Σύννεφο σκόνης που ήταν ορατό (με τηλεσκόπιο) από τη Γη σήκωσε το τμήμα του πυραύλου της SpaceX, που συνετρίβη στην επιφάνεια της Σελήνης με μεγάλη ταχύτητα την Τετάρτη (05/08).
Έπειτα από μήνες ανεξέλεγκτου ταξιδιού στο διάστημα, το τμήμα του πυραύλου, προστέθηκε στην μακρά λίστα διαστημικών σκουπιδιών που «βομβαρδίζουν» τη σεληνιακή επιφάνεια εδώ και αιώνες.
Το αντικείμενο, που είχε το μέγεθος ενός κτιρίου πέντε ορόφων, είναι το δεύτερο στάδιο ενός πυραύλου Falcon 9 της SpaceX που είχε εκτοξεύσει μια σεληνάκατο της Firefly Aerospace προς τη Σελήνη τον Ιανουάριο του 2025. Η προβλεπόμενη σύγκρουσή του με τη Σελήνη έγινε θέαμα για αστρονόμους και λάτρεις του διαστήματος που ανυπομονούσαν να δουν πώς θα εξελιχθεί.
Με βάρος 4 τόνους, το σώμα του πυραύλου προσέκρουσε στη Σελήνη γύρω στις 9:35 π.μ. ώρα Ελλάδος, τρέχοντας με 8.690 χλμ/ώρα. Κανένα από τα λίγα διαστημικά σκάφη που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη δεν ήταν σε θέση να καταγράψει κοντινές εικόνες της πρόσκρουσης.
Όμως, στο Παρατηρητήριο Paranal στη Χιλή, το τηλεσκόπιο VLT του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO) εντόπισε αναλαμπές φωτός που σχετίζονται με την πρόσκρουση.
«Μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι το τηλεσκόπιο εντόπισε φασματικές γραμμές αερίου νατρίου και λιθίου στο νέφος της πρόσκρουσης, οι οποίες διήρκεσαν για 5-10 λεπτά μετά τη σύγκρουση», δήλωσε στο Reuters εκπρόσωπος του ESO.
Διαβάστε Επίσης
Σύνθεση εικόνας από δορυφορικές φωτογραφίες παρουσιάζει την επιφάνεια της Σελήνης πριν (αριστερά), την 1η Οκτωβρίου 2015, και μετά τη συντριβή (δεξιά) του δεύτερου σταδίου ενός πυραύλου Falcon 9 της SpaceX, ο οποίος εκτοξεύθηκε από την Firefly Aerospace με προορισμό τη Σελήνη τον Ιανουάριο του 2025. NASA μέσω KARI/KASA και KARI/KASA/Handout μέσω REUTERS
Η πρόσκρουση συνέβη κοντά στη γραμμή διαχωρισμού της Σελήνης, δηλαδή το όριο της σκιάς της ανάμεσα στη φωτιζόμενη από τον Ήλιο πλευρά και τη σκοτεινή πλευρά της. Παρόμοια με αντικείμενα του παρελθόντος που έχουν χτυπήσει τη Σελήνη, το τμήμα του πυραύλου σήκωσε ένα νέφος σεληνιακής σκόνης που φωτίστηκε στιγμιαία από το ηλιακό φως, αλλά ήταν δύσκολο να εντοπιστεί με γυμνό μάτι από τη Γη.
Ο τρόπος με τον οποίο το νέφος της πρόσκρουσης αλληλεπίδρασε με το ηλιακό φως επέτρεψε στους αστρονόμους να συλλέξουν στοιχεία για τη σύνθεσή του.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Το αέριο νατρίου που εμφανίστηκε στο φάσμα θεωρείται ότι προήλθε από το σεληνιακό έδαφος, ενώ τα ίχνη λιθίου ενδέχεται να προήλθαν από το ίδιο το στάδιο του πυραύλου, δήλωσε στο Reuters ο Καρλ Σμιτ, ο επικεφαλής αστρονόμος που διεξήγαγε τις παρατηρήσεις της πρόσκρουσης.
Η πρόσκρουση ήταν ακούσια, δήλωσε η SpaceX. Το κομμάτι του πυραύλου αναμενόταν να χτυπήσει κοντά στον Κρατήρα Αϊνστάιν στο δυτικό άκρο της Σελήνης, το οποίο είναι συχνά δύσκολο να φανεί από τη Γη.
Κοσμικές δυνάμεις ώθησαν τον πύραυλο προς τη Σελήνη
Δορυφορικές φωτογραφίες παρουσιάζουν την επιφάνεια της Σελήνης πριν και μετά τη συντριβή του δεύτερου σταδίου ενός πυραύλου Falcon 9 της SpaceX, ο οποίος εκτοξεύθηκε από την Firefly Aerospace με προορισμό τη Σελήνη τον Ιανουάριο του 2025. KARI/KASA/Φωτογραφία που παραχωρήθηκε μέσω REUTERS
Τέτοια τμήματα πυραύλων συνήθως επιστρέφουν στην ατμόσφαιρα της Γης και καίγονται ή πέφτουν στον ωκεανό αφού προωθήσουν το φορτίο του πυραύλου σε ακριβές σημείο της τροχιάς.
