Η επιστροφή στις υψηλές θερμοκρασίες και η εντατική λειτουργία των κλιματιστικών επαναφέρουν σταθερά στο προσκήνιο μια αθόρυβη, αλλά υπαρκτή απειλή για τη δημόσια υγεία.
Η νόσος των λεγεωνάριων αποτελεί μια διαχρονική πρόκληση, ιδίως για χώρες με αυξημένη τουριστική δραστηριότητα.
Τα επίσημα στοιχεία του Εθνικού Οργανισμού Δημόσιας Υγείας δείχνουν ότι κατά το 2025 κατεγράφησαν συνολικά 180 κρούσματα, σε ανθρώπους στην Ελλάδα που νόσησαν από τη σοβαρή νόσο που προκαλούν τα αιρκοντίσιον και τα δίκτυα ύδρευσης.
Παρά τον αριθμό αυτό, η συνολική επίπτωση παρέμεινε σε χαμηλά επίπεδα, φτάνοντας τα 0,8 κρούσματα ανά 100.000 κατοίκους, καθώς -ευτυχώς- δεν αναφέρθηκε καμία μεγάλη επιδημική έξαρση.
Το βακτήριο της λεγεωνέλλας αποικίζει με εξαιρετικά μεγάλη ευκολία τα συστήματα ύδρευσης, τις δεξαμενές και κυρίως τα δίκτυα παροχής θερμού και κρύου νερού.
Οι ιδανικές συνθήκες για τον ραγδαίο πολλαπλασιασμό του δημιουργούνται όταν η θερμοκρασία του νερού κυμαίνεται σταθερά μεταξύ 25 και 42 βαθμών Κελσίου. Αυτό το περιβάλλον συναντάται πολύ συχνά σε κλιματιστικές μονάδες, καθώς και σε δίκτυα τουριστικών καταλυμάτων μετά από παρατεταμένη αχρησία.
Διαβάστε Επίσης
Οι ειδικοί αποσαφηνίζουν κατηγορηματικά πως η μετάδοση δεν γίνεται ποτέ από άνθρωπο σε άνθρωπο. Ο βασικός τρόπος μόλυνσης παραμένει αποκλειστικά η εισπνοή του βακτηρίου μέσω μολυσμένων σταγονιδίων νερού που διασκορπίζονται ελεύθερα στον αέρα υπό μορφή αεροζόλ.
Ο ΕΟΔΥ ενημερώνεται αδιάλειπτα μέσω δύο κεντρικών πυλώνων. Ο πρώτος είναι το Σύστημα Υποχρεωτικής Δήλωσης Νοσημάτων, το οποίο εντόπισε 100 από τα περιστατικά στα νοσοκομεία. Ο δεύτερος είναι το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Επιτήρησης, μέσω του οποίου δηλώθηκαν τα υπόλοιπα 80.
Για την πληρέστερη δυνατή κατανόηση του προφίλ της επικίνδυνης αυτής νόσου, η επιδημιολογική εικόνα της περασμένης χρονιάς συνοψίζεται στα εξής βασικά σημεία:
l Στη συντριπτική τους πλειονότητα, τα καταγεγραμμένα περιστατικά της νόσου αφορούσαν κυρίως άνδρες ασθενείς.
l Οι ηλικίες που επλήγησαν περισσότερο ήταν τα άτομα άνω των 65 ετών, ενώ πολύ ευάλωτοι παραμένουν οι συστηματικοί καπνιστές.
l Η κορύφωση των επικίνδυνων μολύνσεων σημειώθηκε τον Σεπτέμβριο, όταν τα συστήματα έχουν λειτουργήσει εκτεταμένα.
Πραγματοποιήθηκαν πάνω από 8.200 μικροβιολογικές αναλύσεις δείγματος νερού πανελλαδικά για την εξεύρεση πιθανών πηγών. Ο χρόνος επώασης περιορίζεται συνήθως στις 5 έως 6 ημέρες από την αρχική έκθεση.
