Πώς θα γεμίζει ο κουμπαράς για τα παιδιά – Αναλυτικός οδηγός με 14 SOS

Το μέτρο περιλαμβάνεται στα άρθρα 29-46 του νέου νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το οποίο τέθηκε πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση, και προβλέπει κρατική συνεισφορά ίση με το 100% των επιλέξιμων καταθέσεων, με ανώτατο ποσό τα 1.200 ευρώ ετησίως.

Στην πράξη, εάν μια οικογένεια αποταμιεύει 100 ευρώ τον μήνα, το Δημόσιο θα προσθέτει άλλα 100 ευρώ. Ετσι, σε έναν χρόνο θα έχουν συγκεντρωθεί 2.400 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται οι αποδόσεις ή οι ενδεχόμενες απώλειες από τις επενδύσεις.

Βασικά σημεία

Ακολουθούν 14 ερωτήσεις και απαντήσεις με όσα πρέπει να γνωρίζουν οι γονείς.

1 Ποια παιδιά μπορούν να αποκτήσουν λογαριασμό;

Βασική προϋπόθεση είναι το παιδί να μην έχει συμπληρώσει το δεύτερο έτος της ηλικίας του κατά την υποβολή της αίτησης. Η ρύθμιση αφορά παιδιά που γεννιούνται στην Ελλάδα ή αποκτούν δικαίωμα υπαγωγής, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Ο γονέας ή κηδεμόνας που ανοίγει τον λογαριασμό πρέπει να είναι ενήλικος και φορολογικός κάτοικος Ελλάδας. Για κάθε παιδί επιτρέπεται μόνο ένας ΑΕΛΑ. Αν μια οικογένεια έχει δύο παιδιά που πληρούν τις προϋποθέσεις, μπορεί να ανοίξει δύο ξεχωριστούς λογαριασμούς.

2 Πού και πώς θα ανοίγει ο λογαριασμός;

Ο γονέας θα υποβάλλει αίτηση σε πιστοποιημένο πάροχο, όπως τράπεζα, εταιρεία παροχής επενδυτικών υπηρεσιών ή ασφαλιστική επιχείρηση που προσφέρει επιλέξιμο προϊόν. Η ταυτοποίηση και ο έλεγχος των προϋποθέσεων θα πραγματοποιούνται μέσω διασύνδεσης των πληροφοριακών συστημάτων του Δημοσίου, μεταξύ άλλων της ΑΑΔΕ και του Μητρώου Πολιτών. Οι ακριβείς διαδικασίες ενεργοποίησης και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά θα εξειδικευθούν με υπουργικές αποφάσεις.

3 Πόσα χρήματα μπορεί να καταθέτει η οικογένεια;

Το συνολικό ανώτατο όριο εισφορών είναι 10.000 ευρώ ανά παιδί και ανά ημερολογιακό έτος. Δεν απαιτείται, πάντως, να καταβάλλεται ένα τόσο υψηλό ποσό. Η οικογένεια μπορεί να επιλέγει μικρότερες εισφορές, ανάλογα με τις οικονομικές της δυνατότητες. Στον λογαριασμό μπορούν να συνεισφέρουν και άλλα φυσικά πρόσωπα, όπως παππούδες, γιαγιάδες ή συγγενείς. Το ετήσιο όριο των 10.000 ευρώ αφορά το σύνολο των καταβολών, όχι κάθε καταθέτη ξεχωριστά.

4 Πόσα χρήματα θα προσθέτει το κράτος;

Το Δημόσιο θα καταβάλλει ισόποση ενίσχυση με τις επιλέξιμες εισφορές, μέχρι 1.200 ευρώ ετησίως. Επομένως, οι εισφορές πάνω από τα 100 ευρώ τον μήνα αυξάνουν μεν την αποταμίευση, αλλά δεν εξασφαλίζουν πρόσθετη κρατική ενίσχυση πέρα από το ετήσιο πλαφόν.

