Νέο πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα, με δωρεάν εξετάσεις στα άτομα που ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, αναμένεται να ξεκινήσει στις αρχές του 2027, με οργανωμένη παρακολούθηση των ευρημάτων και διασφάλιση της πρόσβασης στην κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση.
Ο προσυμπτωματικός έλεγχος με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης, ο οποίος αναμένεται να υλοποιηθεί σε επτά Κέντρα Αναφοράς και σε αντίστοιχα νοσοκομεία, από το πρώτο τρίμηνο του 2027, εντάσσεται στο εθνικό πρόγραμμα πρόληψης «Προλαμβάνω». Στόχος, η έγκαιρη διάγνωση της νόσου σε άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο.
Το πρόγραμμα βρίσκεται στην τελική φάση προετοιμασίας για την έγκρισή του με χρηματοδότηση από πόρους του ΕΣΠΑ, ενώ για τον προσδιορισμό των επιμέρους λεπτομερειών και την κατάρτιση του πρωτοκόλλου εργάζεται πυρετωδώς η Εθνική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας του υπουργείου Υγείας, με τη συνεργασία της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας.
Το πρωτόκολλο, όπως ανακοίνωσε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, θα καθορίσει τις πληθυσμιακές ομάδες που θα δικαιούνται να υποβληθούν στον προληπτικό έλεγχο, καθώς και τα κριτήρια ένταξης.
Στις ομάδες που εξετάζεται να ενταχθούν περιλαμβάνονται οι καπνιστές με ιστορικό καπνίσματος τουλάχιστον 20 pack-years, καθώς και άτομα με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του πνεύμονα.
Ο όρος pack-years χρησιμοποιείται για τον υπολογισμό της συνολικής έκθεσης στο κάπνισμα και προκύπτει από τον αριθμό των πακέτων τσιγάρων που καταναλώνονται ημερησίως επί τα χρόνια καπνίσματος. Για παράδειγμα, ένα πακέτο την ημέρα επί 20 χρόνια αντιστοιχεί σε 20 pack-years.
Διαβάστε Επίσης
Το συγκεκριμένο κριτήριο επιτρέπει την εκτίμηση της καπνιστικής επιβάρυνσης στον οργανισμό και άρα τον βαθμό κινδύνου στον οποίο έχουν εκτεθεί κατά τη διάρκεια δεκαετιών καπνίσματος τα άτομα. Επίσης, αναμένεται να συμβάλει στον εντοπισμό ατόμων που ενδέχεται να ωφεληθούν από τον προσυμπτωματικό έλεγχο.
Δεν αποκλείεται, μάλιστα, στα κριτήρια με τα οποία θα γίνει η επιλογή των δικαιούχων να συμπεριληφθεί και η κληρονομικότητα, ώστε να λαμβάνεται υπόψη και το οικογενειακό ιστορικό της νόσου.
Αντίθετα, η έκθεση στην ατμοσφαιρική ρύπανση δεν αναμένεται να αποτελέσει αυτοτελές κριτήριο ένταξης στην παρούσα φάση, καθώς οι επιστήμονες εκτιμούν πως επί του παρόντος δεν υπάρχουν επαρκώς καθορισμένα επιστημονικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν ότι η έκθεση στη ρύπανση, από μόνη της, αρκεί για να υποβληθεί κάποιος σε αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης στο πλαίσιο οργανωμένου προγράμματος screening.
Τα τελικά κριτήρια θα αποσαφηνιστούν με την ολοκλήρωση του επιστημονικού πρωτοκόλλου.
Ακτινοβολία low-dose
Ο προσυμπτωματικός έλεγχος υπάρχει πρόταση να πραγματοποιείται με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (low-dose CT), μια μέθοδο που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση ύποπτων αλλοιώσεων στους πνεύμονες. Σύμφωνα με τα στοιχεία από μελέτες, η ακτινοβολία στη συγκεκριμένη εξέταση είναι περίπου 90% χαμηλότερη σε σύγκριση με εκείνη μιας συμβατικής αξονικής τομογραφίας.
Ετσι, η επανάληψη της εξέτασης μπορεί να γίνεται ακόμη και ανά έξι μήνες, ανάλογα με τα ευρήματα και την ιατρική αξιολόγηση. Ωστόσο, εάν επιλεγεί η συγκεκριμένη μέθοδος από τους επιστήμονες, η συχνότητα των επανελέγχων δεν θα είναι ίδια για όλους, καθώς θα εξαρτάται από το εξατομικευμένο προφίλ και τις ανάγκες κάθε εξεταζομένου.
Κεντρικός στόχος είναι η έγκαιρη ανίχνευση της νόσου, γι’ αυτό και επελέγησαν τα επτά Κέντρα Αναφοράς, τα οποία θα αναλάβουν στη συνέχεια και τη διαχείριση τυχόν περιστατικών που θα χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση ή θεραπεία.
Ο εντοπισμός των δικαιούχων δεν θα βασιστεί αποκλειστικά στα ψηφιακά δεδομένα της ΗΔΙΚΑ. Στοιχεία για την καπνιστική συνήθεια και την κληρονομικότητα είναι ήδη διαθέσιμα για περίπου τέσσερα εκατομμύρια ανθρώπους, μέσω του προγράμματος προληπτικών εξετάσεων για τα καρδιαγγειακά νοσήματα.
Ωστόσο, δεν πληρούν όλοι οι συγκεκριμένοι πολίτες τα κριτήρια για τη διενέργεια αξονικής τομογραφίας χαμηλής δόσης. Σημαντικό ρόλο αναμένεται στο συγκεκριμένο πρόγραμμα να διαδραματίσουν και οι προσωπικοί γιατροί, με τη συστηματική καταγραφή της καπνιστικής συνήθειας κατά την επίσκεψη των πολιτών στα ιατρεία τους.
ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΤΕΡΕΣ ΑΙΤΙΕΣ ΘΑΝΑΤΟΥ
Στην Ελλάδα, στη χώρα των «θεριακλήδων» καπνιστών, ο καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο, με το κάπνισμα να συνιστά βασικό παράγοντα κινδύνου.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Συστήματος Πληροφοριών για τον Καρκίνο (ECIS) για το 2022, ο καρκίνος του πνεύμονα αντιστοιχούσε στο 18% των νέων διαγνώσεων καρκίνου στους άνδρες, καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση σε συχνότητα, ενώ στις γυναίκες αντιπροσώπευε το 8% των νέων περιστατικών, αποτελώντας τον τρίτο συχνότερο καρκίνο.
Αυτό σημαίνει περίπου 117 νέα περιστατικά ανά 100.000 άνδρες και 34 ανά 100.000 γυναίκες.