Η συστηματική πρόληψη βασίζεται στον τακτικό και σχολαστικό έλεγχο. Οταν όμως προκύπτει νέο κρούσμα, ξεκινά αυστηρή εργαστηριακή διερεύνηση.
Ενδεικτική είναι η δράση του Περιφερειακού Εργαστηρίου Δημόσιας Υγείας Κρήτης. Εκεί διενεργήθηκαν 887 ειδικοί μικροβιολογικοί έλεγχοι το 2025, με το 32,25% των ελεγχόμενων δειγμάτων να εμφανίζει συγκεντρώσεις του μικροβίου σαφώς πάνω από το όριο.
Η καθηγήτρια της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Κρήτης και επιστημονικά υπεύθυνη του εργαστηρίου, Αννα Ψαρουλάκη, εξηγεί αναλυτικά τη διαδικασία δηλώνοντας:
«Στο ΠΕΔΥ Κρήτης έχουν αναπτυχθεί μοριακές μέθοδοι ανάλυσης, με σκοπό την επιδημιολογική επιτήρηση και τη διερεύνηση πιθανών επιδημιών. Οποτε κρίνεται αναγκαίο εφαρμόζεται γονιδιωματική ανάλυση».
Τι είναι η νόσος των λεγεωνάριων
Η συγκεκριμένη ασθένεια εκδηλώνεται τυπικά ως μια οξεία βακτηριακή λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος. Οδηγεί συχνά σε βαριά πνευμονία, με το ποσοστό θνητότητας να κυμαίνεται από 5% έως 30%, γεγονός που καθιστά την έγκαιρη διάγνωση εξαιρετικά κρίσιμη για την επιβίωση των ασθενών.
Η νόσος των λεγεωνάριων πήρε το όνομά της από μια μεγάλη επιδημία που σημειώθηκε το 1976 στη Φιλαδέλφεια των ΗΠΑ.
Τον Ιούλιο εκείνης της χρονιάς πραγματοποιήθηκε συνέδριο της Αμερικανικής Λεγεώνας (American Legion), μιας οργάνωσης βετεράνων του αμερικανικού στρατού, σε ξενοδοχείο της πόλης. Λίγες ημέρες μετά το συνέδριο, πολλοί από τους συμμετέχοντες εμφάνισαν σοβαρή πνευμονία με υψηλό πυρετό, βήχα, δύσπνοια και σε αρκετές περιπτώσεις η νόσος ήταν θανατηφόρα.
Συνολικά καταγράφηκαν 221 κρούσματα και 34 θάνατοι. Μετά από εκτεταμένη έρευνα, οι επιστήμονες του αμερικανικού CDC εντόπισαν το αίτιο: ένα μέχρι τότε άγνωστο βακτήριο, το οποίο ονομάστηκε Legionella pneumophila.
Το βακτήριο είχε αναπτυχθεί στο σύστημα κλιματισμού του ξενοδοχείου και μεταδόθηκε μέσω μικρών σταγονιδίων νερού στον αέρα (αερολύματα), τα οποία εισέπνευσαν οι παρευρισκόμενοι.
ΤΙ ΝΑ ΠΡΟΣΕΧΕΤΕ
Η πρόληψη της νόσου των λεγεωνάριων βασίζεται στη σωστή συντήρηση των συστημάτων νερού και κλιματισμού.
Καθαρίζουμε τακτικά ντους και βρύσες, αποφεύγουμε στάσιμο νερό και αφήνουμε τις βρύσες να τρέξουν μετά από μεγάλο διάστημα αχρησίας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε ξενοδοχεία, νοσοκομεία και μεγάλες εγκαταστάσεις, όπου απαιτούνται συστηματικοί έλεγχοι και απολυμάνσεις για την αποτροπή ανάπτυξης της Legionella.
