Η Σελήνη πρόκειται να περάσει ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο την Τετάρτη (12/08) κι αυτό το φαινόμενο ονομάζεται έκλειψη Ηλίου. Ποιο είναι το καλύτερο μέρος για να τη δείτε και πώς να την παρακολουθήσετε με ασφάλεια.
Το βράδυ της Τετάρτης (12/08), εκατομμύρια Ευρωπαίοι θα βιώσουν ένα σπάνιο κι εντυπωσιακό ουράνιο θέαμα: μια έκλειψη Ηλίου. Μια ευρεία ζώνη της βόρειας και κεντρικής Ισπανίας, μαζί με μια λεπτή λωρίδα της Πορτογαλίας και τμήματα της Γροιλανδίας και της Ισλανδίας, θα βιώσουν μια σπάνια ολική έκλειψη. Το φως του Ήλιου που δύει θα «κρυφτεί» σχεδόν ολοκληρωτικά σε μεγάλο μέρος της δυτικής Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας, του Βελγίου, της Ελβετίας και της βόρειας Ιταλίας.
Η Ελλάδα βρίσκεται στο όριο της ζώνης παρατήρησης, ωστόσο μπορείτε να παρακολουθήσετε ζωντανά το σπάνιο κι εντυπωσιακό φαινόμενο μέσω διαδικτυακών μεταδόσεων.
Τι είναι η έκλειψη Ηλίου
Η ηλιακή έκλειψη συμβαίνει σε σπάνιες περιπτώσεις, όταν η Σελήνη περνά ακριβώς ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, με αποτέλεσμα να ρίχνει τη σκιά της πάνω στη Γη.
Όταν το φως του Ήλιου εμποδίζεται πλήρως από τη Σελήνη, έχουμε ολική έκλειψη Ηλίου και όταν εμποδίζεται μόνο ένα μέρος του φωτός, οι επιστήμονες λένε ότι έχουμε μερική έκλειψη Ηλίου.
Διαβάστε Επίσης
Αν και ο Ήλιος είναι 400 φορές μεγαλύτερος από τη Σελήνη, φαίνονται να έχουν περίπου το ίδιο μέγεθος στον ουρανό λόγω της 400πλάσιας απόστασης μεταξύ τους.
Είναι αυτή η ιδιομορφία του ηλιακού συστήματος που επιτρέπει στη Σελήνη να μπλοκάρει σχεδόν πλήρως το φως του Ήλιου.
Το σημείο όπου η Σελήνη ρίχνει μια ολική σκιά είναι γνωστό ως σκιά (umbra). Το σημείο όπου καλύπτει μόνο εν μέρει τον Ήλιο και δίνει στους θεατές στη Γη μια μερική έκλειψη, είναι γνωστό ως ημίφως (penumbra).
«Η Σελήνη και ο Ήλιος πρέπει να ευθυγραμμιστούν με ακρίβεια ώστε η Σελήνη να καλύψει πλήρως τον Ήλιο και να μπορέσετε να δείτε μια ολική έκλειψη», εξήγησε μιλώντας στον Guardian η Δρ. Μέγκαν Άργκο, αναπληρώτρια καθηγήτρια αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο του Λάνκασαϊρ και αντιπρόεδρος της Εταιρείας Λαϊκής Αστρονομίας. «Επειδή η τροχιά της Σελήνης έχει μια ελαφριά κλίση, δεν φαίνεται να διασχίζει τον δίσκο του Ήλιου από τη δική μας οπτική γωνία κάθε φορά που περιφέρεται γύρω από τη Γη».
Το αν οι παρατηρητές θα δουν μια ολική ή μερική έκλειψη – ή καθόλου έκλειψη – εξαρτάται από τη θέση τους στην επιφάνεια της Γης. «Πρέπει να βρίσκεστε ακριβώς στη μέση της σκιάς για να δείτε μια ολική έκλειψη, κι αυτή είναι μια αρκετά στενή διαδρομή στην επιφάνεια της Γης», σημείωσε η Άργκο.
Πόσο σπάνιο είναι το γεγονός της Τετάρτης
Αυτή η ολική έκλειψη θα είναι η πρώτη στην ηπειρωτική Ευρώπη εδώ και δύο δεκαετίες. Η τελευταία φορά που η κάτοικοι της γηραιάς ηπείρου είδαν μια ολική έκλειψη ήταν το 2006
Σε όλη την ανθρώπινη ιστορία, οι εκλείψεις προκαλούν έκπληξη, φόβο και ευλάβεια, καθώς φαίνεται να σταματούν στιγμιαία την κανονική ροή της φύσης.
Η σκιά που ρίχνεται από την ευθυγράμμιση του Ήλιου και της Σελήνης δημιουργεί ένα παράξενο λυκόφως κατά το οποίο οι θερμοκρασίες πέφτουν, σκιές εμφανίζονται σε παράξενες γωνίες και κάποια ζώα κοιμούνται.
Αλλά το φαινόμενο είναι φευγαλέο: για τους παρατηρητές στην Ισπανία, η ολική έκλειψη θα διαρκέσει λιγότερο από δύο λεπτά λίγο πριν τη δύση του ηλίου. Θα διαρκέσει λίγο περισσότερο σε μέρη της Ρωσίας και της Γροιλανδίας, αν και θα είναι ακόμα κάτω από δυόμισι λεπτά.
Η μερική έκλειψη, η οποία συμβαίνει καθώς η Σελήνη ξεκινά και τελειώνει τη διέλευση της από την τροχιά του Ήλιου, θα διαρκέσει περίπου μία ώρα και 45 λεπτά.
