Ο οργανωμένος προσυμπτωματικός έλεγχος για τον καρκίνο του πνεύμονα θα μπορούσε να αποτρέψει χιλιάδες πρόωρους θανάτους στην Ελλάδα, ενώ ταυτόχρονα θα περιόριζε σημαντικά τις δαπάνες του συστήματος υγείας. Αυτό προκύπτει από νέα επιστημονική μελέτη, στην οποία συμμετείχαν και Έλληνες ερευνητές και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό PLOS ONE.
Η έρευνα εξετάζει την οικονομική αποδοτικότητα ενός προγράμματος ελέγχου με αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης ακτινοβολίας (LDCT) για άτομα που διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της νόσου. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να έχει διπλό όφελος: να αυξήσει τις πιθανότητες επιβίωσης των ασθενών και να περιορίσει το οικονομικό βάρος για το δημόσιο σύστημα υγείας.
Καρκίνος του πνεύμονα: Έως και 8.761 λιγότεροι πρόωροι θάνατοι
Για τις ανάγκες της μελέτης, οι επιστήμονες ανέπτυξαν ένα μαθηματικό μοντέλο, μέσω του οποίου προσομοίωσαν την εφαρμογή ενός οργανωμένου προγράμματος ετήσιου ελέγχου σε 207.885 άτομα υψηλού κινδύνου, ηλικίας 50 έως 74 ετών, με έντονο ιστορικό καπνίσματος. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι η εφαρμογή του προγράμματος θα μπορούσε να οδηγήσει σε 17.104 επιπλέον διαγνώσεις καρκίνου του πνεύμονα σε πρώιμο στάδιο.
Ακόμη πιο σημαντικό είναι το εκτιμώμενο όφελος στη θνησιμότητα, καθώς οι ερευνητές υπολόγισαν ότι θα μπορούσαν να αποφευχθούν 8.761 πρόωροι θάνατοι, ενώ παράλληλα, το πρόγραμμα εκτιμάται ότι θα προσέφερε συνολικά 86.207 επιπλέον έτη ζωής. Πρόκειται, ωστόσο, για αποτελέσματα μαθηματικής προσομοίωσης σε βάθος χρόνου και όχι για στοιχεία από την εφαρμογή ενός αντίστοιχου προγράμματος στον ελληνικό πληθυσμό.
Ποιοι πρέπει να υποβάλλονται σε προληπτικό έλεγχο
Όπως εξηγεί η Επίκουρη Καθηγήτρια Οικονομικών της Υγείας του Τμήματος Νοσηλευτικής του ΕΚΠΑ, Μαρία Καθαράκη, ο προσυμπτωματικός έλεγχος αφορά κυρίως άτομα ηλικίας 50 έως 80 ετών, με ιστορικό καπνίσματος τουλάχιστον 20 πακετο-ετών (pack-years). Στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονται τόσο οι ενεργοί καπνιστές όσο και όσοι έχουν διακόψει το κάπνισμα μέσα στα τελευταία 15 χρόνια.
Τα συγκεκριμένα κριτήρια περιλαμβάνονται στην προτεινόμενη διαδικασία Προσυμπτωματικού Ελέγχου Καρκίνου Πνεύμονα (ΠΕΚΠ), η οποία διαμορφώθηκε μέσα από τη συνεργασία της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, της Ελληνικής Ακτινολογικής Εταιρείας, της Ελληνικής Εταιρείας Χειρουργών Θώρακος–Καρδιάς–Αγγείων και της ΕΛΛΟΚ. Επιπλέον, για την αξιολόγηση του κινδύνου μπορούν να λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως το οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του πνεύμονα, η επαγγελματική έκθεση σε καρκινογόνες ουσίες και η μακροχρόνια έκθεση σε υψηλά επίπεδα ατμοσφαιρικής ρύπανσης.
Διαβάστε Επίσης
Το οικονομικό όφελος για το σύστημα υγείας
Η μελέτη δεν περιορίζεται στα οφέλη για τους ασθενείς, αλλά εξετάζει και το οικονομικό αποτύπωμα μιας τέτοιας πρωτοβουλίας. Το πρόσθετο κόστος για την εφαρμογή του προγράμματος υπολογίστηκε σε περίπου 279 εκατομμύρια ευρώ σε βάθος χρόνου, με το κόστος ανά επιπλέον ποιοτικά προσαρμοσμένο έτος ζωής (QALY) ανέρχεται σε 5.505 ευρώ, δηλαδή ένα ποσό αρκετά χαμηλότερο από εκείνο των 20.000 ευρώ που χρησιμοποιήθηκε ως σημείο αναφοράς της μελέτης για την αξιολόγηση της οικονομικής αποδοτικότητας.
Παράλληλα, η έγκαιρη ανίχνευση περισσότερων περιστατικών εκτιμάται ότι θα περιόριζε τις δαπάνες για την αντιμετώπιση ασθενών σε προχωρημένα στάδια της νόσου. Συγκεκριμένα, για τις θεραπείες ασθενών που βρίσκονται στο τρίτο και τέταρτο στάδιο του καρκίνου του πνεύμονα, το μοντέλο υπολόγισε εξοικονόμηση περίπου 197 εκατομμυρίων ευρώ.
Πότε αναμένεται να ξεκινήσει το πρόγραμμα στην Ελλάδα
Σύμφωνα με όσα ανακοίνωσε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, σε σχετικό στρογγυλό τραπέζι που διοργάνωσε το «ygeiamou.gr», το πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του πνεύμονα αναμένεται να ξεκινήσει στην Ελλάδα το πρώτο τρίμηνο του 2027.Το υπουργείο Υγείας βρίσκεται στο τελικό στάδιο των διαδικασιών για την έγκριση του προγράμματος, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί από πόρους του ΕΣΠΑ. Παράλληλα, αναμένεται η ολοκλήρωση του σχετικού πρωτοκόλλου από την Εθνική Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων Δημόσιας Υγείας. Το πρωτόκολλο θα καθορίσει τον τρόπο οργάνωσης των εξετάσεων και τις πληθυσμιακές ομάδες που θα μπορούν να ενταχθούν στο πρόγραμμα.
