια βάρους όταν χρησιμοποιούνται φάρμακα αδυνατίσματος μπορεί να διαφέρει σημαντικά. Κλινικές δοκιμές υποδεικνύουν απώλεια 14% του βάρους με το semaglutide (Ozempic και Wegovy) και 20% με το tirzepatide (Mounjaro).

Σε αυτή την έρευνα, που βασίστηκε στην εμπειρία 15.000 ατόμων που χρησιμοποιούν φάρμακα αδυνατίσματος, η μέση απώλεια βάρους ήταν 11,7% του σωματικού βάρους μετά από περίπου οκτώ μήνες θεραπείας. Κάποιοι έχασαν 30% του βάρους τους, ενώ άλλοι έχασαν ελάχιστα ή τίποτα.

Όλοι οι 15.000 συμμετέχοντες είχαν εγγραφεί για εξετάσεις γονιδίων μέσω της εταιρείας 23andMe, η οποία χρησιμοποίησε αυτά τα δεδομένα για να μελετήσει τις εμπειρίες των ατόμων που έπαιρναν φάρμακα αδυνατίσματος. Αναλύοντας εκατομμύρια γενετικές παραλλαγές, οι ερευνητές ανακάλυψαν ένα μοτίβο που υποδεικνύει σύνδεση μεταξύ ορισμένων παραλλαγών και της αποτελεσματικότητας των φαρμάκων.

Η Καθηγήτρια Ρουθ Λους, από το Πανεπιστήμιο της Κοπεγχάγης, η οποία έγραψε για την έρευνα στο περιοδικό Nature, δήλωσε: «Η έρευνα βρήκε μια γενετική παραλλαγή που συνδέεται με την απώλεια βάρους, η οποία συνδέεται επίσης με τη ναυτία. Οι άνθρωποι χάνουν περισσότερα κιλά αν φέρουν αυτή την παραλλαγή».

Και η επιπλέον απώλεια βάρους ανέρχεται κατά μέσο όρο στα 0,76 κιλά (1,6 λίβρες) – αλλά αυτοί που φέρουν δύο αντίγραφα των γονιδίων μπορούν να διπλασιάσουν την ποσότητα που χάνουν.

Η παραλλαγή αυτή είναι πιο συχνή σε άτομα με ευρωπαϊκή καταγωγή – το 64% φέρει ένα αντίγραφο, ενώ το 16% φέρει δύο αντίγραφα, σύμφωνα με την έρευνα.

Αυτό συγκρίνεται με το 7% των Αφροαμερικανών που φέρουν ένα αντίγραφο του γονιδίου.

«Αν φέρετε την παραλλαγή, θα χάσετε περισσότερα κιλά», λέει η Καθηγήτρια Λους.

Η έρευνα ανακάλυψε επίσης μια άλλη παραλλαγή που μπορεί να ευθύνεται για την εμφάνιση παρενεργειών, όπως ναυτία και εμετό, όταν χρησιμοποιείται το tirzepatide (Mounjaro). Αυτό θα μπορούσε να σημαίνει ότι μέχρι το 1% των ατόμων που παίρνουν το φάρμακο θα βιώσουν σοβαρό εμετό – σχεδόν 15 φορές χειρότερο από το κανονικό.

Η Καθηγήτρια Λους ανέφερε ότι το γενετικό αποτέλεσμα, ενώ είναι μέτριο, «είναι παρόμοιο με άλλους παράγοντες – και δεν είναι αμελητέο».

Ωστόσο, τόνισε ότι τα ευρήματα πρέπει να αναπαραχθούν σε άλλες μελέτες και, προς το παρόν, αυτό δεν έχει συμβεί.

Για τη Δρ Μαρί Σπρέκλεϊ, από το Πανεπιστήμιο του Κέιμπριτζ, «η γενετική είναι μόνο ένα μέρος ενός πολύ πιο σύνθετου πίνακα». Η ίδια δήλωσε ότι οι κύριοι παράγοντες που οδηγούν στα αποτελέσματα είναι «συμπεριφορικοί, κλινικοί και θεραπευτικοί παράγοντες». Δηλαδή, πόση καθημερινή άσκηση και υγιεινή διατροφή ακολουθούν οι άνθρωποι σε συνδυασμό με τη λήψη των φαρμάκων, καθώς και η υποστήριξη και οι συμβουλές που παρέχονται, μαζί με άλλες υγειονομικές καταστάσεις.

Ωστόσο, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που επηρεάζουν τα αποτελέσματα.

Οι γυναίκες είναι περισσότερες από δύο φορές πιθανότερο να χάσουν το 15% του σωματικού τους βάρους με το Mounjaro σε σχέση με τους άνδρες, σύμφωνα με προηγούμενη έρευνα.

Η ηλικία, η λευκή ή ασιατική καταγωγή θεωρούνται επίσης παράγοντες που συνδέονται με μεγαλύτερη απώλεια βάρους – αν και οι λόγοι δεν είναι πλήρως κατανοητοί.

Και ο τύπος του φαρμάκου που χρησιμοποιείται, η δόση και το πόσο καιρό λαμβάνεται το φάρμακο έχουν επίσης συνδεθεί με μεγαλύτερη απώλεια βάρους.

Μακροπρόθεσμα, η λήψη γενετικών και άλλων πληροφοριών μαζί θα μπορούσε να βοηθήσει στην καθοδήγηση της επιλογής του φαρμάκου αδυνατίσματος που θα χρησιμοποιηθεί, με βάση τα πιθανά οφέλη – κάτι που ονομάζεται «προσωποποιημένη ιατρική».

Αλλά δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί, είπε ο Καθηγητής Ναβίντ Σατάρ, ειδικός μεταβολικής υγείας από το Πανεπιστήμιο του Γλασκώβη.

«Συνολικά, αυτά τα ευρήματα είναι επιστημονικά ενδιαφέροντα, αλλά απέχουν πολύ από το να αλλάξουν την κλινική πρακτική», δήλωσε.

«Αυτό που πραγματικά χρειαζόμαστε τώρα είναι περισσότερα αξιόπιστα δεδομένα από κλινικές δοκιμές για να ορίσουμε καλύτερα την ισορροπία των οφελών και των κινδύνων αυτών και πολλών άλλων αναδυόμενων θεραπειών».