Αλλά επειδή η αποστολή της σεληνάκατου του Ιανουαρίου απαιτούσε περισσότερη ώση από ό,τι οι αποστολές πιο κοντά στη Γη, το δεύτερο στάδιο του πυραύλου παρέμεινε στο διάστημα, ταξιδεύοντας άσκοπα ανάμεσα σε χιλιάδες άλλα διαστημικά σκουπίδια που οι ενεργοί δορυφόροι πρέπει να αποφεύγουν.
Μόλις νωρίτερα φέτος οι αστρονόμοι διαπίστωσαν ότι το τμήμα του πυραύλου, το οποίο είχε απορρίψει τα εναπομείναντα καύσιμά του και δεν μπορούσε να ελεγχθεί, βρισκόταν σε τροχιά σύγκρουσης με τη Σελήνη.
«Αυτό που συνέβη είναι ουσιαστικά ένας συνδυασμός ηλιακής δραστηριότητας και βαρυτικών δυνάμεων που το έβαλαν σε πορεία προς τη Σελήνη», σύμφωνα με την Τζουλιάνα Σέιμαν, διευθύντρια των επιστημονικών προγραμμάτων της NASA και του Dragon στη SpaceX.
«Αυτό μπορεί να έχει κάποιο, πιθανότατα μικρό, επιστημονικό ενδιαφέρον, και ίσως μάθουμε κάποια πράγματα από αυτό», δήλωσε από την πλευρά του ο Μπιλ Γκρέι, δημιουργός του ευρέως χρησιμοποιούμενου λογισμικού αστρονομίας Project Pluto, ο οποίος φαίνεται πως ήταν ο πρώτος που υπολόγισε και δημοσίευσε μια έκθεση που προέβλεπε την πρόσκρουση του πυραύλου τον Απρίλιο.
«Μέχρι τον Ιανουάριο, ήμουν αρκετά σίγουρος ότι θα χτυπούσε, αν και είχα μόνο μια ασαφή ιδέα για το πού θα συνέβαινε αυτό. Μέχρι τον Απρίλιο, είχα αρκετή εμπιστοσύνη ώστε να δημοσιεύσω μια ανακοίνωση», πρόσθεσε ο ίδιος ξεκαθαρίζοντας ότι η πρόσκρουση δεν εγκυμονεί κανέναν κίνδυνο για κανέναν, «αν και αναδεικνύει μια ορισμένη απροσεξία σχετικά με το πώς απορρίπτεται ο εναπομείνας διαστημικός εξοπλισμός».
Πόσο συχνή είναι η πρόσκρουση διαστημικών σκουπιδιών στη Σελήνη
Πύραυλος της SpaceX. REUTERS/Joe Skipper/File Photo
Οι προσκρούσεις διαστημικών σκουπιδιών στη Σελήνη είναι σπάνιες. Ένα τμήμα κινεζικού πυραύλου συνετρίβη στη Σελήνη τον Μάρτιο του 2022 μετά την ολοκλήρωση μιας αποστολής. Το 2009, η NASA συνέτριψε σκόπιμα ένα τμήμα πυραύλου στη Σελήνη για να μελετήσει το νέφος του σεληνιακού υλικού που σηκώθηκε από την πρόσκρουση, οδηγώντας σε μια σημαντική ανακάλυψη: ότι η σεληνιακή σκόνη περιέχει ίχνη πάγου νερού.
Αρκετά διαστημικά σκάφη που σκόπευαν να πραγματοποιήσουν ομαλή προσεδάφιση στη Σελήνη τα τελευταία χρόνια συνετρίβησαν αντ’ αυτού. Η πυρηνοκίνητη αποστολή Luna-25 της Ρωσίας τέθηκε εκτός ελέγχου και συνετρίβη το 2023. Η μικρή της πηγή ενέργειας από πλουτώνιο-238 πιθανότατα παραμένει ακίνδυνη στη σεληνιακή επιφάνεια.
Η αποστολή της ινδικής σεληνάκατου Chandrayaan-2 συνετρίβη το 2019. Η ισραηλινή σεληνάκατος Beresheet συνετρίβη την ίδια χρονιά. Μεταξύ των φορτίων της ισραηλινής σεληνάκατου ήταν μικροσκοπικά βραδύπορα, μικροσκοπικά ζώα γνωστά για την επιβίωσή τους στην ακτινοβολία και σε άλλα σκληρά περιβάλλοντα, τα οποία ενδέχεται να βρίσκονται ακόμη στην επιφάνεια.
Η NASA συνέτριψε σκόπιμα τμήματα από τον πύραυλο Saturn V στη σεληνιακή επιφάνεια τη δεκαετία του 1970 για να μελετήσει τις σεισμικές επιπτώσεις των προσκρούσεων.
Η NASA και η SpaceX συζητούν τρόπους για την πρόληψη μελλοντικών σεληνιακών προσκρούσεων. Η αμερικανική διαστημική υπηρεσία σχεδιάζει να κατασκευάσει μια σεληνιακή βάση και να στέλνει τακτικές αποστολές αστροναυτών στη σεληνιακή επιφάνεια ξεκινώντας αργότερα αυτή τη δεκαετία στο πλαίσιο του προγράμματος Artemis, προϋπολογισμού δισεκατομμυρίων δολαρίων. Δεν θα ήθελε αδέσποτα κομμάτια διαστημικών σκουπιδιών να προσκρούουν σε αυτά τα περιουσιακά στοιχεία.