Το φαινόμενο θα δώσει στους επιστήμονες μια σπάνια ευκαιρία να μελετήσουν την ατμόσφαιρα του Ήλιου και το εξωτερικό του στρώμα, καθώς επιδιώκουν να αποκαλύψουν μυστικά σχετικά με τους ηλιακούς ανέμους και το μαγνητικό πεδίο του άστρου μας.
Πότε θα συμβεί
Για όσους την παρακολουθούν στην Ισπανία κάτω από το μονοπάτι της ολικής έκλειψης, το φαινόμενο θα κορυφωθεί μεταξύ 20:26 και 20:33 τοπική ώρα (ανάλογα με την περιοχή), λίγο πριν από τη δύση του ηλίου.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς υπολογίζει ότι η μερική έκλειψη θα ξεκινήσει για τους παρατηρητές στο Λονδίνο στις 18:17 BST. Η Δρ. Κάρις Χέρμπερτ, αστρονόμος στο Βασιλικό Αστεροσκοπείο του Γκρίνουιτς, ανέφερε ότι οι κάτοικοι στην Κορνουάλη θα βιώσουν κάλυψη περίπου 96%, ενώ στη δυτική Σκωτία η κάλυψη θα φτάσει το 93% και στο Λονδίνο περίπου το 92%.
«Θα βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα», είπε η Χέρμπερτ. «Επομένως, όποιος θέλει να πάει να τη δει, θα πρέπει πιθανότατα να βρει ένα σημείο με καλή θέα προς τον δυτικό ορίζοντα, χωρίς κτίρια ή δέντρα να εμποδίζουν. Όλοι στο Ηνωμένο Βασίλειο θα δουν μια πολύ καλή έκλειψη».
Πώς την παρακολουθούμε με ασφάλεια
Οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να μην κοιτάτε τον ήλιο με γυμνό μάτι ή να βασίζεστε σε απλά γυαλιά ηλίου, καθώς αυτό μπορεί να προκαλέσει μόνιμη βλάβη στα μάτια. Αντίθετα, συνιστούν την αγορά ειδικών γυαλιών εκλείψεων.
Με την προϋπόθεση ότι τα σύννεφα δεν θα εμποδίσουν τη θέα, το θέαμα θα μοιάζει με μια «δαγκωματιά» που μεγαλώνει στον δίσκο του Ήλιου καθώς η Σελήνη κινείται μπροστά του, μέχρι να παραμείνει ορατή μόνο μια λεπτή ημισέληνος. Καθώς η Σελήνη απομακρύνεται, ο Ήλιος θα επιστρέψει σταδιακά σε πλήρη λαμπρότητα.
Γιατί είναι ενθουσιασμένοι οι επιστήμονες
Αστρονόμος ετοιμάζει το τηλεσκόπιό του για την ολική έκλειψη Ηλίου. REUTERS/Violeta Santos Moura
«Υπάρχουν επιστημονικά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε κατά τη διάρκεια των εκλείψεων», δήλωσε η Άργκο, καθώς προσφέρεται μια ευκαιρία μελέτης της εξωτερικής ατμόσφαιρας του Ήλιου, δηλαδή του ηλιακού στέμματος. «Μπορεί να μας πει πολλά για τη χημεία της ατμόσφαιρας του ήλιου, [και] πώς ποικίλλει η ατμόσφαιρα ανάλογα με τον κύκλο των ηλιακών κηλίδων και τον κύκλο της ηλιακής δραστηριότητας, ο οποίος διαρκεί 11 χρόνια», πρόσθεσε.
Έχουν διεξαχθεί κι άλλα σημαντικά πειράματα στο παρελθόν.
«Πίσω στην ηλιακή έκλειψη του 1919, έγιναν αποστολές για τη μέτρηση της θέσης των πλανητών και των αστέρων κοντά στον ήλιο κατά τη διάρκεια της έκλειψης, ώστε να επιβεβαιωθεί ουσιαστικά η Θεωρία της Γενικής Σχετικότητας του Αϊνστάιν», είπε η Άργκο.
Η Χέρμπερτ πρόσθεσε ότι μια ηλιακή έκλειψη σημαίνει ότι ο Ήλιος, η Σελήνη και η Γη βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο. Ως αποτέλεσμα, οι εκλείψεις σελήνης, όπου η Γη βρίσκεται απευθείας ανάμεσα στον Ήλιο και τη Σελήνη, συμβαίνουν δύο εβδομάδες πριν ή μετά τις ηλιακές εκλείψεις. Στην προκειμένη περίπτωση, μια μερική έκλειψη σελήνης θα συμβεί στις 28 Αυγούστου.
«Αυτό που συμβαίνει είναι ότι το φως καμπυλώνεται κάπως γύρω από τη Γη και δημιουργεί αυτό που ο κόσμος αποκαλεί “ματωμένο φεγγάρι”. Κάνει τη σελήνη να φαίνεται εντελώς κόκκινη», είπε η Χέρμπερτ. «Θα είναι αρκετά εντυπωσιακό».
Παράλληλα, η βροχή μετεώρων Περσείδες αναμένεται να φτάσει στο κορύφωμά της κατά τη διάρκεια της νύχτας μεταξύ 12 και 13 Αυγούστου, οπότε ίσως αξίζει να μείνετε έξω μετά την έκλειψη για να ρίξετε μια ματιά στον εντυπωσιακό νυχτερινό ουρανό.
