Ειρήνη Βαρδάκη στον «ΕΤ»: «Βλέπουμε στους άλλους ό,τι έχουμε ανάγκη»

Στο «Φιλί που δεν δόθηκε ποτέ», η Ειρήνη Βαρδάκη χτίζει μια ιστορία όπου η έμπνευση, η εμμονή, η μοναξιά και η ανάγκη για σύνδεση συνυπάρχουν με το έγκλημα, χωρίς ποτέ να ακολουθούν τον προφανή δρόμο. Πίσω από κάθε αποκάλυψη κρύβεται ένα νέο ερώτημα και πίσω από κάθε βεβαιότητα μια ψευδαίσθηση. Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου, συζητήσαμε μαζί της για όλα όσα δεν φαίνονται με την πρώτη ματιά.

_ Ο Ζοέλ είναι ένας συγγραφέας που αναζητά ξανά την έμπνευσή του και τελικά παγιδεύεται μέσα στην ιστορία που ο ίδιος δημιουργεί. Τι σας ενδιέφερε περισσότερο σε αυτή τη διαδρομή, η δύναμη της φαντασίας ή ο κίνδυνος όταν η φαντασία αντικαθιστά την πραγματικότητα;

«Το φιλί που δεν δόθηκε ποτέ» εστιάζει στο σημείο εκείνο όπου η φαντασία παύει να υπακούει στον δημιουργό της και αρχίζει να τον κοιτάζει ως θήραμα. Είναι παιχνίδι εξουσίας και δύναμης. Η έμπνευση για τον Ζοέλ είναι μια πόρτα που ανοίγει προς τα μέσα κι όσο βαθύτερα προχωρά στην ιστορία του, τόσο πιο δυσδιάκριτο γίνεται το ποιος γράφει για ποιον. Τελικώς, η φαντασία σώζει τον Ζοέλ από το κενό, μόνο και μόνο για να τον οδηγήσει σε ένα σκοτάδι που λίγο αργότερα θα τον φωνάξει με το όνομά του.

_ Η Κλοέ είναι ένας χαρακτήρας που αλλάζει συνεχώς μορφή μέσα στα μάτια του αναγνώστη. Σας ενδιέφερε να μιλήσετε για την ανθρώπινη ανάγκη να βλέπουμε τους άλλους όχι όπως είναι, αλλά όπως έχουμε ανάγκη να είναι;

Η Κλοέ αλλάζει μορφές επειδή κανένα βλέμμα που πέφτει πάνω της δεν είναι εντελώς αθώο. Ακόμα και ο ίδιος ο αναγνώστης πέφτει στην παγίδα. Την κοιτάζει εξίσου ένοχα με τους ήρωες της ιστορίας. Το αληθινό της πρόσωπο χάνεται κάτω από προβολές, εξιδανικεύσεις, φαντασιώσεις, επιθυμίες, φόβους και ανασφάλειες. Συχνά βλέπουμε στους άλλους εκείνο που έχουμε εμείς ανάγκη να δούμε. Κι όταν εκείνοι τολμήσουν να υπάρξουν κανονικά -έξω από τις στρεβλώσεις και τις εξιδανικεύσεις μας- αισθανόμαστε ότι μας έχουν προδώσει. Είναι επώδυνο να θρηνείς κάτι που έχασες, πόσω μάλλον όταν εκείνο δεν υπήρξε ποτέ.

_ Η σχέση του Ζοέλ και της Κλοέ γεννιέται μέσα από έναν τοίχο, μια απόσταση που ταυτόχρονα τους χωρίζει και τους φέρνει κοντά. Είναι τελικά η μοναξιά το κοινό νήμα που συνδέει τους ήρωες αυτού του βιβλίου;

Είναι κάτι πολύ πιο σκοτεινό. Οι ήρωες έχουν χάσει τον ίδιο τους τον εαυτό. Είναι αποξενωμένοι ολοκληρωτικά από εκείνο που επιθυμούν, από εκείνο που πραγματικά νιώθουν, ακόμα και από εκείνο που κάποτε υπήρξαν. Ο τοίχος ανάμεσά τους είναι ο τρόπος να πλησιάσουν χωρίς να εκτεθούν, είναι η απόσταση που ήδη κατοικεί μέσα τους. Στο τέλος πλησιάζουν, όχι επειδή έχουν νικήσει τη μοναξιά τους, αλλά επειδή την αναγνωρίζουν ο ένας στον άλλον. Ακόμη και στις στιγμές της μεγαλύτερης εγγύτητας μεταξύ τους υπάρχει κάτι το απροσπέλαστο, αυτό το κομμάτι του ανθρώπου που δεν ξέρει πώς να επιστρέψει στον κόσμο. Γιατί η πιο βαθιά μοναξιά δεν είναι να μην έχεις κανέναν δίπλα σου, αλλά να έχεις απομακρυνθεί τόσο πολύ από τον εαυτό σου, ώστε όταν τελικά κάποιος σε πλησιάζει, να μη σε βρίσκει πλέον για να σε συναντήσει.

_ Ο κεντρικός σας ήρωας προκαλεί αντιφατικά συναισθήματα στον αναγνώστη. Οταν δημιουργείτε έναν τόσο σύνθετο και σκοτεινό χαρακτήρα, σας ενδιαφέρει περισσότερο να αναζητήσετε τις αιτίες των πράξεών του ή να αποκαλύψετε τις εύθραυστες πλευρές του;

Σίγουρα δεν με ενδιαφέρει να τον «αθωώσω» μέσα από αιτίες και αιτιατά ούτε και να τον εξηγήσω με τρόπο που θα τον έκανε περισσότερο ή λιγότερο επικίνδυνο. Εκείνο που με προκαλεί περισσότερο είναι να πλησιάσω εκείνο το αθέατο ρήγμα μέσα του που προκαλεί τις πράξεις του, χωρίς να το χρησιμοποιήσω ως άλλοθι. Δεν επιδιώκω να τον κάνω πιο συμπαθή, τον αφήνω σκόπιμα αντιφατικό, ικανό να προκαλεί την αποστροφή και τη συμπόνια την ίδια ακριβώς στιγμή. Ενας πραγματικός αντιήρωας γίνεται ακραία σκοτεινός, όχι όταν παύει να είναι ανθρώπινος, αλλά όταν ό,τι ανθρώπινο έχει απομείνει μέσα του δεν είναι πια ικανό για να τον σώσει.

«Η ανατροπή είναι απλώς μέρος της πλοκής»

_ Το τέλος του βιβλίου αφήνει ανοιχτό το ερώτημα ανάμεσα στην αλήθεια και την αυταπάτη. Τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης μετά την τελευταία σελίδα: την ανατροπή της ιστορίας ή το βαθύτερο ανθρώπινο τραύμα πίσω από αυτή;

Η ανατροπή, όσο κι αν σοκάρει, είναι απλώς μέρος της πλοκής. Το τραύμα, από την άλλη, ανήκει στον ίδιο τον αναγνώστη. Προοριζόταν για εκείνον από την πρώτη στιγμή, από την πρώτη σελίδα. Είναι παιχνίδι ρόλων, την ανατροπή θα τη διαβάσεις, το τραύμα θα διαβάσει εσένα. Είναι σίγουρα μια σκοτεινή και επώδυνη ανάγνωση, αν και ιδιαιτέρως σαγηνευτική.