5 Πρέπει να κατατίθενται υποχρεωτικά 100 ευρώ κάθε μήνα;

Οχι. Η κρατική συνεισφορά προβλέπεται να καταβάλλεται μηνιαίως για εισφορές έως 100 ευρώ. Αν μια οικογένεια καταθέσει περισσότερα σε ορισμένους μήνες και λιγότερα σε άλλους, θα πραγματοποιείται ετήσια εκκαθάριση των επιλέξιμων εισφορών που καταβλήθηκαν μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου. Ετσι, η ενίσχυση δεν προϋποθέτει κατ’ ανάγκην σταθερή μηνιαία καταβολή.

6 Πότε θα πιστώνονται τα χρήματα του Δημοσίου;

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, η ΑΑΔΕ θα πιστώνει την κρατική συνεισφορά εντός 30 ημερολογιακών ημερών από την οριστική πίστωση της επιλέξιμης εισφοράς. Η διαδικασία και οι τεχνικές λεπτομέρειες θα καθοριστούν με σχετική απόφαση.

7 Θα αυξάνεται η κρατική ενίσχυση στο μέλλον;

Ναι. Το ανώτατο ετήσιο ποσό των 1.200 ευρώ προβλέπεται να αυξάνεται κατά 10% ανά πενταετία. Με βάση αυτόν τον κανόνα, το πλαφόν θα διαμορφωνόταν σε 1.320 ευρώ μετά την πρώτη πενταετία και σε 1.452 ευρώ μετά τη δεύτερη, εφόσον δεν υπάρξουν νομοθετικές αλλαγές. Η αύξηση αφορά το μέγιστο ποσό της κρατικής συνεισφοράς και όχι κάποια εγγυημένη επενδυτική απόδοση.

8 Πόσο κεφάλαιο μπορεί να συγκεντρώσει το παιδί μέχρι τα 18;

Εάν η οικογένεια καταβάλλει 100 ευρώ τον μήνα και το Δημόσιο προσθέτει άλλα 100 ευρώ, οι συνολικές ετήσιες εισφορές φτάνουν τα 2.400 ευρώ.

Σε 18 πλήρη έτη, με σταθερό το σημερινό πλαφόν και χωρίς να υπολογιστούν επενδυτικές μεταβολές, το ποσό θα έφτανε τα 43.200 ευρώ.

Από αυτά, τα 21.600 ευρώ θα προέρχονταν από την οικογένεια και άλλα 21.600 ευρώ από το Δημόσιο. Το παράδειγμα είναι ενδεικτικό. Δεν ενσωματώνει τις προβλεπόμενες πενταετείς αυξήσεις του πλαφόν, ούτε σημαίνει ότι κάθε παιδί θα έχει ακριβώς 18 πλήρη έτη εισφορών. Η τελική αξία θα εξαρτάται επίσης από την πορεία των επενδύσεων και το κόστος διαχείρισης.

9 Πού θα επενδύονται τα χρήματα;

Τα κεφάλαια θα τοποθετούνται σε επιλέξιμα προϊόντα, όπως αμοιβαία κεφάλαια, διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια (ETF), μετοχές και ομόλογα που πληρούν τις προϋποθέσεις του νόμου. Δεν επιτρέπονται επενδύσεις σε κρυπτοστοιχεία, προϊόντα μόχλευσης και άλλα σύνθετα ή υψηλού κινδύνου χρηματοπιστωτικά προϊόντα. Η διακράτηση μετρητών περιορίζεται κατά κανόνα στο 5% της αξίας του χαρτοφυλακίου, με ορισμένες προσωρινές εξαιρέσεις.

10 Μπορούν οι γονείς να επιλέξουν πόσο ρίσκο θα αναλάβουν;

Ναι. Προβλέπονται τέσσερα διαφορετικά επενδυτικά προφίλ:

* Το συντηρητικό όπου το 100% των κεφαλαίων (των εισφορών) τοποθετείται σε επενδύσεις σταθερού εισοδήματος.

* Το ισορροπημένο με 70% επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 30% επενδύσεις σε μετοχές.

* Το αναπτυξιακό με 30% επενδύσεις σταθερού εισοδήματος και 70% επενδύσεις σε μετοχές.

* Το δυναμικό με 100% επενδύσεις σε μετοχές.

