Είναι ο πρώτος στην Ελλάδα που σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε εξ ολοκλήρου από προπτυχιακούς φοιτητές! Η προσπάθεια, η οποία φέρει τη σφραγίδα της φοιτητικής ομάδας SpaceDot, αποτελεί την κορύφωση μιας πολυετούς προσπάθειας υπό την καθοδήγηση διακεκριμένων επιστημόνων, με έναν εκ των βασικών επικεφαλής του εγχειρήματος να είναι ο καθηγητής του Τμήματος Φυσικής του ΑΠΘ, Κλεομένης Τσιγάνης.

Η εκτόξευση του «PeakSat» δεν είναι απλώς μια τεχνική επιτυχία, αλλά η μετεξέλιξη μιας επιστημονικής διαδρομής που άρχισε πριν από δεκαετίες. Ο Κλεομένης Τσιγάνης, ο οποίος σήμερα ηγείται τέτοιων καινοτόμων πρότζεκτ, είχε καταφέρει να στρέψει πάνω του τα βλέμματα της παγκόσμιας αστρονομικής κοινότητας ήδη από το 2008. Τότε, σε ηλικία μόλις 34 ετών, η Διεθνής Αστρονομική Ενωση αποφάσισε να δώσει το όνομά του στον αστεροειδή «RC221», μετονομάζοντάς τον σε «21775 – Tsiganis», ως αναγνώριση της πρωτοποριακής του έρευνας για τη χαοτική συμπεριφορά των αστεροειδών και τη δυναμική του ηλιακού συστήματος.

Σήμερα, ο ίδιος επιστήμονας, που το 2022 είχε δώσει το όνομα «Δίμορφος» σε έναν αστεροειδή, καθοδηγεί τη νέα γενιά επιστημόνων του ΑΠΘ στην κατάκτηση της Χαμηλής Γήινης Τροχιάς. Ο «PeakSat» είναι ένας νανοδορυφόρος οπτικών επικοινωνιών, ο οποίος στοχεύει στην επίδειξη οπτικών δορυφορικών συνδέσεων με τον σταθμό εδάφους στον Χολομώντα.

Η επικοινωνία μέσω λέιζερ αποτελεί την «αιχμή του δόρατος» για τις σύγχρονες διαστημικές αποστολές, προσφέροντας ασύλληπτες ταχύτητες μεταφοράς δεδομένων. Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά ραδιοκύματα, η συγκεκριμένη τεχνολογία χρησιμοποιεί εστιασμένες δέσμες φωτός, επιτρέποντας την αποστολή όγκου πληροφοριών έως και εκατό φορές μεγαλύτερου. Παράλληλα, εξασφαλίζει μέγιστη ασφάλεια, καθώς η στενή φύση της δέσμης καθιστά την υποκλοπή του σήματος σχεδόν αδύνατη. Ωστόσο, η εφαρμογή της συνοδεύεται από τεράστιες τεχνικές προκλήσεις.

Ο νανοδορυφόρος του ΑΠΘ, κινούμενος με την ιλιγγιώδη ταχύτητα των οκτώ χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, καλείται να «κλειδώσει» με απόλυτη ακρίβεια τον επίγειο σταθμό στον Χολομώντα στη Χαλκιδική από απόσταση 510 χιλιομέτρων. Αυτό το ψηφιακό «ραντεβού» απαιτεί εξελιγμένα συστήματα σκόπευσης, καθώς ακόμη και η παραμικρή απόκλιση μπορεί να διακόψει τη σύνδεση. Παρά τον περιορισμό που θέτει η νέφωση, η οποία εμποδίζει τη διέλευση του φωτός, η οπτική επικοινωνία παραμένει η ιδανική λύση για μικρούς δορυφόρους, συνδυάζοντας το ελάχιστο βάρος εξοπλισμού με τη μέγιστη απόδοση. «Ο νανοδορυφόρος ζυγίζει περίπου έξι κιλά και θα έχει πέντε χρόνια “ζωής”», δήλωσε στον «Ε.Τ.» ο κ. Τσιγάνης, ο οποίος τόνισε ότι στο πρότζεκτ εργάστηκαν από το 2023 περισσότεροι από 20 προπτυχιακοί φοιτητές διαφόρων τμημάτων του ΑΠΘ.

Σύμβολο για τη νέα γενιά επιστημόνων

Ο «PeakSat» δεν αποτελεί απλώς έναν δορυφόρο, αλλά ένα πλήρες διαστημικό σύστημα, το οποίο σχεδιάστηκε και συναρμολογήθηκε σε εγκαταστάσεις που παραχωρήθηκαν από συνεργαζόμενα εργαστήρια του ΑΠΘ, με τη συμβολή των Εργαστηρίων Κατασκευής Ανιχνευτών Στοιχειωδών Σωματιδίων ATLAS και Νανοτεχνολογίας LTFN του Τμήματος Φυσικής του Αριστοτελείου και Ηλεκτροτεχνικών Υλικών του Τμήματος ΗΜΜΥ, καθώς και του Εργαστηρίου Ηλεκτρομαγνητικής Θεωρίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Σημαντικό μέρος των υποσυστημάτων του, όπως ο κεντρικός υπολογιστής και η πλακέτα τηλεπικοινωνιών, αναπτύχθηκε εξ ολοκλήρου εντός του πανεπιστημίου.

«Ο “PeakSat” δεν είναι μόνο μια τεχνολογική επιτυχία, αλλά ένα σύμβολο των δυνατοτήτων της νέας γενιάς επιστημόνων της χώρας μας. Μέσα από τέτοιες πρωτοβουλίες, το πανεπιστήμιο ενισχύει τον ρόλο του ως φορέας παραγωγής γνώσης και καινοτομίας, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην ανάπτυξη του ελληνικού διαστημικού οικοσυστήματος», δήλωσε ο πρύτανης του ΑΠΘ, Κυριάκος Αναστασιάδης. Ο νανοδορυφόρος «PeakSat» θα εκτοξευθεί αύριο το μεσημέρι με πύραυλο Falcon 9 της SpaceX στο πλαίσιο της αποστολής Transporter‑16.