Οσο αυξάνεται η συμμετοχή των μετοχών, τόσο μεγαλύτερες μπορεί να είναι οι διακυμάνσεις της αξίας του λογαριασμού. Η αλλαγή επενδυτικού προφίλ επιτρέπεται έως δύο φορές κατά τη λειτουργία του λογαριασμού, με την προβλεπόμενη ελάχιστη χρονική απόσταση πέντε ετών.

11 Τι συμβαίνει αν ο γονέας δεν επιλέξει επένδυση;

Τότε εφαρμόζεται η προεπιλεγμένη λύση: ένα συντηρητικό επενδυτικό προϊόν μακροχρόνιου ορίζοντα, με εγγύηση κεφαλαίου για τις εισφορές της οικογένειας και του Δημοσίου. Το συνολικό ετήσιο κόστος της συγκεκριμένης επιλογής δεν μπορεί να υπερβαίνει το 0,50% της αξίας του ενεργητικού. Ωστόσο σε κάθε περίπτωση χρειάζεται προσοχή: η εγγύηση κεφαλαίου δεν ισχύει αυτομάτως για κάθε επενδυτική επιλογή. Οι γονείς που επιλέγουν διαφορετικό προϊόν πρέπει να εξετάζουν τους όρους προστασίας και τον επενδυτικό κίνδυνο.

12 Μπορούν οι γονείς να σηκώσουν τα χρήματα πριν από τα 18;

Κατά κανόνα, όχι. Οι εισφορές, η κρατική συνεισφορά και οι αποδόσεις παραμένουν δεσμευμένες μέχρι την ενηλικίωση του παιδιού. Προβλέπονται συγκεκριμένες εξαιρέσεις, όπως θάνατος γονέα ή του προσώπου που ασκεί τη γονική μέριμνα, θάνατος του παιδιού ή σοβαροί λόγοι υγείας του δικαιούχου που πιστοποιούνται από δημόσιο νοσοκομείο. Σε περίπτωση ανάληψης κατά παράβαση των περιορισμών, προβλέπεται επιστροφή στο Δημόσιο της κρατικής συνεισφοράς μαζί με τις αποδόσεις της.

13 Τι φορολογικά πλεονεκτήματα προσφέρει;

Το νομοσχέδιο προβλέπει σημαντικές φοροαπαλλαγές:

* Οι εισφορές έως 10.000 ευρώ ετησίως δεν θεωρούνται φορολογητέο εισόδημα του παιδιού.

* Η κρατική ενίσχυση δεν φορολογείται.

* Οι καταβολές – εισφορές εξαιρούνται από φόρο δωρεάς και γονικής παροχής.

* Τα χρήματα των εισφορών των ιδιωτών έως το προβλεπόμενο όριο δεν θεωρούνται από την ΑΑΔΕ τεκμήριο απόκτησης περιουσιακών στοιχείων.

* Τα μερίσματα, οι τόκοι και τα κέρδη από μεταβίβαση τίτλων εντός του ΑΕΛΑ απαλλάσσονται από φόρο εισοδήματος.

Επιπλέον, οι εισφορές και η κρατική ενίσχυση δεν συνυπολογίζονται στα εισοδηματικά ή άλλα κριτήρια κοινωνικών παροχών, σύμφωνα με τις προβλέψεις της διάταξης.

14 Τι γίνεται όταν το παιδί γίνει 18 ετών;

Με την ενηλικίωση, ο λογαριασμός περιέρχεται στην αποκλειστική διάθεση του δικαιούχου. Ο νέος ή η νέα μπορεί να αναλάβει ολόκληρο το ποσό, να το μεταφέρει σε τραπεζικό λογαριασμό, να συνεχίσει να το επενδύει ή να επιλέξει συνδυασμό αυτών των λύσεων. Η ανάληψη ή μεταφορά των κεφαλαίων κατά την ενηλικίωση δεν αποτελεί φορολογητέα πράξη.

Παραδείγματα

Τα ποσά δεν περιλαμβάνουν επενδυτικές αποδόσεις, απώλειες ή χρεώσεις.